1Markaasuu dib igu soo celiyey iriddii dibadda ee meesha quduuska ah oo xagga bari u sii jeedday, oo way xidhnayd.
1 Waato din gaa a ye ka kande ay koyne nangu hananta meyo do, taray meyo kaŋ ga guna wayna funay haray, a go ga daabu no.
2Kolkaasaa Rabbigu igu yidhi, Albaabkanu waa xidhnaanayaa, oo lama furi doono, oo ciduna kama soo geli doonto, waayo, Rabbiga ah Ilaaha reer binu Israa'iil baa ka galay, oo sidaas daraaddeed buu u xidhnaanayaa.
2 Rabbi ne ay se: Me woone wo, daabante no a ga goro, i s'a fiti bo. Boro mo si no kaŋ ga furo a gaa, zama Rabbi, Israyla Irikoyo furo noodin a ra. Woodin sabbay se mo daabante no a ga goro.
3Xagga amiirka amiir ahaan buu ugu fadhiisan doonaa oo Rabbiga hortiisa kibis ugu cuni doonaa. Wuxuu ka soo geli doonaa jidka balbalada ee iridda, oo isla jidkaas ayuu ka bixi doonaa.
3 Mayraykoyo sanni mo, nga no ga goro a ra zama nga wo mayraykoy no, a ma ŋwa Rabbi jine. Amma meyo gaa tanda fonda gaa haray no a ga furo nd'a, yaadin cine mo no a ga fatta nd'a.
4Markaasuu i keenay jidkii iridda woqooyi ee daarta ku hor yiil, oo waan fiiriyey oo bal eeg, sharaftii Rabbiga ayaa daartii Rabbiga ka buuxsantay, oo aniguna wejigaan u dhacay.
4 Waato din gaa no a gana nd'ay azawa kambe haray meyo fonda gaa, hala Fu Beero jine. Kaŋ ay guna mo, kala ay di Rabbi darza na Rabbi Fuwo toonandi. Ay binde ganda biri.
5Markaasaa Rabbigu igu yidhi, Wiilka Aadamow, aad u fiirso, oo bal indhaha ku arag, oo bal dhegaha ku maqal waxa aan kugu leeyahay ee ku saabsan qaynuunnada daarta Rabbiga oo dhan, iyo sharciyadeeda oo dhan, oo aad u fiirso daarta iridda laga soo galo, iyo meesha quduuska ah meelaheeda laga baxo oo dhan.
5 Kala Rabbi ne ay se: Boro izo, ni laakalo ye a ma boori. Ma guna da ni moy, ma maa da ni hangey, hay kulu kaŋ ay ga ci ni se hin sanney da asariya kulu boŋ, Rabbi windo waney. Ma laakal ye mo fuwo ra furoyaŋo do gaa hal a ma boori, da fondo kulu kaŋ ga fatta nangu hananta do.
6Oo waxaad caasiyiinta reer binu Israa'iil ah ku tidhaahdaa, Reer binu Israa'iilow, Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay, Waxyaalihiinnii karaahiyada ahaa ee hore ha idinku filnaadeen,
6 Ma ci murtantey din se, sanda Israyla dumo nooya, ka ne: Ya araŋ Israyla dumo, araŋ fanta harey wo kulu, i wasa. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci.
7waayo, meeshayda quduuska ah waxaad soo geliseen shisheeyayaal aan qalbiga ka gudnayn, oo aan jidhka ka gudnaynba inay soo galaan, oo ay nijaaseeyaan xataa daartayda markaad bixinaysaan cuntadayda ah baruurta iyo dhiigga, oo axdigaygii baad ku jebiseen waxyaalihiinnii karaahiyada ahaa oo dhan.
7 Zama yawyaŋ kaŋ biney sinda dambanguyaŋ, i sinda dambanguyaŋ ngey gaahamey gaa mo, araŋ kand'ey ay nangu hananta ra k'a ziibandi, sanda ay windo nooya. Waati kaŋ araŋ ga sargayey salle ay se, danga kuri nda maani wane, araŋ n'ay sappa tunandi nooya araŋ fanta harey kulu do.
8Oo idinku ma aydaan dhawrin adeegiddii waxyaalahayga quduuska ah, laakiinse waxaad meeshayda quduuska ah dhigateen kuwo adeegidda idiin dhawra.
8 Araŋ bumbey mana ay jinay hanantey haggoy, kal araŋ na boro fooyaŋ daŋ araŋ nangey ra i ma haggoy d'ay goyo ay nangu hananta ra.
9Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay, Shisheeyaha reer binu Israa'iil ku dhex jira oo ah shisheeye aan qalbiga ka gudnayn oo aan jidhka ka gudnayn toona waa inuusan meeshayda quduuska ah gelin.
9 Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Yaw baa afolloŋ si furo ay nangu hananta ra, sanda yaw fo kulu kaŋ go no Israyla izey game ra nooya, kaŋ sinda bine ra dambanguyaŋ da gaaham gaa wane mo.
10Oo markay reer binu Israa'iil baadiyoobeen kuwii reer Laawi oo iga fogaaday, oo intay iga fogaadeen sanamyadoodii ka daba galay, waxay sidan doonaan xumaantooda.
10 Amma Lawi borey, kaŋ mooru ay, i kamba ka fay d'ay zama ngey ma ngey toorey gana se, waato kaŋ cine Israyla kamba -- i ga ngey taaley alhakko sambu.
11Laakiinse iyagu waxay ka dhex adeegi doonaan meeshayda quduuska ah, iyagoo daarta irdaheeda u taliya, oo daarta ka adeegaya, oo waxay dadka u gowraci doonaan qurbaanka la gubo iyo allabariga, oo hortooday u istaagi doonaan inay iyaga u adeegaan.
11 Kulu nda yaadin i ga ciya ay nangu hananta ra goy-teeriyaŋ. I ma windi meyey batu, i ma goy windo ra, i ga sargayey kaŋ i ga ton wi, da sargayey kaŋ i ga te jama se, i ga kay borey jine ka goy i se mo.
12Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay, Waxay iyaga ugu hor adeegeen sanamyadooda, oo waxay reer binu Israa'iil u noqdeen xumaan ay ku turunturoodaan, sidaas daraaddeed ayaan gacantayda ugu qaaday, oo waxay sidan doonaan xumaantoodii.
12 Za kaŋ i goy jama se i toorey jine, i ciya hartayaŋ sabaabu laalo Israyla dumo se, kal ay binde ze ka gaaba nd'ey, mate kaŋ Rabbi, Koy Beero ci, ka ne i ga ngey zunubo alhakko jare.
13Oo iyagu iima ay soo dhowaan doonaan inay ii sameeyaan shuqulkii wadaadnimada, oo waxyaalahayga quduuska ahna uma ay soo dhowaan doonaan kuwaasoo ah waxyaalaha ugu quduusan, laakiinse iyagaa sidan doona ceebtoodii iyo waxyaalahoodii karaahiyada ahaa ee ay sameeyeen.
13 I si ye ka maan ay gaa alfagataray goy teeyaŋ se koyne. I si maan mo ay wane jinay hanantey gaa koyne, baa afolloŋ, wala jinayey kaŋ ga hanan ka bisa i kulu. I ga ngey haawo da ngey fanta goyey kaŋ i te din jare.
14Laakiinse waxaan iyaga ka dhigi doonaa kuwo daarta taladeeda haya, oo sameeya hawsheeda oo dhan, iyo waxa gudaheeda lagu samayn doono oo dhan.
14 Kulu nda yaadin ay g'i ciya windo goy haggoykoyaŋ a goyey kulu sabbay se, da hay kulu kaŋ i ga te a ra mo.
15Laakiinse Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay, Wadaaddadii reer Laawi oo ah farcankii Saadooq oo adeegiddii meeshayda quduuska ah xajiyey markay reer binu Israa'iil iga baadiyoobeen, iyagu way ii soo dhowaan doonaan inay ii adeegaan aawadeed, oo hortayday u soo istaagi doonaan inay baruurta iyo dhiigga ii soo bixiyaan.
15 Amma Lawi borey do haray alfagey, Zadok banda, wo kaŋ yaŋ haggoy d'ay nangu hananta goyo waato kaŋ cine Israyla izey kamba ka fay d'ay, ngey, Zadok banda din no ga maan ay, ka goy ay se. I ga kay mo ay jine, i ma maani nda kuri salle ay se. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci.
16Meeshayda quduuska ah way soo geli doonaan, oo miiskayga way ugu soo dhowaan doonaan inay ii adeegaan, oo adeegiddaydana way xajin doonaan.
16 Ngey no ga furo ay nangu hananta ra ka maan ay taablo gaa, zama i ma goy ay se, i g'ay goyo haggoy mo.
17Oo markay irdaha barxadda gudaha soo galaan waa inay dhar linen ah xidhaan, oo intay irdaha barxadda gudaha iyo daarta gudaheeda ka adeegayaan waa inaan wax dhogor ahu korkooda taaban.
17 Saaya kaŋ cine i ga furo windo ra haray batamey meyey gaa, kal i ma daŋ lin* bankaarayyaŋ. I ma si feeji hamni silli daŋ ngey gaa duumi, waati kaŋ cine i goono ga goy windo ra haray batamey meyey ra, wala Fu Beero ra.
18Waa inay madaxa ku duubtaan cimaamado linen ah, oo dhexdana waa inay surwaallo linen ah ku xidhaan, oo innaba waa inayan wax ka dhididiya guntaan.
18 I ga lin boŋtobayyaŋ didiji ngey boŋey gaa. I ga lin mudunyaŋ daŋ ngey cey gaa mo, i ma si hay kulu daŋ kaŋ ga naŋ i ma sungay.
19Oo markay barxadda dibadda u soo baxaan taasoo ah barxadda dibadda ee uu dadku joogo waa inay dharkii ay ku adeegeen iska bixiyaan, oo waa inay qolladaha quduuska ah dhigaan, oo waa inay dhar kale gashadaan si ayan dadka kale dharkooda quduus ugaga dhigin.
19 Waati kaŋ i ga fatta ka koy taray batama ra mo, sanda jama do nooya, kal i ma ngey goy bankaarayey kaa ngey gaa k'i jisi fu hanantey ra. Gaa i ma bankaaray fooyaŋ daŋ, zama i ma si borey ciya hananteyaŋ i bankaarayey din hamyaŋo do.
20Oo waa inayan madaxooda xiirin ama ayan timahoodu inay dheeraadaan u oggolaan, waase inay timahooda jaraan.
20 I ma si ngey boŋey cabu, i ma si boŋ zoobey taŋ yaadin mo. Kal i ma ngey boŋ hamney hanse hinne.
21Oo markay barxadda gudaha soo galaanna wadaadna waa inuusan innaba khamri cabbin.
21 Alfaga fo kulu ma si duvan* haŋ waati kaŋ cine i goono ga furo windo ra haray batama ra.
22Oo waa inayan guursan carmal laga dhintay ama la furay, laakiinse waa inay guursadaan bikrado reer binu Israa'iil farcankooda ah amase carmal wadaad qabi jiray.
22 I ma si wayboro kaŋ kurnye bu hiiji, wala wo kaŋ kurnyo n'a fay. Day i ma hiiji wandiyoyaŋ, Israyla dumo ra, wala binde alfaga fo kaŋ bu wande.
23Oo waa inay dadkayga baraan waxa quduuska ah iyo waxa aan quduuska ahayn waxay ku kala duwan yihiin, oo waxay ka dhigi doonaan inay kala gartaan waxa nijaasta ah iyo waxa nadiifta ah.
23 I g'ay borey dondonandi i ma fayanka hanantey da wo kaŋ si hanan yaŋ game ra. I ma cabe i se mate kaŋ cine i ga te ka faham da wo kaŋ ga ziibi nda wo kaŋ si ziibi mo.
24Oo markay dacwo timaadona waa inay garsoorid u istaagaan, oo waa inay si xukummadayda waafaqsan wax u xukumaan, oo iidahayga oo dhanna waa inay sharciyadayda iyo qaynuunnadaydaba ku dhawraan, oo sabtiyadaydana waa inay quduus ka dhigaan.
24 Da kakaw tun, ngey no ga kay ka ciiti sanni fay, ay farilley boŋ no i ga ciiti te. Ay sududuyaŋ batey kulu kaŋ i daŋ ra, ngey no ga haggoy d'ay asariyey d'ay hin sanney. I m'ay asibtey hanandi mo.
25Oo waa inayan qof meyd ah u dhowaan si ayan isu nijaasayn, laakiinse waxay keliyahoo isu nijaasayn karaan aabbe daraaddiis, ama hooyo daraaddeed, ama wiil, ama gabadh, ama walaal, amase gabadh walaashood ah oo aan nin lahayn.
25 I ma si ngey boŋ ziibandi boro buuko kulu hamyaŋ do, kulu nda yaadin i yadda i se i ma ngey boŋ ziibandi baaba wala nya, wala ize alboro wala waybora, wala nya fo ize alboro wala wayboro kaŋ sinda kurnye, wala baaba fo ize alboro wala wayboro kaŋ sinda kurnye do.
26Oo markii la nadiifiyo dabadeed waa inay toddoba maalmood u tiriyaan.
26 D'a na hanandiyaŋ farilla toonandi hal a ga ye ka hanan koyne, kal i ma lasaabu a se jirbi iyye.
27Oo Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay, Maalintii uu meesha quduuska ah iyo barxadda gudaha ah galo, si uu meesha quduuska ah uga dhex adeego aawadeed, waa inuu qurbaankiisii dembiga bixiyaa.
27 Han kaŋ hane a ye ka furo nangu hananta ra, sanda windo ra haray batama ra nooya, zama nga ma goy te nangu hananta ra se, kal a ma kande nga zunubi se sarga. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci.
28Oo dhaxalkay heli doonaan waa aniga. Anigaa ah dhaxalkoodii, oo waa inaydaan innaba dalka reer binu Israa'iil hanti ku siin, waayo, anigaa ah hantidoodii.
28 I ga du tubu, ay no ga ti i tubo. Araŋ ma si i no mayray hari fo Israyla ra bo, ay no ga ti i wane mayray haro.
29Oo iyagu waxay iska cuni doonaan qurbaanka hadhuudhka, iyo qurbaanka dembiga, iyo qurbaanka xadgudubka, oo wax kasta oo ay reer binu Israa'iil nidraanba iyagaa iska lahaan doona.
29 I ga ŋwaari sargayey, da zunubi se sargayey, da taali se sargayey ŋwa. Hay kulu kaŋ i fay waani Rabbi se Israyla ra, a ga ciya i wane.
30Oo wax kasta oo midhaha ugu horreeya cayn kastaba, iyo qurbaannadiinna oo dhan cayn kasta oo ay yihiinba waxaa iska leh wadaaddada. Oo cajiinkiinna cadka ugu horreeyana waa inaad wadaadka siisaan si ay barako reerkiinna ugu soo degto.Wadaaddadu waa inayan wax iska bakhtiyey, ama wax bahal dilay haad iyo dugaag midu yahayba cunin.
30 Hay kulu boŋ-jina, da sargay kulu kaŋ i ga sambu beene, hay kulu wane, araŋ sargayey kulu ra, kal i ma ciya alfagey wane. Araŋ hamney ra mo, araŋ ga alfagey no wo kaŋ ga boori nd'i kulu, zama albarka ma goro ni windo ra.
31Wadaaddadu waa inayan wax iska bakhtiyey, ama wax bahal dilay haad iyo dugaag midu yahayba cunin.
31 Alfagey ma si hay kulu kaŋ jifa, wala haŋ kaŋ ganji ham tooru-tooru ŋwa, da curayze no wala alman no.