1Então Jesus tornou a falar-lhes por parábolas, dizendo:
1Yesu alisema nao tena kwa kutumia mifano:
2O reino dos céus é semelhante a um rei que celebrou as bodas de seu filho.
2"Ufalme wa mbinguni umefanana na mfalme aliyemwandalia mwanawe karamu ya arusi.
3Enviou os seus servos a chamar os convidados para as bodas, e estes não quiseram vir.
3Basi, akawatuma watumishi kuwaita walioalikwa waje arusini, lakini walioalikwa hawakutaka kufika.
4Depois enviou outros servos, ordenando: Dizei aos convidados: Eis que tenho o meu jantar preparado; os meus bois e cevados já estão mortos, e tudo está pronto; vinde �s bodas.
4Akawatuma tena watumishi wengine, akisema, Waambieni wale walioalikwa: karamu yangu iko tayari sasa; fahali wangu na ng'ombe wanono wamekwisha chinjwa; kila kitu ni tayari, njoni arusini.
5Eles, porém, não fazendo caso, foram, um para o seu campo, outro para o seu negócio;
5Lakini wao hawakujali, wakaenda zao; mmoja shambani kwake, mwingine kwenye shughuli zake,
6e os outros, apoderando-se dos servos, os ultrajaram e mataram.
6na wengine wakawakamata wale watumishi wakawatukana, wakawaua.
7Mas o rei encolerizou-se; e enviando os seus exércitos, destruiu aqueles homicidas, e incendiou a sua cidade.
7Yule mfalme akakasirika, akawatuma askari wake wakawaangamize wauaji hao na kuuteketeza mji wao.
8Então disse aos seus servos: As bodas, na verdade, estão preparadas, mas os convidados não eram dignos.
8Kisha akawaambia watumishi wake: Karamu ya arusi iko tayari kweli, lakini walioalikwa hawakustahili.
9Ide, pois, pelas encruzilhadas dos caminhos, e a quantos encontrardes, convidai-os para as bodas.
9Basi, nendeni kwenye barabara na wowote wale mtakaowakuta waiteni waje arusini.
10E saíram aqueles servos pelos caminhos, e ajuntaram todos quantos encontraram, tanto maus como bons; e encheu-se de convivas a sala nupcial.
10Wale watumishi wakatoka, wakaenda njiani, wakawaleta watu wote, wabaya na wema. Nyumba ya arusi ikajaa wageni.
11Mas, quando o rei entrou para ver os convivas, viu ali um homem que não trajava veste nupcial;
11"Mfalme alipoingia kuwaona wageni, akamwona mtu mmoja ambaye hakuvaa mavazi ya arusi.
12e perguntou-lhe: Amigo, como entraste aqui, sem teres veste nupcial? Ele, porém, emudeceu.
12Mfalme akamwuliza, Rafiki, umeingiaje hapa bila vazi la arusi? Lakini yeye akakaa kimya.
13Ordenou então o rei aos servos: Amarrai-o de pés e mãos, e lançai-o nas trevas exteriores; ali haverá choro e ranger de dentes.
13Hapo mfalme akawaambia watumishi, Mfungeni miguu na mikono mkamtupe nje gizani; huko atalia na kusaga meno."
14Porque muitos são chamados, mas poucos escolhidos.
14Yesu akamaliza kwa kusema, "Wengi wamealikwa, lakini wachache wameteuliwa."
15Então os fariseus se retiraram e consultaram entre si como o apanhariam em alguma palavra;
15Kisha, Mafarisayo wakaenda zao, wakashauriana jinsi ya kumnasa Yesu kwa maneno yake.
16e enviaram-lhe os seus discípulos, juntamente com os herodianos, a dizer; Mestre, sabemos que és verdadeiro, e que ensinas segundo a verdade o caminho de Deus, e de ninguém se te dá, porque não olhas a aparência dos homens.
16Basi, wakawatuma wafuasi wao pamoja na wafuasi wa kikundi cha Herode. Wakamwuliza, "Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwaminifu, na kwamba wafundisha njia ya Mungu kwa uaminifu; humwogopi mtu yeyote, maana cheo cha mtu si kitu kwako.
17Dize-nos, pois, que te parece? É lícito pagar tributo a César, ou não?
17Haya, twambie maoni yako. Je, ni halali au la, kulipa Kaisari?"
18Jesus, porém, percebendo a sua malícia, respondeu: Por que me experimentais, hipócritas?
18Lakini Yesu alitambua uovu wao, akawaambia, "Enyi
19Mostrai-me a moeda do tributo. E eles lhe apresentaram um denário.
19Nionyesheni fedha ya kulipia kodi." Nao wakamtolea sarafu ya fedha. sarafu ya fedha.
20Perguntou-lhes ele: De quem é esta imagem e inscrição?
20Basi, Yesu akawauliza, "Sura na chapa hii ni ya nani?"
21Responderam: De César. Então lhes disse: Dai, pois, a César o que é de César, e a Deus o que é de Deus.
21Wakamjibu, "Ni vya Kaisari." Hapo Yesu akawaambia, "Basi, mpeni Kaisari yaliyo yake Kaisari, na Mungu yaliyo yake Mungu."
22Ao ouvirem isso, ficaram admirados; e, deixando-o, se retiraram.
22Waliposikia hivyo wakashangaa; wakamwacha, wakaenda zao.
23No mesmo dia vieram alguns saduceus, que dizem não haver ressurreição, e o interrogaram, dizendo:
23Siku hiyo, baadhi ya Masadukayo walimwendea Yesu. Hao ndio wale wasemao kwamba wafu hawafufuki.
24Mestre, Moisés disse: Se morrer alguém, não tendo filhos, seu irmão casará com a mulher dele, e suscitará descendência a seu irmão.
24Basi, wakamwambia, "Mwalimu, Mose alisema mtu aliyeoa akifa bila kuacha watoto, lazima ndugu yake amwoe huyo mama mjane, amzalie ndugu yake watoto.
25Ora, havia entre nós sete irmãos: o primeiro, tendo casado, morreu: e, não tendo descendência, deixou sua mulher a seu irmão;
25Sasa, hapa petu palikuwa na ndugu saba. Wa kwanza alioa kisha akafa bila kujaliwa watoto, akamwachia ndugu yake huyo mke wake mjane.
26da mesma sorte também o segundo, o terceiro, até o sétimo.
26Ikawa vivyo hivyo kwa ndugu wa pili, na wa tatu, mpaka wa saba.
27depois de todos, morreu também a mulher.
27Baada ya ndugu hao wote kufa, akafa pia yule mama.
28Portanto, na ressurreição, de qual dos sete será ela esposa, pois todos a tiveram?
28Je, siku wafu watakapofufuka mama huyo atakuwa mke wa nani miongoni mwa wale ndugu saba? Maana Wote saba walimwoa."
29Jesus, porém, lhes respondeu: Errais, não compreendendo as Escrituras nem o poder de Deus;
29Yesu akawajibu, "Kweli mmekosea kwa sababu hamjui Maandiko Matakatifu wala nguvu ya Mungu!
30pois na ressurreição nem se casam nem se dão em casamento; mas serão como os anjos no céu.
30Maana wafu watakapofufuliwa hawataoa wala kuolewa, watakuwa kama malaika mbinguni.
31E, quanto � ressurreição dos mortos, não lestes o que foi dito por Deus:
31Lakini kuhusu suala la wafu kufufuka, hamjasoma yale aliyowaambieni Mungu?
32Eu sou o Deus de Abraão, o Deus de Isaque, e o Deus de Jacó? Ora, ele não é Deus de mortos, mas de vivos.
32Aliwaambia, Mimi ni Mungu wa Abrahamu, Isaka na Yakobo! Basi, yeye si Mungu wa wafu, bali ni Mungu wa walio hai."
33E as multidões, ouvindo isso, se maravilhavam da sua doutrina.
33Ule umati wa watu uliposikia hivyo ukayastaajabia mafundisho yake.
34Os fariseus, quando souberam, que ele fizera emudecer os saduceus, reuniram-se todos;
34Mafarisayo waliposikia kwamba Yesu alikuwa amewanyamazisha Masadukayo, wakakutana pamoja.
35e um deles, doutor da lei, para o experimentar, interrogou- o, dizendo:
35Mmoja wao, mwanasheria, akamwuliza Yesu kwa kumjaribu,
36Mestre, qual é o grande mandamento na lei?
36"Mwalimu, ni amri ipi iliyo kuu katika Sheria ya Mose?"
37Respondeu-lhe Jesus: Amarás ao Senhor teu Deus de todo o teu coração, de toda a tua alma, e de todo o teu entendimento.
37Yesu akamjibu, "Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote na kwa akili yako yote.
38Este é o grande e primeiro mandamento.
38Hii ndiyo amri kuu ya kwanza.
39E o segundo, semelhante a este, é: Amarás ao teu próximo como a ti mesmo.
39Ya pili inafanana na hiyo: Mpende jirani yako kama unavyojipenda wewe mwenyewe.
40Destes dois mandamentos dependem toda a lei e os profetas.
40Sheria yote ya Mose na mafundisho ya manabii vinategemea amri hizi mbili."
41Ora, enquanto os fariseus estavam reunidos, interrogou-os Jesus, dizendo:
41Mafarisayo walipokusanyika pamoja, Yesu aliwauliza,
42Que pensais vós do Cristo? De quem é filho? Responderam-lhe: De Davi.
42"Ninyi mwaonaje juu ya Kristo? Je, ni mwana wa nani?" Wakamjibu, "Wa Daudi."
43Replicou-lhes ele: Como é então que Davi, no Espírito, lhe chama Senhor, dizendo:
43Yesu akawaambia, "Basi, inawezekanaje kwamba kwa nguvu ya Roho Mtakatifu Daudi anamwita yeye Bwana? Maana alisema:
44Disse o Senhor ao meu Senhor: Assenta-te � minha direita, até que eu ponha os teus inimigos de baixo dos teus pés?
44Bwana alimwambia Bwana wangu: keti upande wangu wa kulia, mpaka niwaweke adui zako chini ya miguu yako.
45Se Davi, pois, lhe chama Senhor, como é ele seu filho?
45Basi, ikiwa Daudi anamwita Kristo Bwana, anawezaje kuwa mwanawe?"
46E ninguém podia responder-lhe palavra; nem desde aquele dia jamais ousou alguém interrogá-lo.
46Hakuna mtu yeyote aliyeweza kumjibu neno. Na tangu siku hiyo hakuna aliyethubutu tena kumwuliza swali.