1NO tengas envidia de los hombres malos, Ni desees estar con ellos:
1Dili ka masina sa mga dautang tawo; Ni magtinguha ka sa pagpakiguban kanila:
2Porque su corazón piensa en robar, E iniquidad hablan sus labios.
2Kay ang ilang kasingkasing magatoon sa pagdaugdaug, Ug ang ilang mga ngabil magapamulong sa dautang buhat.
3Con sabiduría se edificará la casa, Y con prudencia se afirmará;
3Pinaagi sa kaalam natukod ang usa ka balay; Ug pinaagi sa salabutan kini nalig-on;
4Y con ciencia se henchirán las cámaras De todo bien preciado y agradable.
4Ug pinaagi sa kahibalo nangapuno ang mga lawak Sa tanang mga bililhon ug makalilipay nga mga bahandi.
5El hombre sabio es fuerte; Y de pujante vigor el hombre docto.
5Ang usa ka tawo nga manggialamon kusganon man; Oo, ang usa ka tawo sa kahibalo magauswag sa kagahum.
6Porque con ingenio harás la guerra: Y la salud está en la multitud de consejeros.
6Kay pinaagi sa maalamon nga pagmando ikaw magahimo sa imong gubat; Ug diha sa panon sa mga magtatambag walay kapildihan.
7Alta está para el insensato la sabiduría: En la puerta no abrirá él su boca.
7Ang kaalam hataas ra kaayo alang sa usa ka buang: Siya dili makabuka sa iyang baba diha sa ganghaan.
8Al que piensa mal hacer Le llamarán hombre de malos pensamientos.
8Siya nga magalalang sa pagbuhat ug dautan, Ang mga tawo magatawag kaniya nga usa ka mamumuhat sa kadautan.
9El pensamiento del necio es pecado: Y abominación á los hombres el escarnecedor.
9Ang hunahuna nga binuang sala man; Ug ang mayubiton maoy usa ka dulumtanan sa mga tawo.
10Si fueres flojo en el día de trabajo, Tu fuerza será reducida.
10Kong ikaw punawan sa adlaw sa kalisdanan, Ang imong kusog diyutay ra.
11Si dejares de librar los que son tomados para la muerte, Y los que son llevados al degolladero;
11Luwason mo kadtong nangadala ngadto sa kamatayon, Ug kadtong mga naandam naaron pagapatyon tan-awa nga sila imong magunitan.
12Si dijeres: Ciertamente no lo supimos; ¿No lo entenderá el que pesa los corazones? El que mira por tu alma, él lo conocerá, Y dará al hombre según sus obras.
12Kong ikaw moingon: Ania karon, wala kami manghibalo niini; Wala ba siya nga nagatimbang sa mga kasingkasing magahunahuna niini? Ug siya nga nagabantay sa imong kalag, wala ba siya mahibalo niini? Ug wala ba siya magabalus sa tagsatagsa ka tawo sumala sa iyang buhat?
13Come, hijo mío, de la miel, porque es buena, Y del panal dulce á tu paladar:
13Anak ko, kumaon ka ug dugos, kay kini maayo; Ug ang mga tinulo sa udlan, nga mga matam-is sa imong pagtilaw:
14Tal será el conocimiento de la sabiduría á tu alma: Si la hallares tendrá recompensa, Y al fin tu esperanza no será cortada.
14Sa ingon niini ikaw mahibalo ug kaalam nga modangat sa imong kalag; Kong ikaw makakaplag niini, nan adunay usa ka balus, Ug ang imong paglaum dili makawang.
15Oh impío, no aceches la tienda del justo, No saquees su cámara;
15Ayaw pagbanhig, Oh dautan nga tawo, batok sa puloy-anan sa matarung; Ayaw paggun-oba ang iyang dapit nga pahulayan:
16Porque siete veces cae el justo, y se torna á levantar; Mas los impíos caerán en el mal.
16Kay ang usa ka matarung nga tawo mapukan sa makapito, ug mobangon pag-usab; Apan ang dautan ginalaglag pinaagi sa pagkaalaut.
17Cuando cayere tu enemigo, no te huelgues; Y cuando tropezare, no se alegre tu corazón:
17Ayaw pag-ikalipay kong ang imong kaaway mapukan, Ug ayaw papagmayaa ang imong kasingkasing kong siya mapukan,
18Porque Jehová no lo mire, y le desagrade, Y aparte de sobre él su enojo.
18Tingali unya si Jehova makakita niini, ug kini dili makapahimuot kaniya, Ug ipaiway niya ang iyang kasuko gikan kaniya.
19No te entrometas con los malignos, Ni tengas envidia de los impíos;
19Ayaw ikasubo sa imong kaugalingon tungod sa mga mamumuhat sa kadautan; Ni masina ka sa dautan:
20Porque para el malo no habrá buen fin, Y la candela de los impíos será apagada.
20Kay walay igabalus sa dautan nga tawo; Ang lamparahan sa dautan pagapalongon.
21Teme á Jehová, hijo mío, y al rey; No te entrometas con los veleidosos:
21Anak ko, kahadlokan mo si Jehova ug ang hari; Ug ayaw pagkuyog kanila nga mabalhin-balhinon:
22Porque su quebrantamiento se levantará de repente; Y el quebrantamiento de ambos, ¿quién lo comprende?
22Kay ang ilang kagul-anan modangat sa hinanali; Ug ang pagkalaglag gikan kanilang duruha, kinsay mahibalo niini?
23También estas cosas pertenecen á los sabios. Tener respeto á personas en el juicio no es bueno.
23Kini usab maoy mga sanglitanan sa manggialamon. Ang may pagkapinalabi sa mga tawo diha sa paghukom dili maayo.
24El que dijere al malo, Justo eres, Los pueblos lo maldecirán, y le detestarán las naciones:
24Siya nga magaingon sa dautan: Ikaw matarung, Ang mga katawohan magatunglo kaniya, ang mga nasud pagalud-on kaniya;
25Mas los que lo reprenden, serán agradables, Y sobre ellos vendrá bendición de bien.
25Apan kanila nga magabadlong kaniya magakalipay, Ug ang usa ka maayong panalangin moabut kanila.
26Besados serán los labios Del que responde palabras rectas.
26Siya magahalok sa mga ngabil Niadtong nagahatag ug usa ka q2 matarung nga tubag.
27Apresta tu obra de afuera, Y disponla en tu heredad; Y después edificarás tu casa.
27Hikaya ang imong buhat sa gawas, Ug andama kini alang kanimo diha sa uma; Ug sa human niini tukora ang imong balay.
28No seas sin causa testigo contra tu prójimo; Y no lisonjees con tus labios.
28Dili ka magsaksi batok sa imong isigkatawo sa walay gipasikaran; Ug dili ka maglimbong uban sa imong mga ngabil.
29No digas: Como me hizo, así le haré; Daré el pago al hombre según su obra.
29Ayaw pag-ingon: Buhaton ko kaniya ingon sa iyang gibuhat kanako; Ako magahatag sa tawo sumala sa iyang buhat.
30Pasé junto á la heredad del hombre perezoso, Y junto á la viña del hombre falto de entendimiento;
30Ako miagi duol sa uma sa tapulan, Ug sa kaparrasan sa tawo nga walay salabutan;
31Y he aquí que por toda ella habían ya crecido espinas, Ortigas habían ya cubierto su haz, Y su cerca de piedra estaba ya destruída.
31Ug, ania karon, kini gipanugkan sa ibabaw ug mga tunok, Ang nawong niana naputos sa mga nipay, Ug ang bato nga kuta niana nalumpag na.
32Y yo miré, y púse lo en mi corazón: Vi lo, y tomé consejo.
32Unya nasud-ong ko, ug naghunahuna pag-ayo; Nakita ko, ug nadawat ko ang pahamatngon:
33Un poco de sueño, cabeceando otro poco, Poniendo mano sobre mano otro poco para dormir;
33Bisan pa niini diyutay nga katulog, usa ka diyutay nga hinanok, Usa ka diyutay nga pagkiyugpos sa mga kamot aron sa pagkatulog:
34Así vendrá como caminante tu necesidad, Y tu pobreza como hombre de escudo.
34Busa ang imong pagkakabus moabut ingon sa usa ka tulisan, Ug ang imong kawalad-on ingon sa usa ka tawo nga sangkap sa hinagiban.