1LOS proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel:
1 Diarhebion Solomon fab Dafydd, brenin Israel �
2Para entender sabiduría y doctrina; Para conocer las razones prudentes;
2 i gael doethineb ac addysg, i ddeall geiriau deallus,
3Para recibir el consejo de prudencia, Justicia, y juicio y equidad;
3 i dderbyn addysg fuddiol, cyfiawnder, barn, ac uniondeb,
4Para dar sagacidad á los simples, Y á los jóvenes inteligencia y cordura.
4 i roi craffter i'r gwirion, a gwybodaeth a synnwyr i'r ifanc.
5Oirá el sabio, y aumentará el saber; Y el entendido adquirirá consejo;
5 Y mae'r doeth yn gwrando ac yn cynyddu mewn dysg, a'r deallus yn ennill medrusrwydd,
6Para entender parábola y declaración; Palabras de sabios, y sus dichos oscuros.
6 i ddeall dameg a'i dehongliad, dywediadau'r doeth a'u posau.
7El principio de la sabiduría es el temor de Jehová: Los insensatos desprecian la sabiduría y la enseñanza.
7 Ofn yr ARGLWYDD yw dechrau gwybodaeth, ond y mae ffyliaid yn diystyru doethineb a disgyblaeth.
8Oye, hijo mío, la doctrina de tu padre, Y no desprecies la dirección de tu madre:
8 Fy mab, gwrando ar addysg dy dad, paid � gwrthod cyfarwyddyd dy fam;
9Porque adorno de gracia serán á tu cabeza, Y collares á tu cuello.
9 bydd yn dorch brydferth ar dy ben, ac yn gadwyn am dy wddf.
10Hijo mío, si los pecadores te quisieren engañar, No consientas.
10 Fy mab, os hudir di gan bechaduriaid, paid � chytuno � hwy.
11Si dijeren: Ven con nosotros, Pongamos asechanzas á la sangre, Acechemos sin motivo al inocente;
11 Fe ddywedant, "Tyrd gyda ni, inni gynllwynio i dywallt gwaed, a llechu'n ddiachos yn erbyn y diniwed;
12Los tragaremos vivos como el sepulcro, Y enteros, como los que caen en sima;
12 fel Sheol, llyncwn hwy'n fyw ac yn gyfan, fel rhai'n disgyn i'r pwll;
13Hallaremos riquezas de todas suertes, Henchiremos nuestras casas de despojos;
13 fe gymerwn bob math ar gyfoeth, a llenwi ein tai ag ysbail;
14Echa tu suerte entre nosotros; Tengamos todos una bolsa:
14 bwrw dy goelbren gyda ni, a bydd un pwrs rhyngom i gyd."
15Hijo mío, no andes en camino con ellos; Aparta tu pie de sus veredas:
15 Fy mab, paid � mynd yr un ffordd � hwy; cadw dy droed oddi ar eu llwybr.
16Porque sus pies correrán al mal, E irán presurosos á derramar sangre.
16 Oherwydd y mae eu traed yn rhuthro at ddrwg, ac yn prysuro i dywallt gwaed.
17Porque en vano se tenderá la red Ante los ojos de toda ave;
17 Yn sicr, ofer yw gosod rhwyd yng ngolwg unrhyw aderyn hedegog.
18Mas ellos á su propia sangre ponen asechanzas, Y á sus almas tienden lazo.
18 Am eu gwaed eu hunain y maent yn cynllwynio, ac yn llechu yn eu herbyn eu hunain.
19Tales son las sendas de todo el que es dado á la codicia, La cual prenderá el alma de sus poseedores.
19 Dyma dynged pob un awchus am elw; y mae'n cymryd einioes y sawl a'i piau.
20La sabiduría clama de fuera, Da su voz en las plazas:
20 Y mae doethineb yn galw'n uchel yn y stryd, yn codi ei llais yn y sgw�r,
21Clama en los principales lugares de concurso; En las entradas de las puertas de la ciudad dice sus razones:
21 yn gweiddi ar ben y muriau, yn traethu ei geiriau ym mynedfa pyrth y ddinas.
22¿Hasta cuándo, oh simples, amaréis la simpleza, Y los burladores desearán el burlar, Y los insensatos aborrecerán la ciencia?
22 Chwi'r rhai gwirion, pa hyd y bodlonwch ar fod yn wirion, ac yr ymhyfryda'r gwatwarwyr mewn gwatwar, ac y cas� ffyliaid wybodaeth?
23Volveos á mi reprensión: He aquí yo os derramaré mi espíritu, Y os haré saber mis palabras.
23 Os newidiwch eich ffyrdd dan fy ngherydd, tywalltaf fy ysbryd arnoch, a gwneud i chwi ddeall fy ngeiriau.
24Por cuanto llamé, y no quisisteis: Extendí mi mano, y no hubo quien escuchase;
24 Ond am i mi alw, a chwithau heb ymateb, ac imi estyn fy llaw, heb neb yn gwrando;
25Antes desechasteis todo consejo mío, Y mi reprensión no quisisteis:
25 am i chwi ddiystyru fy holl gyngor, a gwrthod fy ngherydd �
26También yo me reiré en vuestra calamidad, Y me burlaré cuando os viniere lo que teméis;
26 am hynny, chwarddaf ar eich dinistr, a gwawdio pan ddaw dychryn arnoch,
27Cuando viniere como una destrucción lo que teméis, Y vuestra calamidad llegare como un torbellino; Cuando sobre vosotros viniere tribulación y angustia.
27 pan ddaw dychryn arnoch fel corwynt, a dinistr yn taro fel storm, pan ddaw adfyd a gwasgfa arnoch.
28Entonces me llamarán, y no responderé; Buscarme han de mañana, y no me hallarán:
28 Yna galwant arnaf, ond nid atebaf; fe'm ceisiant yn ddyfal, ond heb fy nghael.
29Por cuanto aborrecieron la sabiduría, Y no escogieron el temor de Jehová,
29 Oherwydd iddynt gas�u gwybodaeth, a throi oddi wrth ofn yr ARGLWYDD,
30Ni quisieron mi consejo, Y menospreciaron toda reprensión mía:
30 a gwrthod fy nghyngor, ac anwybyddu fy holl gerydd,
31Comerán pues del fruto de su camino, Y se hartarán de sus consejos.
31 c�nt fwyta o ffrwyth eu ffyrdd, a syrffedu ar eu cynlluniau.
32Porque el reposo de los ignorantes los matará, Y la prosperidad de los necios los echará á perder.
32 Oherwydd bydd anufudd-dod y gwirion yn eu lladd, a difrawder y ffyliaid yn eu difa.
33Mas el que me oyere, habitará confiadamente, Y vivirá reposado, sin temor de mal.
33 Ond bydd yr un a wrendy arnaf yn byw'n ddiogel, yn dawel heb ofni drwg.