1At nangyari, pagkaraan ng maraming araw, na ang salita ng Panginoon ay dumating kay Elias, sa ikatlong taon, na nagsasabi, Ikaw ay yumaon, pakita ka kay Achab; at ako'y magpapaulan sa lupa.
1以利亞奉命去見亞哈過了許久,到第三年,耶和華的話臨到以利亞說:“你去在亞哈面前出現,我要降雨在地面上。”
2At si Elias ay yumaon napakita kay Achab. At ang kagutom ay malala sa Samaria.
2於是以利亞去了,要在亞哈面前出現。那時撒瑪利亞發生十分嚴重的饑荒。
3At tinawag ni Achab si Abdias na siyang katiwala sa bahay. (Si Abdias nga ay natatakot na mainam sa Panginoon:
3亞哈把他的家宰俄巴底召了來。原來俄巴底是個非常敬畏耶和華的人。
4Sapagka't nangyari, nang ihiwalay ni Jezabel ang mga propeta ng Panginoon, na kumuha si Abdias ng isang daang propeta, at ikinubli na limalimangpu sa isang yungib, at pinakain sila ng tinapay at tubig,)
4耶洗別除滅耶和華眾先知的時候,俄巴底帶走了一百個先知,每五十個人一組,分散藏在山洞裡,又用餅和水供養他們。
5At sinabi ni Achab kay Abdias, Lakarin mo ang lupain, hanggang sa lahat ng mga bukal ng tubig, at hanggang sa lahat ng mga batis: marahil tayo'y makakasumpong ng damo, at maililigtas nating buhay ang mga kabayo at mga mula upang huwag tayong mawalan ng lahat na hayop.
5亞哈對俄巴底說:“你走遍這地,到所有的水泉和溪水那裡去看看,也許我們可以找到青草,使騾馬能夠生存,免得牲畜滅絕。”
6Sa gayo'y pinaghati nila ang lupain sa gitna nila upang lakarin: si Achab ay lumakad ng kaniyang sarili sa isang daan, at si Abdias ay lumakad ng kaniyang sarili sa isang daan.
6於是他們分地巡視。亞哈獨自走一路,俄巴底獨自走另一路。
7At samantalang si Abdias ay nasa daan, narito, nasalubong siya ni Elias: at nakilala niya siya, at nagpatirapa, at nagsabi, Di ba ikaw, ang panginoon kong si Elias?
7俄巴底遇見以利亞俄巴底在路上走的時候,以利亞遇見了他。俄巴底認出他來,就臉伏在地,說:“你真是我主以利亞嗎?”
8At siya'y sumagot sa kaniya, Ako nga: ikaw ay yumaon, saysayin mo sa iyong panginoon, Narito, si Elias ay nandito.
8以利亞對他說:“我是。你去告訴你主人,說:‘以利亞在這裡。’”
9At kaniyang sinabi, Sa ano ako nagkasala na iyong ibibigay ang iyong lingkod sa kamay ni Achab, upang patayin ako?
9俄巴底說:“我犯了甚麼罪,你竟要把你僕人交在亞哈手裡,使他殺死我呢?
10Buhay ang Panginoon mong Dios, walang bansa o kaharian man na hindi pinagpahanapan sa iyo ng aking panginoon: at pagka kanilang sinasabi, Siya'y wala rito, kaniyang pinasusumpa ang kaharian at bansa, na hindi kinasusumpungan sa iyo.
10我指著永活的耶和華你的 神起誓,沒有一邦一國我主人不派人去找你的,人們若是說你不在那裡,他就要那國邦起誓說實在找不到你。
11At ngayo'y iyong sinasabi, Ikaw ay yumaon, saysayin mo sa iyong panginoon, Narito, si Elias ay nandito.
11現在你說:‘你去告訴你主人:以利亞在這裡。’
12At mangyayari, pagkahiwalay ko sa iyo na dadalhin ka ng Espiritu ng Panginoon sa hindi ko nalalaman; na anopa't pagka ako'y pumaroon at isinaysay ko kay Achab, at ikaw ay hindi niya nasumpungan, papatayin niya ako: nguni't akong iyong lingkod ay natatakot sa Panginoon mula sa aking pagkabinata.
12我一離開你,耶和華的靈就把你提到我不知道的地方去。這樣,如果我去告訴亞哈,他找不到你,必定殺我。你僕人卻是自幼敬畏耶和華的。
13Hindi ba nasaysay sa aking panginoon, kung ano ang aking ginawa nang patayin ni Jezabel ang mga propeta ng Panginoon, kung paanong nagkubli ako ng isang daan sa mga propeta ng Panginoon, na limalimangpu sa isang yungib, at pinakain ko sila ng tinapay at tubig?
13難道沒有人把我所作的事告訴我主嗎?就是耶洗別殺害耶和華眾先知的時候,我把一百個先知,五十人一組的分別藏在山洞裡,又用餅和水供養他們。
14At ngayo'y iyong sinasabi, Ikaw ay yumaon, saysayin mo sa iyong panginoon. Narito, si Elias ay nandito; at papatayin niya ako.
14現在你說:‘你去告訴你主人以利亞在這裡!’他必定殺我。”
15At sinabi ni Elias, Buhay ang Panginoon ng mga hukbo, na sa harap niya'y nakatayo ako, ako'y walang salang pakikita sa kaniya ngayon.
15以利亞說:“我指著我所服事永活的萬軍之耶和華起誓,今天我必在亞哈面前出現。”
16Sa gayo'y yumaon si Abdias upang salubungin si Achab, at sinaysay sa kaniya: at si Achab ay yumaon upang salubungin si Elias.
16亞哈去見以利亞於是俄巴底去見亞哈,把這事告訴他。亞哈就去見以利亞。
17At nangyari, nang makita ni Achab si Elias, na sinabi ni Achab sa kaniya, Di ba ikaw, ang mangbabagabag sa Israel?
17亞哈看見了以利亞,就問他:“給以色列惹麻煩的這個人就是你嗎?”
18At siya'y sumagot, Hindi ko binagabag ang Israel; kundi ikaw, at ang sangbahayan ng iyong ama, sa inyong pagkapabaya ng mga utos ng Panginoon, at ikaw ay sumunod kay Baal.
18以利亞說:“給以色列惹麻煩的,不是我,而是你和你父的家;因為你們離棄了耶和華的誡命,又去隨從巴力。
19Ngayon nga'y magsugo ka, at pisanin mo sa akin ang buong Israel sa bundok ng Carmelo, at ang mga propeta ni Baal na apat na raan at limangpu, at ang mga propeta ni Asera na apat na raan, na nagsikain sa dulang ni Jezabel.
19現在你要派人去召集以色列眾人和四百五十個巴力的先知,以及耶洗別供養的四百個亞舍拉的先知,都上迦密山來見我。”
20Sa gayo'y nagsugo si Achab sa lahat ng mga anak ni Israel, at pinisan ang mga propeta sa bundok ng Carmelo.
20迦密山上真假先知比試於是亞哈派人召集眾以色列人和眾先知上迦密山去。
21At si Elias ay lumapit sa buong bayan, at nagsabi, Hanggang kaylan kayo mangagaalinlangan sa dalawang isipan? kung ang Panginoon ay Dios, sumunod kayo sa kaniya: nguni't kung si Baal, sumunod nga kayo sa kaniya. At ang bayan ay hindi sumagot sa kaniya kahit isang salita.
21以利亞走近眾人說:“你們三心兩意,要到幾時呢?如果耶和華是 神,你們就應當隨從耶和華;如果巴力是 神,你們就應當隨從巴力。”眾人一句話也不回答。
22Nang magkagayo'y sinabi ni Elias sa bayan, Ako, ako lamang, ang naiwang propeta ng Panginoon; nguni't ang mga propeta ni Baal ay apat na raan at limang pung lalake.
22以利亞對眾人說:“耶和華的先知只剩下我一個,巴力的先知卻有四百五十個。
23Bigyan nga nila tayo ng dalawang baka; at pumili sila sa ganang kanila ng isang baka, at katayin, at ilagay sa ibabaw ng kahoy, at huwag lagyan ng apoy sa ilalim: at ihahanda ko ang isang baka at ilalagay ko sa kahoy, at hindi ko lalagyan ng apoy sa ilalim.
23現在,請給我們兩頭公牛。讓巴力的先知自己挑選一頭,把牠切成塊子,放在柴上,但不要點火;我也預備一頭公牛,擺在柴上,也不點火。
24At tawagan ninyo ang pangalan ng inyong dios, at tatawagan ko ang pangalan ng Panginoon: at ang Dios na sumagot sa pamamagitan ng apoy, ay siyang maging Dios. At ang buong bayan ay sumagot, at nagsabi, Mabuti ang pagkasabi.
24你們呼求你們神的名,我也呼求耶和華的名。那降火來顯示回答的神就是 神了。”眾人都回答:“這話說得很好!”
25At sinabi ni Elias sa mga propeta ni Baal, Magsipili kayo ng isang baka sa ganang inyo, at inyong ihandang una, sapagka't kayo'y marami; at tawagan ninyo ang pangalan ng inyong dios, nguni't huwag ninyong lagyan ng apoy sa ilalim.
25以利亞對巴力的眾先知說:“你們既然人多,可以先為自己選一頭公牛;預備好了,就呼求你們神的名,但不要點火。”
26At kanilang kinuha ang baka na ibinigay sa kanila, at kanilang inihanda, at tinawagan ang pangalan ni Baal mula sa kinaumagahan hanggang sa kinatanghaliang tapat, na nagsisipagsabi, Oh Baal dinggin mo kami. Nguni't walang tinig, o sinomang sumagot. At sila'y nagsisilukso sa siping ng dambana na ginawa.
26他們把人給他們的公牛牽了來,預備好了,就從早晨直到中午,呼求巴力的名,說:“巴力啊,應允我們吧!”可是沒有聲音,也沒有回應。他們就在所築的祭壇周圍跳舞。
27At nangyari, nang kinatanghaliang tapat, na biniro sila ni Elias, at sinabi, Sumigaw kayo ng malakas: sapagka't siya'y dios; siya nga'y nagmumunimuni, o nasa tabi, o nasa paglalakbay, o marahil siya'y natutulog, at marapat gisingin.
27到了中午,以利亞嘲笑他們,說:“大聲呼求吧,因為他是神,也許他正在默想,或事務繁忙,或正在旅行,或正在睡覺,你們要把他叫醒。”
28At sila'y nagsisigaw ng malakas, at sila'y nagsipagkudlit ayon sa kanilang kaugalian ng sundang at mga sibat, hanggang sa bumuluwak ang dugo sa kanila.
28他們就大聲呼求,按著他們的規矩,用刀和槍刺自己,直到身體流血。
29At nangyari nang makaraan ang kinatanghaliang tapat, na sila'y nanghula hanggang sa oras ng paghahandog ng alay na ukol sa hapon: nguni't wala kahit tinig, ni sinomang sumagot, ni sinomang makinig.
29中午過後,他們繼續狂呼亂叫,直到獻晚祭的時候;可是仍沒有聲音,沒有回應,也沒有理睬他們的。
30At sinabi ni Elias sa buong bayan, Lumapit kayo sa akin; at ang buong bayan ay lumapit sa kaniya. At kaniyang inayos ang dambana ng Panginoon na nabagsak.
30以利亞對眾人說:“你們走近我這裡來。”眾人就都走近他面前。他重修已經毀壞了的耶和華的祭壇。
31At kumuha si Elias ng labing dalawang bato, ayon sa bilang ng mga lipi ng mga anak ni Jacob, na sa kaniya ang salita ng Panginoon ay dumating, na sinasabi, Israel ang magiging iyong pangalan.
31以利亞照著雅各子孫支派的數目,拿了十二塊石頭。(耶和華的話曾臨到雅各說:“你的名要叫以色列。”)
32At sa pamamagitan ng mga bato ay kaniyang itinayo ang dambana sa pangalan ng Panginoon; at kaniyang nilagyan ng hukay sa palibot ng dambana, na ang laki ay kasisidlan ng dalawang takal na binhi.
32以利亞奉耶和華的名用這些石頭築了一座壇,在壇的四周挖溝,可容十四公升種籽,
33At kaniyang inilagay ang kahoy na maayos, at kinatay ang baka at ipinatong sa kahoy. At kaniyang sinabi, Punuin ninyo ang apat na tapayan ng tubig, at ibuhos ninyo sa handog na susunugin, at sa kahoy.
33然後把柴排好,又把公牛切成塊子,放在柴上,就說:“你們盛滿四桶水,倒在燔祭和柴上。”
34At kaniyang sinabi, Gawin ninyong ikalawa; at kanilang ginawang ikalawa. At kaniyang sinabi, Gawin ninyong ikaitlo; at kanilang ginawang ikaitlo.
34又說:“倒第二次。”他們就倒第二次;又說:“倒第三次。”他們就倒第三次。
35At ang tubig ay umagos sa palibot ng dambana; at kaniyang pinuno naman ng tubig ang hukay.
35水流到祭壇的四周,甚至水溝裡也滿了水。
36At nangyari, sa oras ng paghahandog ng alay sa hapon, na si Elias, na propeta ay lumapit, at nagsabi, Oh Panginoon, na Dios ni Abraham, ni Isaac, at ni Israel, pakilala ka sa araw na ito, na ikaw ay Dios sa Israel, at ako ang iyong lingkod, at aking ginawa ang lahat na bagay na ito sa iyong salita.
36到了獻晚祭的時候,以利亞先知近前來,說:“亞伯拉罕、以撒、以色列的 神耶和華,求你今天使人知道你是在以色列中的 神,我是你的僕人,又是奉你的命令行這一切事。
37Dinggin mo ako, Oh Panginoon, dinggin mo ako, upang matalastas ng bayang ito, na ikaw, na Panginoon, ay Dios, at iyong pinapanumbalik ang kanilang puso.
37耶和華啊,求你應允我,應允我!使這民知道你耶和華是 神,又知道是你使這民的心再回轉過來的。”
38Nang magkagayo'y ang apoy ng Panginoon ay nalaglag, at sinupok ang handog na susunugin at ang kahoy, at ang mga bato, at ang alabok, at hinimuran ang tubig na nasa hukay.
38於是有耶和華的火降下來,吞滅了燔祭、木柴、石頭和塵土,連溝裡的水也燒乾了。
39At nang makita ng buong bayan, sila'y nagpatirapa: at kanilang sinabi, Ang Panginoon ay siyang Dios; ang Panginoon ay siyang Dios.
39眾人看見了,就面伏於地,說:“耶和華是 神!耶和華是 神!”
40At sinabi ni Elias sa kanila, Dakpin ninyo ang mga propeta ni Baal; huwag makatanan ang sinoman sa kanila. At kanilang dinakip sila: at sila'y ibinaba ni Elias sa batis ng Cison, at pinatay roon.
40以利亞對他們說:“捉住巴力的先知,一個也不要讓他們逃脫。”於是眾人捉住他們。以利亞帶他們下到基順河邊,在那裡殺了他們。
41At sinabi ni Elias kay Achab, Ikaw ay umahon, kumain ka at uminom ka; sapagka't may hugong ng kasaganaan ng ulan.
41天降大雨以利亞對亞哈說:“你上去吃喝吧!因為已經有下大雨的響聲了。”
42Sa gayo'y umahon si Achab upang kumain at uminom. At si Elias ay umahon sa taluktok ng Carmelo; at siya'y yumukod sa lupa, at inilagay ang kaniyang mukha sa pagitan ng kaniyang mga tuhod.
42亞哈就上去吃喝。以利亞上了迦密山頂,屈身在地,把臉放在兩膝之間。
43At kaniyang sinabi sa kaniyang lingkod, Umahon ka ngayon, tumingin ka sa dakong dagat. At siya'y umahon at tumingin, at nagsabi, Walang anomang bagay. At kaniyang sinabi, Yumaon ka uling makapito.
43以利亞對自己的僕人說:“你上去向海那邊觀看。”他就上去觀看,說:“甚麼也沒有。”以利亞說:“你再回去觀看。”這樣說了七次。
44At nangyari, sa ikapito, na kaniyang sinabi, Narito, may bumangong isang ulap sa dagat, na kasingliit ng kamay ng isang lalake. At kaniyang sinabi, Ikaw ay yumaon, sabihin mo kay Achab, Ihanda mo ang iyong karo, at ikaw ay lumusong baka ka mapigil ng ulan.
44到第七次,僕人說:“我看到一小片烏雲,好像人的手掌那麼大,正在從海裡升上來。”以利亞說:“你上去告訴亞哈:‘趕快套車下山,免得被大雨所阻。’”
45At nangyari, pagkaraan ng sangdali, na ang langit ay nagdilim sa alapaap at hangin, at nagkaroon ng malakas na ulan. At si Achab ay sumakay, at naparoon sa Jezreel.
45霎時之間,天空因風雲而變為黑暗,隨著降下大雨來。於是亞哈坐上了車,往耶斯列去了。
46At ang kamay ng Panginoon ay nasa kay Elias; at kaniyang binigkisan ang kaniyang mga balakang, at tumakbong nagpauna kay Achab sa pasukan ng Jezreel.
46耶和華的能力臨到以利亞的身上,以利亞就束上腰,跑在亞哈的前頭,直跑到耶斯列的城門口。