1โยเซฟเข้าไปทูลฟาโรห์ว่า "บิดาและพี่น้องของข้าพระองค์กับฝูงแพะแกะฝูงวัวและทรัพย์สมบัติของเขาทั้งสิ้นมาจากแผ่นดินคานาอันแล้ว ดูเถิด พวกเขาอยู่ในแผ่นดินโกเชน"
1约瑟的兄弟进见法老
2โยเซฟเลือกคนจากหมู่พี่น้อง คือผู้ชายห้าคนพาไปเฝ้าฟาโรห์
2约瑟从他所有的兄弟当中,挑选了五个人,把他们带到法老面前。
3ฟาโรห์ตรัสถามพี่น้องของโยเซฟว่า "พวกเจ้าเคยทำมาหาเลี้ยงชีพอย่างไร" เขาทูลฟาโรห์ว่า "ผู้รับใช้ของพระองค์เป็นผู้เลี้ยงแพะแกะ ทั้งพวกข้าพระองค์และบรรพบุรุษของพวกข้าพระองค์"
3法老问约瑟的兄弟们说:“你们是作什么的?”他们回答法老:“仆人们是牧羊人,我们和我们的祖先都是一样。”
4เขาทูลฟาโรห์อีกว่า "พวกข้าพระองค์มาอาศัยอยู่ในแผ่นดินนี้เพราะไม่มีทุ่งหญ้าจะเลี้ยงสัตว์ของข้าพระองค์ผู้รับใช้ของพระองค์ เพราะเหตุว่าในแผ่นดินคานาอันนั้นกันดารอาหารนัก เหตุฉะนี้บัดนี้ ขอโปรดให้ข้าพระองค์ผู้รับใช้ของพระองค์อาศัยอยู่ในแผ่นดินโกเชนเถิด"
4他们又对法老说:“我们来是要在这地寄居,因为迦南地的饥荒严重,你仆人们的羊群没有草吃,所以,现在求你容许你仆人住在歌珊地。”
5ฟาโรห์จึงตรัสแก่โยเซฟว่า "บิดาและพี่น้องของท่านมาหาท่านแล้ว
5法老对约瑟说:“你的父亲和兄弟们到你这里来了;
6ท่านมีประเทศอียิปต์อยู่ต่อหน้า ให้บิดาและพี่น้องของท่านตั้งหลักแหล่งอยู่ในแผ่นดินดีที่สุดคือให้เขาอยู่แผ่นดินโกเชน แล้วในพวกพี่น้องนั้น ถ้าท่านรู้ว่าผู้ใดเป็นคนมีความสามารถ จงตั้งผู้นั้นให้เป็นหัวหน้ากองเลี้ยงสัตว์ของเรา"
6埃及地都在你面前,你只管叫你的父亲和兄弟们住在这地最好的地方,他们可以住在歌珊地。你如果知道他们中间有能干的人,可以派他们看管我的牲畜。”
7โยเซฟก็พายาโคบบิดาของท่านเข้าเฝ้าฟาโรห์ ยาโคบก็ถวายพระพรแก่ฟาโรห์
7雅各进见法老约瑟把他父亲雅各带到法老面前,雅各就给法老祝福。
8ฟาโรห์จึงตรัสถามยาโคบว่า "อายุท่านได้เท่าไร"
8法老问雅各:“你有多大年纪了?”
9ยาโคบทูลตอบฟาโรห์ว่า "ข้าพระองค์ดำรงชีวิตสัญจรอยู่นับได้ร้อยสามสิบปี ชีวิตของข้าพระองค์สั้นและมีความลำบาก ไม่เท่าอายุบรรพบุรุษของข้าพระองค์ในวันที่ดำรงชีวิตสัญจรอยู่นั้น"
9雅各回答法老:“我寄居在世的年日是一百三十岁。我一生的年日又少又苦,不及我祖先寄居在世的年日。”
10ยาโคบถวายพระพรแก่ฟาโรห์ แล้วทูลลาไปจากฟาโรห์
10雅各又给法老祝福,然后离开法老出去了。
11ฝ่ายโยเซฟให้บิดาและพวกพี่น้องของตนอยู่และถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในประเทศอียิปต์ ในแผ่นดินที่ดีที่สุดคือ ในแผ่นดินราเมเสส ตามรับสั่งของฟาโรห์
11约瑟照着法老的吩咐安置他的父亲和兄弟们,把兰塞地,就是埃及地最好的地方,给他们作产业。
12โยเซฟเลี้ยงดูบิดาและพวกพี่น้องรวมทั้งครอบครัวของบิดา ให้มีอาหารรับประทานตามจำนวนคนในครอบครัว
12约瑟照着孩子的数目,用粮食供养他的父亲、兄弟们,以及父亲的家人。
13และทั่วแผ่นดินขาดอาหารเพราะการกันดารอาหารร้ายแรง จนแผ่นดินอียิปต์และแผ่นดินคานาอันทั้งสิ้นหิวโหยเพราะการกันดารอาหาร
13饥荒那时,遍地都没有粮食,因为饥荒非常严重。埃及地和迦南地的人,因为饥荒的缘故都饿昏了。
14โยเซฟรวบรวมเงินทั้งหมดที่ได้จากการขายข้าวในประเทศอียิปต์และแผ่นดินคานาอัน และโยเซฟนำเงินนั้นไปไว้ในราชวังฟาโรห์
14约瑟收集了埃及地和迦南地所有的银子,就是众人买粮的银子;约瑟就把那些银子交到法老的王宫去。
15เมื่อเงินในประเทศอียิปต์และแผ่นดินคานาอันหมดแล้ว ชาวอียิปต์ทั้งปวงมากราบเรียนโยเซฟว่า "ขออาหารให้พวกข้าพเจ้าเถิด เหตุใดพวกข้าพเจ้าจะต้องอดตายต่อหน้าท่านเพราะเงินหมดเล่า"
15埃及地和迦南地的银子都用尽了,埃及众人就来到约瑟那里,说:“银子已用完了。求你给我们粮食吧,我们为什么要饿死在你面前呢?”
16โยเซฟจึงบอกว่า "ถ้าเงินหมดแล้วจงเอาฝูงสัตว์ของเจ้ามาและเราจะให้ข้าวแลกกับสัตว์"
16约瑟回答:“如果银子用完了,可以把你们的牲畜给我,我就把粮食给你们,交换你们的牲畜。”
17เขาก็นำฝูงสัตว์มาให้โยเซฟ โยเซฟก็ให้อาหารแก่เขาแลกกับม้า แพะแกะ ฝูงวัวและลา ในปีนั้นท่านจ่ายอาหารแลกกับสัตว์ต่างๆของเขา
17于是,他们把牲畜带到约瑟那里,约瑟就把粮食给他们,交换他们的马匹、羊群、牛群和驴。那一年,约瑟就用粮食交换他们所有的牲畜,来养活他们。
18เมื่อปีนั้นสิ้นสุดลงแล้ว เขาก็มาหาท่านในปีที่สองกราบเรียนท่านว่า "พวกข้าพเจ้าจะไม่ปิดบังเรื่องนี้ไว้จากนายของข้าพเจ้าว่า เงินของข้าพเจ้าหมดแล้วและฝูงสัตว์ของข้าพเจ้าก็เป็นของนายแล้วด้วย ข้าพเจ้าไม่มีสิ่งใดเหลือในสายตาของท่านเลย เว้นแต่ตัวข้าพเจ้ากับที่ดินเท่านั้น
18那一年过后,第二年他们又来到约瑟那里,对他说:“我们不向我主隐瞒,我们的银子都用尽了,牲畜也归了我主;在我主面前,除了我们的身体和田地以外,什么也没有剩下了。
19เหตุใดข้าพเจ้าทั้งหลายจะต้องอดตายต่อหน้าต่อตาท่านเล่า ทั้งตัวข้าพเจ้ากับที่ดินของข้าพเจ้าทั้งหลายด้วย ขอท่านโปรดซื้อพวกข้าพเจ้ากับที่ดินแลกกับอาหาร ข้าพเจ้าทั้งหลายกับที่ดินจะเป็นทาสของฟาโรห์ ขอท่านโปรดให้เมล็ดข้าวแก่พวกข้าพเจ้า เพื่อข้าพเจ้าทั้งหลายจะมีชีวิตอยู่ได้และไม่ตายเพื่อที่ดินนั้นจะไม่รกร้างไป"
19为什么我们和我们的田地要在你面前消灭呢?求你用粮食买我们和我们的田地,我们和田地就必为法老效劳了。又求你给我们谷种,使我们可以活着,不至死亡,田地也不至荒芜。”
20โยเซฟก็ซื้อที่ดินทั้งหมดในอียิปต์ให้แก่ฟาโรห์ เพราะคนอียิปต์ทุกคนขายไร่นาของตนเนื่องจากการกันดารอาหารรุนแรงต่อเขายิ่งนัก เพราะฉะนั้นแผ่นดินจึงตกเป็นของฟาโรห์
20于是,约瑟为法老买了埃及所有的田地,因为埃及人遭遇了严重的饥荒,各人都卖了自己的田地。这样,那地就都归法老所有。
21ส่วนประชาชนเหล่านั้นโยเซฟให้เขาย้ายไปอยู่ที่เมืองต่างๆทั่วประเทศอียิปต์
21至于人民,约瑟把他们迁到城市里去(“约瑟把他们迁到城市里去”有古卷及古译本作“使他们成了奴仆”),从埃及境内的一端,直到另一端。
22เว้นแต่ที่ดินของพวกปุโรหิตเท่านั้นโยเซฟไม่ได้ซื้อ เพราะปุโรหิตได้รับปันส่วนจากฟาโรห์ และดำรงชีวิตอาศัยตามส่วนที่ฟาโรห์พระราชทาน เหตุฉะนี้เขาจึงไม่ได้ขายที่ดินของเขา
22只有祭司的田地,约瑟没有买,因为祭司有从法老所得的粮饷;他们可以吃法老所给的粮饷,所以没有卖自己的田地。
23โยเซฟชี้แจงแก่ประชาชนทั้งปวงว่า "ดูเถิด วันนี้เราซื้อตัวพวกเจ้ากับที่ดินของเจ้าให้เป็นของฟาโรห์แล้ว นี่เราจะให้เมล็ดข้าวแก่พวกเจ้าและพวกเจ้าจงเอาไปหว่านเถิด
23约瑟对人民说:“看哪,我今日为法老买了你们和你们的田地。这里有谷种给你们,你们可以种地。
24และต่อมาเมื่อได้ผลแล้วจงถวายส่วนหนึ่งในห้าส่วนแก่ฟาโรห์ เก็บสี่ส่วนไว้เป็นของตน สำหรับใช้เป็นเมล็ดข้าวบ้าง เป็นอาหารสำหรับเจ้าและครอบครัวกับเด็กเล็กบ้าง"
24到了收割的时候,你们要把五分之一给法老,其余四分可以归你们自己,作田里的种子,又作你们以及你们家人和孩子的食物。”
25คนทั้งหลายก็กล่าวว่า "ท่านช่วยชีวิตข้าพเจ้าไว้ ขอให้ข้าพเจ้าทั้งหลายได้รับความกรุณาในสายตาของนายข้าพเจ้าเถิด ข้าพเจ้าทั้งหลายยอมเป็นทาสของฟาโรห์"
25他们说:“你救了我们;愿我们在我主面前得蒙喜悦,我们就作法老的奴仆。”
26โยเซฟตั้งเป็นกฎหมายในประเทศอียิปต์ตราบเท่าทุกวันนี้ว่า ให้ฟาโรห์ได้ส่วนหนึ่งในห้าส่วน เว้นแต่ที่ดินของปุโรหิตเท่านั้นไม่ตกเป็นของฟาโรห์
26于是,约瑟为埃及的田地立了一个法例,直到今日还有效,就是五分之一归给法老;只有祭司的田地不归给法老。
27พวกอิสราเอลอาศัยอยู่ในประเทศอียิปต์ ณ แผ่นดินโกเชน เขามีทรัพย์สมบัติที่นั่น และมีลูกหลานทวีขึ้นมากมาย
27雅各向约瑟最后的要求以色列人住在埃及国的歌珊地,他们在那里置业繁殖,人数非常众多。
28ยาโคบมีชีวิตอยู่ในแผ่นดินอียิปต์สิบเจ็ดปี รวมอายุยาโคบได้ร้อยสี่สิบเจ็ดปี
28雅各在埃及地住了十七年;他一生的寿数是一百四十七岁。
29เวลาที่อิสราเอลจะสิ้นชีพก็ใกล้เข้ามาแล้ว ท่านจึงเรียกโยเซฟบุตรชายท่านมาสั่งว่า "ถ้าเดี๋ยวนี้เราได้รับความกรุณาในสายตาของเจ้า เราขอร้องให้เจ้าเอามือของเจ้าวางไว้ใต้ขาอ่อนของเรา และปฏิบัติต่อเราด้วยความเมตตากรุณาและจริงใจ ขอเจ้าโปรดอย่าฝังเราศพไว้ในอียิปต์เลย
29以色列的死期快到了,就把他儿子约瑟叫了来,对他说:“如果我在你面前蒙你喜悦,请你把手放在我的大腿底下起誓,要以慈爱和诚实对待我,不要把我埋葬在埃及。
30แต่เราจะถูกฝังไว้กับบรรพบุรุษของเรา แล้วเจ้าจงนำเราออกจากอียิปต์ไปฝังไว้ ณ ที่ฝังศพบิดาเราเถิด" โยเซฟก็สัญญาว่า "ข้าพเจ้าจะกระทำตามที่ท่านสั่ง"
30我与我的祖先同睡的时候,你要把我从埃及带出去,埋葬在他们的墓地里。”约瑟说:“我必照着你的话去作。”
31อิสราเอลจึงบอกว่า "จงปฏิญาณตัวให้เราด้วย" โยเซฟก็ปฏิญาณให้บิดา แล้วอิสราเอลก็กราบลงที่บนหัวนอน
31雅各说:“你要向我起誓。”约瑟就向他起了誓,于是以色列靠着床头(“靠着床头”有古译本作“倚着杖头”﹝参来11:21﹞)敬拜 神。