1At nangyari, na, samantalang si Apolos ay nasa Corinto, pagkatahak ni Pablo ng mga lupaing matataas ay napasa Efeso, at nakasumpong ng ilang mga alagad:
1在以弗所亞波羅在哥林多的時候，保羅經過內地一帶，來到以弗所。他遇見幾個門徒，
2At sa kanila'y sinabi niya, Tinanggap baga ninyo ang Espiritu Santo nang kayo'y magsisampalataya? At sinabi nila sa kaniya, Hindi, hindi man lamang namin narinig na may ibinigay na Espiritu Santo.
2問他們說：“你們信的時候，受了聖靈沒有？”他們說：“沒有，連聖靈賜下來這件事，我們也沒有聽過。”
3At sinabi niya, Kung gayo'y sa ano kayo binautismuhan? At sinabi nila, Sa bautismo ni Juan.
3保羅問：“那麼你們受的是甚麼洗呢？”他們說：“是約翰的洗禮。”
4At sinabi ni Pablo, Nagbabautismo si Juan ng bautismo ng pagsisisi, na sinasabi sa bayan na sila'y magsisampalataya sa darating sa hulihan niya, sa makatuwid baga'y kay Jesus.
4保羅說：“約翰施的是悔改的洗禮，他告訴人民當信在他以後要來的那一位，就是耶穌。”
5At nang kanilang marinig ito, ay nangapabautismo sila sa pangalan ng Panginoong Jesus.
5他們聽見了，就受洗歸入主耶穌的名下。
6At nang maipatong na ni Pablo sa kanila ang kaniyang mga kamay, ay bumaba sa kanila ang Espiritu Santo; at sila'y nagsipagsalita ng mga wika, at nagsipanghula.
6保羅為他們按手，聖靈就降在他們身上，他們就用各種的語言講話，並且說預言。
7At silang lahat ay may labingdalawang lalake.
7他們一共約有十二人。
8At siya'y pumasok sa sinagoga, at nagsalitang may katapangan sa loob ng tatlong buwan, na nangangatuwiran at nanghihikayat tungkol sa mga bagay na nauukol sa kaharian ng Dios.
8一連三個月，保羅都到會堂裡去，放膽宣講，辯論 神的國的事，勸導人。
9Datapuwa't nang magsipagmatigas ang ilan at ayaw magsipaniwala, na pinagsasalitaan ng masama ang Daan sa harapan ng karamihan, ay umalis siya sa kanila, at inihiwalay ang mga alagad, na nangangatuwiran araw-araw sa paaralan ni Tiranno.
9可是有些人心裡剛硬，不受勸化，在群眾面前毀謗這道，保羅就離開他們，也叫門徒與他們分開。他每天在推喇奴學院跟人辯論。
10At ito'y tumagal sa loob ng dalawang taon; ano pa't ang lahat ng mga nagsisitahan sa Asia ay nangakarinig ng salita ng Panginoon, ang mga Judio at gayon din ang mga Griego.
10這樣過了兩年，全亞西亞的居民，無論猶太人或希臘人，都聽見了主的道。
11At gumawa ang Dios ng mga tanging himala sa pamamagitan ng mga kamay ni Pablo:
11士基瓦的七個兒子 神藉著保羅的手，行了一些不平凡的神蹟。
12Ano pa't ang mga panyo o mga tapi na mapadaiti sa kaniyang katawan ay dinadala sa mga may-sakit, at nawawala sa kanila ang mga sakit, at nangagsisilabas ang masasamang espiritu.
12甚至有人把保羅貼身的手巾圍巾拿去，放在病人身上，病就好了，邪靈也出來了。
13Datapuwa't ilan sa mga Judiong pagalagala na nagsisipagpalayas ng masasamang espiritu, ay nagsipangahas na sambitlain ang pangalan ng Panginoong Jesus sa mga may masasamang espiritu, na nagsisipagsabi, Ipinamamanhik ko sa inyo sa pamamagitan ni Jesus na siyang ipinangangaral ni Pablo.
13那時，有幾個趕鬼的猶太人，周遊各處，擅自用主耶穌的名，向身上有邪靈的人說：“我奉保羅所傳的耶穌的名，命令你們出來。”
14At may pitong anak na lalake ang isang Esceva na Judio, isang pangulong saserdote, na nagsisigawa nito.
14有一個猶太人士基瓦，是祭司長，他的七個兒子都作這事。
15At sumagot ang masamang espiritu at sa kanila'y sinabi, Nakikilala ko si Jesus, at nakikilala ko si Pablo; datapuwa't sino-sino kayo?
15邪靈回答他們：“耶穌我認識，保羅我也知道；你們是誰？”
16At ang taong kinaroroonan ng masamang espiritu ay lumukso sa kanila, at sila'y kaniyang natalo, at nadaig sila, ano pa't nagsitakas sila sa bahay na yaon na mga hubo't hubad at mga sugatan.
16邪靈所附的那人就撲到他們身上，制伏了兩人，勝過了他們，使他們赤著身帶著傷，從那房子逃了出來。
17At nahayag ito sa lahat, sa mga Judio at gayon din sa mga Griego, na nangananahanan sa Efeso; at sinidlan silang lahat ng takot, at pinadakila ang pangalan ng Panginoong Jesus.
17所有住在以弗所的猶太人和希臘人，都知道這件事；大家都懼怕，尊主耶穌的名為大。
18Marami rin naman sa mga nagsisampalataya na ang nagsidating, na ipinahahayag at isinasaysay ang kanilang mga gawain.
18也有許多信了的人，來承認和述說自己行過的事。
19At hindi kakaunti sa mga nagsisigamit ng mga kabihasnang magica ay nagsipagtipon ng kanilang mga aklat, at pinagsusunog sa paningin ng lahat; at kanilang binilang ang halaga niyaon, at nasumpungang may limampung libong putol na pilak.
19又有許多行巫術的人，把他們的書帶來，當眾燒掉。他們估計書價，才知道共值五萬塊銀子。
20Sa gayo'y lumagong totoo ang salita ng Panginoon at nanaig.
20這樣，主的道大有能力地興旺起來，而且得勝。
21Pagkatapos nga ng mga bagay na ito, ay ipinasiya ni Pablo sa espiritu, nang matahak na niya ang Macedonia at ang Acaya, na pumaroon sa Jerusalem, na sinasabi, Pagkapanggaling ko roon, ay kinakailangang makita ko naman ang Roma.
21以弗所的騷動這些事以後，保羅心裡定意要經過馬其頓、亞該亞，往耶路撒冷去。他說：“我到了那邊以後，也該去羅馬看看。”
22At nang maisugo na niya sa Macedonia ang dalawa sa nagsisipaglingkod sa kaniya, na si Timoteo at si Erasto, siya rin ay natirang ilang panahon sa Asia.
22於是從服事他的人中，派了提摩太和以拉都兩人去馬其頓，自己暫時留在亞西亞。
23At halos nang panahong yao'y may nangyaring hindi mumunting kaguluhan tungkol sa Daan.
23那時，因這道起了大擾亂，
24Sapagka't may isang taong nagngangalang Demetrio, pandaypilak, na gumagawa ng maliliit na dambanang pilak ni Diana, ay nagbibigay ng hindi kakaunting hanap-buhay sa mga panday;
24有一個銀匠，名叫低米丟，是製造亞底米女神銀龕的。他讓技工們作了不少的生意。
25Na sila'y kaniyang tinipon pati ng mga manggagawa ng mga gayong gawa, at sinabi, Mga Ginoo, talastas ninyo na nagsisiyaman tayo sa hanap-buhay na ito.
25他把這些人和同業的工人聚集起來，說：“各位，你們知道，我們是靠這生意賺錢的。
26At inyong nakikita at naririnig, na hindi lamang sa Efeso, kundi halos sa buong Asia, ay nakaakit ang Pablong ito at naghiwalay ng maraming mga tao, na sinasabing hindi raw mga dios, ang mga ginagawa ng mga kamay:
26現在你們看見了，也聽見了，這個保羅不單在以弗所，而且幾乎在整個亞西亞，說服了，也帶壞了許多人，說：‘人手所做的，都不是神。’
27At hindi lamang may panganib na mawalang kapurihan ang hanapbuhay nating ito; kundi naman ang templo ng dakilang diosa Diana ay mawawalan ng halaga, at hanggang sa malugso ang kadakilaan niya na sinasamba ng buong Asia at ng sanglibutan.
27這樣，不只我們這一行要給人鄙視，就是大女神亞底米的廟也會給人撇棄，連全亞西亞和普天下所敬拜的女神也要垮臺，威榮盡都失掉了。”
28At nang marinig nila ito'y nangapuno sila ng galit, at nangagsigawan, na nagsipagsabi, Dakila ang Diana ng mga taga Efeso.
28他們聽了，怒氣沖沖喊著說：“以弗所人的女神，偉大的亞底米啊！”
29At napuno ng kaguluhan ang bayan: at pinagkaisahan nilang lusubin ang dulaan, na sinunggaban si Gayo at si Aristarco, mga lalaking taga Macedonia, na kasama ni Pablo sa paglalakbay.
29全城騷動起來，他們捉住了保羅的旅伴馬其頓人該猶和亞里達古，齊心衝進了劇場。
30At nang inakala ni Pablo na pasukin ang mga tao, ay hindi siya tinulutan ng mga alagad.
30保羅想要到人群當中去，門徒卻不許。
31At ang ilan din naman sa mga puno sa Asia, palibhasa'y kaniyang mga kaibigan, ay nangagpasugo sa kaniya at siya'y pinakiusapang huwag siyang pumaroon sa dulaan.
31還有幾位亞西亞的首長，是保羅的朋友，派人來勸他，不要冒險到劇場裡去。
32At ang iba nga'y sumisigaw ng isang bagay, at ang iba'y iba naman: sapagka't ang pulong ay nasa kaguluhan; at hindi maalaman ng karamihan kung bakit sila'y nangagkatipon.
32那時大家叫這個喊那個，亂成一團，大多數的人都不知道聚集的原因。
33At kanilang inilabas si Alejandro sa karamihan, na siya'y itinutulak ng mga Judio sa dakong harap. At inihudyat ang kamay ni Alejandro, at ibig sanang magsanggalang sa harapan ng bayan.
33猶太人把亞歷山大推到前面，群眾中有人把這事的因由告訴他。亞歷山大作了一個手勢，要向民眾申辯。
34Datapuwa't nang matalastas nilang siya'y Judio, ay nangagkaisang lahat na mangagsigawan sa loob halos ng dalawang oras, Dakila ang Diana ng mga Efeso.
34大家一認出他是猶太人，就異口同聲高呼：“以弗所人的女神，偉大的亞底米啊！”喊了約有兩個鐘頭。
35At nang mapatahimik na ng kalihim-bayan ang karamihan, ay kaniyang sinabi, Kayong mga lalaking taga Efeso, sino sa mga tao ang hindi nakakaalam na ang bayan ng mga Efeso ay tagapagingat ng templo ng dakilang Diana, at ng larawang nahulog mula kay Jupiter?
35後來，書記官安撫群眾說：“以弗所人哪！誰不知道你們的城，是看守大亞底米的廟，又是看守宙斯那裡降下的神像的呢？
36Yamang hindi nga maikakaila ang mga bagay na ito, ay dapat kayong magsitahimik, at huwag magsigawa ng anomang bagay sa madalian.
36這些事既然是駁不倒的，你們就應當平心靜氣，不可輕舉妄動。
37Sapagka't dinala ninyo rito ang mga taong ito, na hindi mga mangloloob sa templo, ni mga mamumusong man sa ating diosa.
37你們帶來的這些人，既沒有行劫廟宇，也沒有褻瀆我們的女神。
38Kung si Demetrio nga, at ang mga panday na kasama niya, ay mayroong anomang sakdal laban sa kanino man, ay bukas ang mga hukuman, at may mga proconsul: bayaan ninyong mangagsakdal ang isa't isa.
38如果低米丟和同他一起的技工要控告誰，大可以告上法庭，或呈交總督；讓他們彼此控告好了。
39Datapuwa't kung may inuusig kayo sa ano pa mang ibang mga bagay, ay mahahatulan sa karaniwang kapulungan.
39如果還有其他的事件，可以在合法的集會裡，謀求解決。
40Sapagka't totoong nanganganib tayo na mangasakdal tungkol sa pagkakagulo sa araw na ito, palibhasa'y walang anomang kadahilanan: at tungkol dito ay hindi tayo makapagbibigay sulit tungkol sa pagkakatipong ito.
40今天的動亂，本來是無緣無故的，我們可能有被控告的危險；關於這次的騷動，我們實在無法解釋。”
41At nang siya'y makapagsalitang gayon, ay pinaalis niya ang kapulungan.
41說了這些話，就把群眾解散了。