1MEJOR es el pobre que camina en su sencillez, Que el de perversos labios y fatuo.
1Maayo pa ang kabus nga magalakat diha sa iyang pagkahingpit-sa-kasingkasing Kay kaniya nga sukwahi sa iyang mga ngabil ug maoy usa ka buang.
2El alma sin ciencia no es buena; Y el presuroso de pies peca.
2Ang kalag usab nga walay kahibalo dili maayo; Ug kadtong magadali sa iyang mga tiil magapakasala.
3La insensatez del hombre tuerce su camino; Y contra Jehová se aira su corazón.
3Ang binuang sa tawo nagapabaliko sa iyang dala; Ug ang iyang kasingkasing magalibak batok kang Jehova.
4Las riquezas allegan muchos amigos: Mas el pobre, de su amigo es apartado.
4Ang bahandi magapadugang sa mga higala; Apan ang kabus ginapabulag gikan sa iyang mga higala.
5El testigo falso no quedará sin castigo; Y el que habla mentiras no escapará.
5Ang usa ka bakakon nga saksi dili pagagawason sa silot; Ug siya nga magapamulong sa mga bakak dili makalikay.
6Muchos rogarán al príncipe: Mas cada uno es amigo del hombre que da.
6Daghang magapakilooy sa kalomo sa maabiabihong tawo; Ug ang tagsatagsa ka tawo maoy usa ka higala kaniya nga magahatag ug daghang mga gasa.
7Todos los hermanos del pobre le aborrecen: Cuánto más sus amigos se alejarán de él! Buscará la palabra y no la hallará.
7Ang tanang kaigsoonan sa kabus magadumot kaniya: Daw unsa pa ka labaw sa iyang mga higala nga magapahilayo gikan kaniya! Siya magaagpas kanila uban sa mga pulong, apan sila milakat na.
8El que posee entendimiento, ama su alma: El que guarda la inteligencia, hallará el bien.
8Kadtong magabaton ug kaalam mahagugma sa iyang kaugalingong kalag: Kadtong nagabantay sa salabutan makakaplag sa kaayohan.
9El testigo falso no quedará sin castigo; Y el que habla mentiras, perecerá.
9Ang usa ka bakakon nga saksi dili makagawas sa silot; Ug kadtong mamulong sa kabakakan mahanaw.
10No conviene al necio el deleite: Cuánto menos al siervo ser señor de los príncipes!
10Ang dinato nga pagkinabuhi dili angay sa usa ka buang; Labing dili angay nga ang usa ka ulipon magagahum sa mga principe.
11La cordura del hombre detiene su furor; Y su honra es disimular la ofensa.
11Ang pagkabuotan sa usa ka tawo makapahimo kaniya nga mahinay sa pagkasuko; Ug maoy iyang himaya ang pagpasaylo sa kalapasan.
12Como el bramido del cachorro de león es la ira del rey; Y su favor como el rocío sobre la hierba.
12Ang kasuko sa hari maingon sa pagngulob sa usa ka leon; Apan ang iyang kalooy maingon sa yamog ibabaw sa balili.
13Dolor es para su padre el hijo necio; Y gotera continua las contiendas de la mujer.
13Ang usa ka anak nga buang maoy kaalaut sa iyang amahan; Ug ang mga pakiglalis sa usa ka asawa maoy mga tinulo sa kanunay.
14La casa y las riquezas herencia son de los padres: Mas de Jehová la mujer prudente.
14Balay ug mga bahandi maoy mga panulondon gikan sa mga amahan; Apan ang usa ka buotan nga asawa gikan kang Jehova.
15La pereza hace caer en sueño; Y el alma negligente hambreará.
15Ang katapol makapahinanok sa halalum nga pagkatulog; Ug ang tapolan nga kalag magaantus sa kagutom.
16El que guarda el mandamiento, guarda su alma: Mas el que menospreciare sus caminos, morirá.
16Kadtong magabantay sa sugo nagabantay sa iyang kalag; Apan kadtong danghag sa iyang mga dalan, mamatay.
17A Jehová empresta el que da al pobre, Y él le dará su paga.
17Kadtong may kalooy sa kabus magapahulam kang Jehova, Ug ang iyang maayong buhat pagabayran niya pag-usab.
18Castiga á tu hijo en tanto que hay esperanza; Mas no se excite tu alma para destruirlo.
18Castigoha ang imong anak, sa natan-aw mo nga aduna pay paglaum; Ug ayaw pag-ibutang ang imong kasingkasing sa iyang kalaglagan.
19El de grande ira llevará la pena: Y si usa de violencias, añadirá nuevos males.
19Ang usa ka tawo nga anaa sa daku nga kasuko magapas-an sa silot; Kay kong ikaw magaluwas kaniya , kinahanglan nga ikaw magabuhat niana pag-usab.
20Escucha el consejo, y recibe la corrección, Para que seas sabio en tu vejez.
20Patalinghug sa tambag, ug dawata ang pahamatngon, Aron ikaw mahimong manggialamon sa imong kaulahian.
21Muchos pensamientos hay en el corazón del hombre; Mas el consejo de Jehová permanecerá.
21Adunay daghang mga lalang sulod sa kasingkasing sa usa ka tawo; Apan ang pagtambag ni Jehova, kana molungtad.
22Contentamiento es á los hombres hacer misericordia: Pero mejor es el pobre que el mentiroso.
22Kanang makapahimo sa usa ka tawo nga hiligugmaon mao ang iyang kalolot; Ug ang usa ka kabus nga tawo maayo pa kay sa usa ka bakakon.
23El temor de Jehová es para vida; Y con él vivirá el hombre, lleno de reposo; No será visitado de mal.
23Ang pagkahadlok kang Jehova nagapadulong ngadto sa kinabuhi; Ug kadtong makabaton niana magapuyo nga may pagkatagbaw; Siya dili pagadu-awon sa dautan.
24El perezoso esconde su mano en el seno: Aun á su boca no la llevará.
24Ang tapulan magalubong sa iyang kamot diha sa pinggan, Ug dili magadala niini pag-usab nganha sa iyang baba.
25Hiere al escarnecedor, y el simple se hará avisado; Y corrigiendo al entendido, entenderá ciencia.
25Bunali ang usa ka mayubiton, ug ang walay-pagtagad makakat-on ug pagkabuotan; Ug badlonga ang usa nga may salabutan, ug siya makasabut sa kahibalo.
26El que roba á su padre y ahuyenta á su madre, Hijo es avergonzador y deshonrador.
26Kadtong magapanlupig sa iyang amahan, ug magalutos sa iyang inahan, Maoy usa ka anak nga nagapakaulaw ug nagadala sa pagkatalamayon.
27Cesa, hijo mío, de oir la enseñanza Que induce á divagar de las razones de sabiduría.
27Hunong, anak ko sa pagpamati sa pahamatngon, Nga magatudlo lamang ngadto sa kasaypanan sa mga pulong sa kahibalo.
28El testigo perverso se burlará del juicio; Y la boca de los impíos encubrirá la iniquidad.
28Ang usa ka walay-bili-nga-saksi nagabiaybiay sa katarungan; Ug ang baba sa dautan nagalamoy sa kasal-anan.
29Aparejados están juicios para los escarnecedores, Y azotes para los cuerpos de los insensatos.
29Ang mga paghukom giandam alang sa mga mayubiton, Ug ang mga labud alang sa bukobuko sa mga buang.