1ฝ่ายอับราฮัมก็ชราแล้ว มีอายุมากทีเดียว และพระเยโฮวาห์ทรงอวยพระพรอับราฮัมทุกประการ
1亚伯拉罕遣仆人为以撒娶妻
2อับราฮัมพูดกับคนใช้ของท่านที่มีอาวุโสที่สุดในบ้าน ผู้ดูแลทรัพย์สมบัติทุกอย่างของท่านว่า "เอามือเจ้าวางไว้ใต้ขาอ่อนของเรา
2亚伯拉罕对他家中，管理所有产业的老仆人说：“请把你的手放在我的大腿底下。
3แล้วเราจะให้เจ้าปฏิญาณในพระนามพระเยโฮวาห์พระเจ้าแห่งฟ้าสวรรค์และพระเจ้าแห่งแผ่นดินโลก ว่าเจ้าจะไม่หาภรรยาให้บุตรชายของเราจากบุตรสาวของคนคานาอัน ที่เราอาศัยอยู่ท่ามกลางเขานี้
3我要你指着耶和华天地的 神起誓，不可从我现在居住的迦南人中，为我的儿子娶他们的女子为妻。
4แต่เจ้าจะไปยังประเทศและหมู่ญาติของเราเพื่อหาภรรยาคนหนึ่งให้แก่อิสอัคบุตรชายของเรา"
4你却要到我的故乡、我的亲族那里去，为我的儿子以撒娶妻。”
5คนใช้ก็เรียนท่านว่า "หากว่าหญิงนั้นจะไม่เต็มใจมากับข้าพเจ้ายังแผ่นดินนี้ ถ้าเช่นนั้นข้าพเจ้ามิต้องนำบุตรชายของท่านกลับไปยังแผ่นดินซึ่งท่านจากมานั้นหรือ"
5仆人问亚伯拉罕：“如果那女子不愿跟我到这地方来，我必须把你的儿子带回你原出之地去吗？”
6อับราฮัมพูดกับเขาว่า "ระวังอย่าพาบุตรชายของเรากลับไปที่นั่นอีก
6亚伯拉罕对他说：“你要谨慎，切不可带我的儿子回到那里去。
7พระเยโฮวาห์พระเจ้าแห่งฟ้าสวรรค์ ผู้ทรงนำเรามาจากบ้านบิดาเรา และจากแผ่นดินแห่งญาติของเรา พระองค์ตรัสกับเราและทรงปฏิญาณกับเราว่า `เราจะมอบแผ่นดินนี้ให้แก่เชื้อสายของเจ้า' พระองค์จะทรงใช้ทูตสวรรค์ของพระองค์ไปข้างหน้าเจ้า เจ้าจงหาภรรยาคนหนึ่งให้บุตรชายของเราจากที่นั่น
7耶和华天上的 神，就是领我离开我的父家和我亲族之地，曾经对我说话，又向我起誓的那位说：‘我必把这地赐给你的后裔。’他必在你前面差派他的使者，你就可以从那里为我的儿子娶妻。
8ถ้าหญิงนั้นไม่เต็มใจมากับเจ้า เจ้าก็จะพ้นจากคำปฏิญาณของเรานี้ แต่เจ้าอย่าพาบุตรชายของเรากลับไปที่นั่นก็แล้วกัน"
8如果那女子不愿跟你来，我叫你所起的这誓就与你无关了。只是不可带我的儿子回到那里去。”
9คนใช้จึงเอามือของเขาวางใต้ขาอ่อนของอับราฮัมนายของตน และปฏิญาณต่อท่านตามเรื่องนี้
9于是，仆人把手放在他主人亚伯拉罕的大腿下，为这事向亚伯拉罕起誓。
10คนใช้นำอูฐสิบตัวของนายมาแล้วออกเดินทางไป ด้วยว่าข้าวของทั้งสิ้นของนายเขาอยู่ในอำนาจของเขา เขาลุกขึ้นไปยังเมโสโปเตเมีย ถึงเมืองของนาโฮร์
10那仆人从他主人的骆驼里取了十匹骆驼，带着主人各样的美物，起程往两河之间的亚兰去，到了拿鹤的城。
11เขาให้อูฐคุกเข่าลงที่ริมบ่อน้ำข้างนอกเมืองเวลาเย็น ซึ่งเป็นเวลาที่ผู้หญิงออกมาตักน้ำ
11黄昏时分，女人出来打水的时候，那仆人就叫骆驼跪在城外的水井旁边，
12เขาอธิษฐานว่า "ข้าแต่พระเยโฮวาห์พระเจ้าของอับราฮัมนายของข้าพระองค์ ขอทรงประทานความสำเร็จแก่ข้าพระองค์ในวันนี้ และขอทรงสำแดงความเมตตาแก่อับราฮัมนายของข้าพระองค์
12然后祷告说：“耶和华我主人亚伯拉罕的 神啊，求你今日使我遇见好机会，施慈爱给我的主人亚伯拉罕。
13ดูเถิด ข้าพระองค์กำลังยืนอยู่ที่ริมบ่อน้ำ และบรรดาบุตรสาวของชาวเมืองนี้กำลังออกมาตักน้ำ
13我现在站在水泉旁边，城内居民的女儿正出来打水。
14ขอให้หญิงสาวคนที่ข้าพระองค์จะพูดกับนางว่า `โปรดลดเหยือกของนางลงให้ข้าพเจ้าดื่มน้ำ' และนางนั้นจะว่า `เชิญดื่มเถิดและข้าพเจ้าจะให้น้ำอูฐของท่านกินด้วย' ให้คนนั้นเป็นคนที่พระองค์ทรงกำหนดสำหรับอิสอัคผู้รับใช้ของพระองค์ อย่างนี้ข้าพระองค์จะทราบได้ว่า พระองค์ทรงสำแดงความเมตตาแก่นายของข้าพระองค์"
14我对哪一个少女说：‘请你放下水瓶来，让我喝点水。’如果她回答：‘请喝，我也给你的骆驼喝。’愿那少女就作你选定给你仆人以撒的妻子。这样，我就知道你施慈爱给我的主人了。”
15และต่อมาเมื่อเขาอธิษฐานยังไม่ทันเสร็จ ดูเถิด เรเบคาห์ ผู้ที่เกิดแก่เบธูเอลบุตรชายของนางมิลคาห์ภรรยาของนาโฮร์น้องชายของอับราฮัม ก็แบกไหน้ำของนางเดินออกมา
15话还没有说完，不料，利百加肩头上扛着水瓶出来了。利百加是彼土利所生的。彼土利是亚伯拉罕兄弟拿鹤的妻子密迦的儿子。
16หญิงสาวนั้นงามมาก เป็นพรหมจารียังไม่มีชายใดสมสู่นาง นางก็ลงไปที่บ่อน้ำเติมน้ำเต็มไหน้ำแล้วก็ขึ้นมา
16那少女容貌非常美丽，还是个处女，没有男人亲近过她。她下到水泉那里，打满了水瓶，又上来。
17คนใช้นั้นก็วิ่งไปต้อนรับนาง แล้วพูดว่า "ขอน้ำจากไหน้ำของนางให้ข้าพเจ้าดื่มสักหน่อย"
17仆人就跑去迎着她，说：“请你把瓶里的水给我喝一点。”
18นางตอบว่า "นายเจ้าข้า เชิญดื่มเถิด" แล้วนางก็รีบลดไหน้ำของนางลงมาถือไว้แล้วให้เขาดื่ม
18那少女回答：“我主请喝。”就急忙把水瓶拿下来，托在手上给他喝。
19เมื่อให้เขาดื่มเสร็จแล้ว นางจึงว่า "ข้าพเจ้าจะตักน้ำให้อูฐของท่านกินจนอิ่มด้วย"
19他喝足了，少女就说：“我也要为你的骆驼打水，直到它们都喝足了。”
20นางรีบเทน้ำในไหน้ำของนางใส่รางแล้ววิ่งไปตักน้ำที่บ่ออีก นางตักน้ำให้อูฐทั้งหมดของเขา
20于是急忙把水瓶里的水倒在槽里，又跑到井旁去打水，给他所有的骆驼打上水来。
21ชายนั้นเพ่งดูนางเงียบๆเพื่อตรึกตรองดูว่าพระเยโฮวาห์ทรงให้การเดินทางของตนบังเกิดผลหรือไม่
21那人一句话也不说，只注视着她，要知道耶和华使他的道路亨通不亨通。
22และต่อมาเมื่ออูฐกินน้ำเสร็จแล้ว ชายนั้นก็ให้แหวนทองคำหนักครึ่งเชเขล และกำไลสำหรับข้อมือนางคู่หนึ่งทองหนักสิบเชเขล
22骆驼喝足了，那人就拿出一个重近六克的金鼻环，戴在她的鼻子上，又拿出两个重一百一十四克的金手镯，套在她的手上，
23และพูดว่า "ขอบอกข้าพเจ้าว่านางเป็นบุตรสาวของใคร ในบ้านบิดาของนางนั้นมีที่ให้พวกเราพักอาศัยบ้างไหม"
23然后问她：“请你告诉我，你是谁的女儿？你父亲的家里有地方给我们住宿没有？”
24นางตอบเขาว่า "ข้าพเจ้าเป็นบุตรสาวของเบธูเอลบุตรชายของนางมิลคาห์ซึ่งนางบังเกิดให้กับนาโฮร์"
24她回答：“我是密迦给拿鹤所生的儿子彼土利的女儿。”
25นางพูดเสริมว่า "เรามีทั้งฟางและเสบียงพอ และมีที่ให้พักด้วย"
25她又说：“我们有很多粮草和饲料，也有住宿的地方。”
26ชายนั้นก็ก้มศีรษะลงนมัสการพระเยโฮวาห์
26那人就跪下敬拜耶和华，
27และอธิษฐานว่า "สรรเสริญแด่พระเยโฮวาห์พระเจ้าของอับราฮัมนายของข้าพระองค์ ผู้มิได้ทรงทอดทิ้งความกรุณา และความจริงของพระองค์ต่อนาย ส่วนข้าพระองค์นั้นพระเยโฮวาห์ทรงนำมาตามทางจนถึงบ้านหมู่ญาติของนายข้าพระองค์"
27说：“耶和华我主人亚伯拉罕的 神是应当称颂的，因为他不断以慈爱和信实待我的主人；耶和华也一路引导我，到了我主人的兄弟家里。”
28แล้วหญิงสาวนั้นก็วิ่งไปบอกคนในครอบครัวของมารดาถึงเรื่องเหล่านี้
28那少女就跑回去，把这些事都告诉了她母亲家里的人。
29เรเบคาห์มีพี่ชายคนหนึ่งชื่อ ลาบัน ลาบันวิ่งไปหาชายคนนั้นที่บ่อน้ำ
29利百加有一个哥哥，名叫拉班。
30และต่อมาเมื่อท่านเห็นแหวนและกำไลที่ข้อมือน้องสาว และเมื่อท่านได้ยินคำของเรเบคาห์น้องสาวว่า "ชายนั้นพูดกับข้าพเจ้าอย่างนี้" ท่านก็ไปหาชายนั้น และดูเถิด เขากำลังยืนอยู่กับอูฐที่บ่อน้ำ
30他看见了妹妹的鼻环和手上的手镯，又听见了妹妹利百加说：“那人对我这样这样说”，就跑去见外面水泉旁边的那人。他来到那人跟前的时候，见他仍然站在骆驼旁边的水泉那里。
31ท่านพูดว่า "ข้าแต่ท่านผู้รับพระพรของพระเยโฮวาห์ เชิญเข้ามาเถิด ท่านยืนอยู่ข้างนอกทำไม เพราะข้าพเจ้าเตรียมบ้านและเตรียมที่สำหรับอูฐแล้ว"
31拉班说：“你这蒙耶和华赐福的，请进来吧，为什么站在外面呢？我已经收拾好了房间，也为骆驼预备了地方。”
32ชายนั้นจึงเข้าไปในบ้าน ลาบันก็แก้อูฐของเขา ให้ฟางและอาหารสำหรับอูฐ ให้น้ำล้างเท้าเขาและคนที่มากับเขา
32那人就进了拉班的家。拉班卸了骆驼，拿粮草和饲料给骆驼吃，又拿水给那人和与他同来的人洗脚。
33แล้วจัดอาหารมาเลี้ยงเขา แต่เขาว่า "ข้าพเจ้าจะไม่รับประทาน จนกว่าข้าพเจ้าจะพูดถึงธุระที่ข้าพเจ้าได้รับมอบหมายมานั้นให้ท่านฟังเสียก่อน" ลาบันก็ว่า "เชิญพูดเถิด"
33然后在他面前摆上食物，但那人说：“除非等我说完了我的事，我不会吃。”拉班说：“请说。”
34เขาจึงพูดว่า "ข้าพเจ้าเป็นคนใช้ของอับราฮัม
34那人说：“我是亚伯拉罕的仆人。
35พระเยโฮวาห์ทรงอวยพระพรแก่นายข้าพเจ้าอย่างมากมาย ท่านก็เจริญขึ้น และพระองค์ทรงประทานฝูงแพะแกะ และฝูงวัว เงินและทอง คนใช้ชายหญิง อูฐและลา
35耶和华厚厚地赐福我主人，他就昌大起来；耶和华又赐给他羊群、牛群、金银、仆婢、骆驼和驴。
36และนางซาราห์ภรรยานายข้าพเจ้าได้บังเกิดบุตรชายคนหนึ่งให้แก่นายเมื่อนางแก่แล้ว และนายก็ยกทรัพย์สมบัติทั้งหมดให้บุตร
36我主人的妻子撒拉年老的时候，给我主人生了一个儿子。我主人也把他一切所有的都给了这个儿子。
37นายให้ข้าพเจ้าปฏิญาณว่า `เจ้าอย่าหาภรรยาให้แก่บุตรชายของเราจากบุตรสาวของคนคานาอัน ซึ่งเราอาศัยอยู่ในแผ่นดินของเขานี้
37我主人要我起誓，说：‘你不可从我现在居住的迦南地中，为我的儿子娶迦南的女子为妻。
38แต่เจ้าจงไปยังบ้านบิดาของเราและไปยังหมู่ญาติของเรา และหาภรรยาคนหนึ่งให้แก่บุตรชายของเรา'
38你要到我的父家，和我的族人那里去，为我的儿子娶一个妻子。’
39ข้าพเจ้าพูดกับนายว่า `หญิงนั้นอาจจะไม่ยอมมากับข้าพเจ้า'
39我问我主人：‘如果那女子不愿跟我回来呢？’
40แต่ท่านพูดกับข้าพเจ้าว่า `พระเยโฮวาห์ผู้ซึ่งเราดำเนินอยู่ต่อพระองค์จะทรงใช้ทูตสวรรค์ของพระองค์ไปกับเจ้า และให้ทางของเจ้าบังเกิดผล และเจ้าจะหาภรรยาคนหนึ่งให้บุตรชายของเราจากหมู่ญาติของเรา และจากบ้านบิดาของเรา
40他回答：‘我行事为人都在他面前的耶和华，必差派他的使者与你同去，使你的道路亨通，你就可以从我的族人和我的父家，给我的儿子娶一个妻子。
41แล้วเจ้าจะพ้นจากคำปฏิญาณของเรา เมื่อเจ้ามาถึงหมู่ญาติของเราแล้ว ถ้าเขาไม่ยอมให้หญิงนั้น เจ้าก็พ้นจากคำปฏิญาณของเรา'
41只要你到了我的族人那里去，我叫你起的誓就与你无关；他们若不把女子交给你，我叫你起的誓也与你无关。’
42วันนี้ข้าพเจ้ามาถึงบ่อน้ำและทูลว่า `ข้าแต่พระเยโฮวาห์พระเจ้าของอับราฮัมนายของข้าพระองค์ ถ้าบัดนี้พระองค์ทรงโปรดให้ทางที่ข้าพระองค์ไปนั้นเกิดผล
42我今天到了水泉那里，就说：‘耶和华我主人亚伯拉罕的 神啊，你若叫我所走的道路亨通，
43ดูเถิด ข้าพระองค์กำลังยืนอยู่ที่บ่อน้ำ และต่อมาเมื่อสาวพรหมจารีออกมาตักน้ำ และข้าพระองค์พูดกับนางด้วยว่า "ขอน้ำให้ข้าพเจ้าดื่มจากไหน้ำของนางสักหน่อย"
43那么，我现在站在水泉旁边，但愿有一个少女出来打水，我要对她说：“请你把瓶里的水给我喝一点。”
44และนางจะตอบข้าพระองค์ว่า "เชิญดื่มเถิด และข้าพเจ้าจะตักน้ำให้อูฐของท่านด้วย" ให้ผู้นั้นเป็นหญิงที่พระเยโฮวาห์ทรงกำหนดตัวไว้สำหรับบุตรชายของนายข้าพระองค์'
44她若对我说：“你请喝，我还要打水给你的骆驼喝。”愿那女子就作耶和华给我主人的儿子所选定的妻子。’
45เมื่อข้าพเจ้าอธิษฐานในใจไม่ทันขาดคำ ดูเถิด นางเรเบคาห์แบกไหน้ำของนางเดินออกมา นางลงไปตักน้ำที่บ่อน้ำ ข้าพเจ้าพูดกับนางว่า `ขอน้ำให้ข้าพเจ้าดื่มหน่อย'
45我心里的话还没有说完，利百加就肩头扛着水瓶出来了，她下到水泉那里去打水；我就对她说：‘请给我水喝。’
46นางก็รีบลดไหน้ำจากบ่าของนางและว่า `เชิญดื่มเถิด แล้วข้าพเจ้าจะให้น้ำแก่อูฐของท่านด้วย' ข้าพเจ้าจึงดื่ม และนางก็ตักน้ำให้อูฐกินด้วย
46她急忙从肩上拿下水瓶来，说：‘请喝，我还要给你的骆驼喝。’我喝了，她也打水给我的骆驼喝。
47แล้วข้าพเจ้าถามนางว่า `นางเป็นบุตรสาวของใคร' นางตอบว่า `เป็นบุตรสาวของเบธูเอลบุตรชายของนาโฮร์ ซึ่งนางมิลคาห์กำเนิดให้แก่เขา' ข้าพเจ้าจึงใส่แหวนที่จมูกของนางแล้วสวมกำไลที่ข้อมือนาง
47于是我问她，说：‘你是谁的女儿？’她回答：‘我是密迦给拿鹤所生的儿子彼土利的女儿。’我就把鼻环戴在她的鼻子上，把手镯套在她的两手上。
48แล้วข้าพเจ้าก็ก้มศีรษะลงนมัสการพระเยโฮวาห์ และถวายสรรเสริญแด่พระเยโฮวาห์พระเจ้าของอับราฮัมนายข้าพเจ้า ผู้ทรงนำข้าพเจ้ามาตามทางที่ถูก เพื่อหาบุตรสาวของน้องชายนายให้บุตรชายของนาย
48然后我跪下敬拜耶和华，称颂耶和华我主人亚伯拉罕的 神，因为他引导我走恰当的路，使我得到我主人的兄弟的孙女，作我主人的儿子的妻子。
49บัดนี้ถ้าท่านยอมแสดงความเมตตาและจริงใจต่อนายข้าพเจ้าแล้ว ขอกรุณาบอกข้าพเจ้า ถ้ามิฉะนั้นก็ขอบอกข้าพเจ้า เพื่อข้าพเจ้าจะหันไปทางขวาหรือซ้าย"
49现在你们若愿意以慈爱和信实待我的主人，就请告诉我。如果不愿意，也请你们告诉我；使我可以知道怎样行。”
50ลาบันและเบธูเอลจึงตอบว่า "สิ่งนี้มาจากพระเยโฮวาห์ เราจะพูดดีหรือร้ายกับท่านก็ไม่ได้
50拉班和彼土利回答，说：“这事既然出于耶和华，我们就不能对你说好说歹。
51ดูเถิด เรเบคาห์ก็อยู่ต่อหน้าท่าน พานางไปเถิด และให้นางเป็นภรรยาบุตรชายนายของท่านดังที่พระเยโฮวาห์ตรัสแล้ว"
51看哪，利百加就在你面前，你可以把她带去，照着耶和华所说的，作你主人儿子的妻子。”
52และต่อมาเมื่อคนใช้ของอับราฮัมได้ยินถ้อยคำของท่านทั้งสอง ก็กราบลงถึงดินนมัสการพระเยโฮวาห์
52亚伯拉罕的仆人听到了他们这些话，就俯伏在地敬拜耶和华。
53แล้วคนใช้ก็นำเอาเครื่องเงินและเครื่องทอง พร้อมกับเสื้อผ้ามอบให้แก่เรเบคาห์ เขายังมอบของอันมีค่าให้แก่พี่ชายและมารดาของนางด้วย
53那仆人拿出金器、银器和衣服送给利百加，又把贵重的礼物送给她的哥哥和她的母亲。
54แล้วพวกเขาก็รับประทานและดื่ม คือเขากับคนที่มากับเขา และค้างคืนที่นั่น และพวกเขาลุกขึ้นในเวลาเช้า คนใช้นั้นก็กล่าวว่า "ขอให้ข้าพเจ้ากลับไปหานายข้าพเจ้าเถิด"
54然后，仆人和与他同来的人才吃喝，并且住了一夜。他们早晨起来，仆人就说：“请打发我回到我主人那里去吧！”
55พี่ชายและมารดาของนางว่า "ขอให้หญิงสาวอยู่กับเราสักหน่อยก่อน อย่างน้อยสักสิบวันแล้วนางจะไปก็ได้"
55利百加的哥哥和母亲说：“让这女孩子和我们同住多几天，或是十天，然后她可以离去。”
56แต่ชายนั้นพูดกับพวกเขาว่า "อย่าหน่วงข้าพเจ้าไว้เลย เพราะพระเยโฮวาห์ทรงให้ทางของข้าพเจ้าเกิดผลแล้ว ขอให้ข้าพเจ้าออกเดินทางเพื่อข้าพเจ้าจะได้กลับไปหานายข้าพเจ้า"
56仆人回答他们：“你们不要挽留我，耶和华既然使我的道路亨通，就请打发我回到我主人那里去。”
57พวกเขาว่า "เราจะเรียกหญิงสาวมาถามดู"
57他们说：“我们可以把那女孩子叫来，问问她的意思。”
58พวกเขาก็เรียกเรเบคาห์มาหา และพูดกับนางว่า "เจ้าจะไปกับชายคนนี้หรือไม่" นางตอบว่า "ข้าพเจ้าจะไป"
58他们把利百加叫了来，问她：“你愿意与这人同去吗？”她回答：“我愿意去。”
59พวกเขาจึงส่งเรเบคาห์น้องสาวกับพี่เลี้ยงของนางไปพร้อมกับคนใช้ของอับราฮัม และคนของเขา
59于是，他们把自己的妹妹利百加，她的乳母和亚伯拉罕的仆人，以及同来的人，都打发走了。
60พวกเขาอวยพรเรเบคาห์ และกล่าวแก่นางว่า "น้องสาวเอ๋ย ขอให้เจ้าเป็นมารดาคนนับแสนนับล้าน และขอให้เชื้อสายของเจ้าได้ประตูเมืองของคนที่เกลียดชังเจ้าเป็นกรรมสิทธิ์"
60他们给利百加祝福，对她说：“我们的妹妹啊，愿你作千万人之母；愿你的后裔，占领仇敌的城门。”
61แล้วเรเบคาห์และเหล่าสาวใช้ของนางก็ขึ้นอูฐไปกับชายนั้น คนใช้ก็พาเรเบคาห์ไป
61以撒迎娶利百加利百加和她的众使女就起来，骑上骆驼，跟着那人走；那仆人就带着利百加走了。
62ฝ่ายอิสอัคมาจากบ่อน้ำลาไฮรอย เพราะท่านไปอาศัยอยู่ทางใต้
62那时，以撒刚从庇耳．拉海．莱回来，他原本是住在南地的。
63เวลาเย็นอิสอัคออกไปตรึกตรองที่ทุ่งนาและท่านก็เงยหน้าขึ้นมองไป และดูเถิด มีอูฐเดินมา
63黄昏的时候，以撒出来田间默想。他举目观看，忽然看见来了些骆驼。
64เรเบคาห์เงยหน้าขึ้น เมื่อแลเห็นอิสอัคนางก็ลงจากอูฐ
64利百加举目观看，看见了以撒，就下了骆驼，
65เพราะนางได้พูดกับคนใช้นั้นว่า "ชายคนโน้นที่กำลังเดินผ่านทุ่งนามาหาเรานั้นคือใคร" คนใช้นั้นตอบว่า "นายของข้าพเจ้าเอง" นางจึงหยิบผ้าคลุมหน้ามาคลุม
65问那仆人：“在田间走来迎接我们的这人是谁？”仆人回答：“他是我的主人。”利百加就拿面纱蒙在面上。
66คนใช้บอกให้อิสอัคทราบทุกอย่างที่เขาได้กระทำไป
66仆人把所作的一切事，都告诉以撒。
67อิสอัคก็พานางเข้ามาในเต็นท์ของนางซาราห์มารดาของท่านและรับเรเบคาห์ไว้ นางก็เป็นภรรยาของท่าน และท่านก็รักนาง อิสอัคก็ได้รับความปลอบประโลมภายหลังที่มารดาของท่านสิ้นชีวิตแล้ว
67以撒领利百加进了他母亲撒拉的帐棚，并且娶了她。利百加就作了以撒的妻子。以撒爱利百加。以撒自从他母亲去世后，这才得了安慰。