1MEJOR es un bocado seco, y en paz, Que la casa de contienda llena de víctimas.
1 Gaata looma fo da laakal kanay a banda bisa windi kaŋ to da batu ka margu nda care kusuuma.
2El siervo prudente se enseñoreará del hijo que deshonra, Y entre los hermanos partirá la herencia.
2 Bannya kaŋ ga goy da laakal ga du mayray ize kaŋ ga haawi goy te boŋ. A ga du nga baa tubo ra nya-izey game ra mo.
3El crisol para la plata, y la hornaza para el oro: Mas Jehová prueba los corazones.
3 Haaguyaŋ kusu go nzarfu se, dudal mo wura se, Amma Rabbi no ga biney neesi.
4El malo está atento al labio inicuo; Y el mentiroso escucha á la lengua detractora.
4 Goy laalo teeko ga laakal ye me laalo gaa. Tangarikom mo ga hanga jeeri hasaraw deena se.
5El que escarnece al pobre, afrenta á su Hacedor: Y el que se alegra en la calamidad, no quedará sin castigo.
5 Boro kaŋ na alfukaaru hahaara, Nga Takakwa no a goono ga foy. Boro kaŋ farhã da masiiba mo si ciiti yana.
6Corona de los viejos son los hijos de los hijos; Y la honra de los hijos, sus padres.
6 Haama no ga ti dottijo zeeno darza fuula, Ize fooma hari mo a baaba no.
7No conviene al necio la altilocuencia: Cuánto menos al príncipe el labio mentiroso!
7 Boŋ sifayaŋ sanni mana hagu saamo me ra, Sanku fa binde deene kaŋ ga tangari te dabarikooni se.
8Piedra preciosa es el cohecho en ojos de sus dueños: A donde quiera que se vuelve, da prosperidad.
8 Me-daabu nooyaŋ ga hima tondi darzakoy bora kaŋ ga du a diyaŋ gaa. Naŋ kaŋ a bare kulu mo a ga te a se riiba.
9El que cubre la prevaricación, busca amistad: Mas el que reitera la palabra, aparta al amigo.
9 Boro kaŋ na taali daabu, baakasinay no a ga ceeci, Amma boro kaŋ ga foyray te ga coroyaŋ kaa care.
10Aprovecha la reprensión en el entendido, Más que si cien veces hiriese en el necio.
10 Deeniyaŋ ga furo fahamante do ka bisa barzu zangu saamo do.
11El rebelde no busca sino mal; Y mensajero cruel será contra él enviado.
11 Boro laalo, kala murteyaŋ hinne kaŋ a ga ceeci. Woodin sabbay se no i ga diya bine-bi-koy donton a gaa.
12Mejor es se encuentre un hombre con una osa á la cual han robado sus cachorros, Que con un fatuo en su necedad.
12 Boro ma kubay nda ganji urs* kaŋ i n'a izey sambu bisa boro ma kubay nda saamo nga saamotara ra.
13El que da mal por bien, No se apartará el mal de su casa.
13 Boro kaŋ ga gomni bana nda laala, Laala si fay d'a windo hal abada.
14El que comienza la pendencia es como quien suelta las aguas: Deja pues la porfía, antes que se enmarañe.
14 Kusuuma sintina go danga waati kaŋ i na hari taŋ, Woodin se ma fay da kakaw za a mana ciya yanje.
15El que justifica al impío, y el que condena al justo, Ambos á dos son abominación á Jehová.
15 Boro kaŋ ga taali-teeri hanandi, Da boro kaŋ ga adilante zeeri, I boro hinka kulu fanta hariyaŋ no Rabbi se.
16¿De qué sirve el precio en la mano del necio para comprar sabiduría, No teniendo entendimiento?
16 Ifo se no saamo ga goro nda arzaka nga kambe ra laakal dayyaŋ se, Za kaŋ a sinda fahamay?
17En todo tiempo ama el amigo; Y el hermano para la angustia es nacido.
17 Coro hanno wo, baakasinay no a ga te waati kulu, I na nya-izey hay mo taabi haŋyaŋ jirbey se.
18El hombre falto de entendimiento toca la mano, Fiando á otro delante de su amigo.
18 Boro kaŋ sinda fahamay ga kamba karyaŋ te no ka ciya yadda sambuko nga gorokasin jine.
19La prevaricación ama el que ama pleito; Y el que alza su portada, quebrantamiento busca.
19 Boro kaŋ ga ba kusuuma ga ba taali. Boro kaŋ na nga windi me daabirji kuukandi mo, Halaciyaŋ no a goono ga ceeci.
20El perverso de corazón nunca hallará bien: Y el que revuelve con su lengua, caerá en mal.
20 Boro kaŋ gonda bine kaŋ ga siiri si du hari hanno. Nga mo kaŋ gonda deene kaŋ ga mulay ga kaŋ masiiba ra.
21El que engendra al necio, para su tristeza lo engendra: Y el padre del fatuo no se alegrará.
21 Boro kaŋ na saamo hay, Bine saray hari no a du nga boŋ se. Saamo baaba sinda bine kaani.
22El corazón alegre produce buena disposición: Mas el espíritu triste seca los huesos.
22 Bine kaŋ ga maa kaani, safari hanno no, Amma bine kaŋ sara ga biriyaŋ koogandi.
23El impío toma dádiva del seno Para pervertir las sendas del derecho.
23 Boro laalo ga me-daabu ta ganda ra, Zama nga ma ciiti fondo siirandi se.
24En el rostro del entendido aparece la sabiduría: Mas los ojos del necio vagan hasta el cabo de la tierra.
24 Laakal go fahamante moyduma jine, Amma saamey moy go ya-haray ndunnya me.
25El hijo necio es enojo á su padre, Y amargura á la que lo engendró.
25 Ize kaŋ si caram ya bine saray hari no nga baabo se, Forti mo no nyaŋo kaŋ n'a hay se.
26Ciertamente no es bueno condenar al justo, Ni herir á los príncipes que hacen lo recto.
26 A si boori i ma adilante jukke, Wala i ma dabarikooni kar a daa hanna sabbay se.
27Detiene sus dichos el que tiene sabiduría: De prudente espíritu es el hombre entendido.
27 Boro kaŋ na nga sanni dunguriyandi, bayray no a se. Nga mo kaŋ gonda biya yeeno ya fahamante no.
28Aun el necio cuando calla, es contado por sabio: El que cierra sus labios es entendido.
28 Baa saamo, d'a na nga me di, I g'a lasaabu sanda laakalkooni no. D'a na nga me-kuurey daabu mo, I ga di a sanda a waani.