¹LAS moscas muertas hacen heder y dar mal olor el perfume del perfumista: así una pequeña locura, al estimado por sabiduría y honra.

¹Jako muchy zdechłe zasmradzają i psują olejek aptekarski: tak człowieka z mądrości i z sławy zacnago trochę głupstwa oszpeca.

²El corazón del sabio está á su mano derecha; mas el corazón del necio á su mano izquierda.

²Serce mądrego jest po prawej stronie jego; ale serce głupiego po lewej stronie jego.

³Y aun mientras va el necio por el camino, fálta le, su cordura, y dice á todos, que es necio.

³I na ten czas, gdy głupi drogą idzie, serce jego niedostatek cierpi; bo pokazuje wszystkim, że głupim jest.

⁴Si el espíritu del príncipe se exaltare contra ti, no dejes tu lugar; porque la lenidad hará cesar grandes ofensas.

⁴Jeźliby duch panującego powstał przeciwko tobie, nie opuszczaj miejsca twego; albowiem pokora wstręt czyni grzechom wielkim.

⁵Hay un mal que debajo del sol he visto, á manera de error emanado del príncipe:

⁵Jest złe, którem widział pod słoócem, to jest, błąd, który pochodzi od zwierzchności:

⁶La necedad está colocada en grandes alturas, y los ricos están sentados en lugar bajo.

⁶Że głupi wywyższani bywają w godności wielkiej, a bogaci w mądrość nisko siadają;

⁷Vi siervos en caballos, y príncipes que andaban como siervos sobre la tierra.

⁷Widziałem sługi na koniach, a książąt chodzących piechotą jako sługi.

⁸El que hiciere el hoyo caerá en él; y el que aportillare el vallado, morderále la serpiente.

⁸kto kopie dół, sam weó wpada; a kto rozrzuca płot, wąż go ukąsi.

⁹El que mudare las piedras, trabajo tendrá en ellas: el que cortare la leña, en ella peligrará.

⁹Kto przenosi kamienie, urazi się niemi; a kto łupie drwa, niebezpieczen jest od nich.

¹⁰Si se embotare el hierro, y su filo no fuere amolado, hay que añadir entonces más fuerza: empero excede la bondad de la sabiduría.

¹⁰Jeźliże się stępi żelazo, a nie naostrzyłby ostrza jego, tedy mocy przyłożyć musi; ale to daleko lepiej mądrość sprawić może.

¹¹Muerde la serpiente cuando no está encantada, y el lenguaraz no es mejor.

¹¹Jeźli ukąsi wąż przed zaklęciem, nic nie pomogą słowa zaklinacza.

¹²Las palabras de la boca del sabio son gracia; mas los labios del necio causan su propia ruina.

¹²Słowa ust mądrego są wdzięczne; ale wargi głupiego pożerają go.

¹³El principio de las palabras de su boca es necedad; y el fin de su charla nocivo desvarío.

¹³Początek słów ust jego głupstwo, a koniec powieści jego wielkie błazeóstwo.

¹⁴El necio multiplica palabras: no sabe hombre lo que ha de ser; ¿y quién le hará saber lo que después de él será?

¹⁴Bo głupi wiele mówi, choć nie wie ten człowiek, co ma być. Albowiem któż mu oznajmi, co po nim nastanie?

¹⁵El trabajo de los necios los fatiga; porque no saben por dónde ir á la ciudad.

¹⁵Głupi pracują aż do ustania, a przecie nie mogą dojść do miasta.

¹⁶Ay de ti, tierra, cuando tu rey es muchacho, y tus príncipes comen de mañana!

¹⁶Biada tobie, ziemio! której król jest dziecięciem, i której książęta rano biesiadują.

¹⁷Bienaventurada, tú, tierra, cuando tu rey es hijo de nobles, y tus príncipes comen á su hora, por refección, y no por el beber!

¹⁷Błogosławionaś ty, ziemio! której król jest synem zacnych, a której książęta czasu słusznego jadają dla posilenia, a nie dla opilstwa.

¹⁸Por la pereza se cae la techumbre, y por flojedad de manos se llueve la casa.

¹⁸Dla lenistwa się dach pochyla, a dla osłabiałych rąk przecieka dom.

¹⁹Por el placer se hace el convite, y el vino alegra los vivos: y el dinero responde á todo.

¹⁹Dla uweselenia gotują uczty, i wino rozwesela żywot; ale pieniądze do wszystkiego dopomagają.

²⁰Ni aun en tu pensamiento digas mal del rey, ni en los secretos de tu cámara digas mal del rico; porque las aves del cielo llevarán la voz, y las que tienen alas harán saber la palabra.

²⁰Ani w myśli twojej królowi nie złorzecz, ani w skrytym pokoju twoim nie przeklinaj bogatego; albowiem i ptak niebieski doniósłby ten głos; a to, co ma skrzydła, objawiłoby powieść twoję.