1At nangyari, sa katapusan ng dalawang taong ganap, na si Faraon ay nanaginip: at, narito, na siya'y nakatayo sa tabi ng ilog.
1法老連作兩個夢過了兩年,法老作了一個夢,夢見自己站在河邊。
2At, narito may nagsiahon sa ilog na pitong bakang magagandang anyo at matatabang laman; at nanginain sa talahiban.
2有七頭母牛從河裡上來,又健美又肥壯,在蘆葦中吃草。
3At, narito, na ibang pitong baka, na nagsiahon sa ilog na nasa likuran nila, mga pangit na anyo, at payat; at nagsihinto roon sa tabi ng mga unang baka, sa tabi ng ilog.
3接著,又有另外七頭母牛從河裡上來,又醜陋又瘦弱,站在岸上其他母牛旁邊。
4At ang pitong bakang magagandang anyo at matataba, ay nilamon ng mga bakang pangit ang anyo at payat. Sa gayo'y nagising si Faraon.
4這些醜陋瘦弱的母牛,竟把那些健美肥壯的母牛吃掉,法老就醒了。
5At siya'y natulog at nanaginip na bilang ikalawa; at, narito may sumupling na pitong uhay na mabibintog at mabubuti, na may isa lamang tangkay.
5他又睡著,作了第二個夢,夢見一根麥莖,長出七個麥穗,又肥壯又美好。
6At, narito, may pitong uhay na payat at tinutuyo ng hanging silanganan, na nagsitubong kasunod ng mga yaon.
6接著,又長出七個麥穗,又乾瘦又被東風吹焦了。
7At nilamon ng mga uhay na payat ang pitong uhay na mabibintog at malulusog. At nagising si Faraon, at, narito, isang panaginip.
7這些乾瘦的麥穗,竟把那七個又肥壯又飽滿的麥穗吞下去,法老就醒了,原來是一個夢。
8At nangyari, sa kinaumagahan, na ang kaniyang diwa ay nagulumihanan at siya'y nagsugo at kaniyang ipinatawag ang lahat ng mago sa Egipto, at ang lahat ng pantas doon: at isinaysay ni Faraon sa kanila ang kaniyang panaginip: datapuwa't walang makapagpaliwanag kay Faraon.
8到了早晨,法老心裡煩亂,就派人去把埃及所有的術士和智慧人都召了來;法老把自己的夢告訴他們,但是沒有人能替法老解夢。
9Nang magkagayo'y nagsalita ang puno ng mga katiwala kay Faraon, na sinasabi, Naaalaala ko sa araw na ito ang aking mga sala:
9酒政推薦約瑟那時酒政告訴法老說:“我今日想起了我的過錯。
10Nguni't si Faraon laban sa kaniyang mga alila, at ibinilanggo ako sa bahay ng kapitan ng bantay, ako at ang puno ng mga magtitinapay.
10從前法老惱怒臣僕,把我和膳長關在軍長府的監房裡。
11At nanaginip kami ng panaginip sa isang gabi, ako at siya: kami ay kapuwa nanaginip ayon sa kapaliwanagan ng panaginip ng isa't isa sa amin.
11我們二人在同一夜都作了夢;我們的夢各有不同的解釋。
12At nandoong kasama namin ang isang binata, isang Hebreo, na alipin ng kapitan ng bantay; at siya naming pinagsaysayan, at kaniyang ipinaliwanag sa amin ang aming panaginip; ipinaliwanag niya ayon sa panaginip ng bawat isa sa amin.
12在那裡有一個希伯來的少年人與我們在一起,他是軍長的僕人,我們把夢告訴了他,他就替我們解夢,各人的夢有不同的解釋。
13At nangyari, na kung paano ang kaniyang pagkapaliwanag sa amin, ay nagkagayon; ako'y pinabalik sa aking katungkulan, at ipinabitin ang isa.
13結果,事情都照著他給我們的解釋實現了:我恢復了原職,膳長卻被掛起來。”
14Nang magkagayo'y nagsugo si Faraon at ipinatawag si Jose, at siya'y inilabas na madalian sa bilangguan: siya'y nagahit at nagbihis ng suot, at naparoon kay Faraon.
14法老於是派人去召約瑟。他們就急忙把約瑟從監裡帶出來。他剃了頭、刮了臉、換了衣服,就進去見法老。
15At sinabi ni Faraon kay Jose, Ako'y nanaginip ng isang panaginip, at walang makapagpaliwanag: at nabalitaan kita, na pagkarinig mo ng isang panaginip ay naipaliwanag mo.
15法老對約瑟說:“我作了一個夢,沒有人能夠解釋。我聽見人說,你聽了夢,就能解釋。”
16At sumagot si Jose kay Faraon, na sinasabi, Wala sa akin; Dios ang magbibigay ng sagot sa kapayapaan kay Faraon.
16約瑟回答法老,說:“解夢不在於我,但 神必給法老一個吉祥的解答。”
17At sinalita ni Faraon kay Jose, Sa aking panaginip ay narito, nakatayo ako sa tabi ng ilog:
17法老告訴約瑟:“在夢裡我看見我站在河邊。
18At, narito, may nagsiahon sa ilog na pitong bakang matatabang laman at magagandang anyo, at nanginain sa talahiban:
18有七頭母牛從河裡上來,又肥壯又健美,在蘆葦中吃草。
19At, narito, may ibang pitong baka na nagsiahon sa likuran nila, mga payat, at napakapangit ang anyo, at payat na kailan ma'y hindi ako nakakita sa buong lupain ng Egipto ng ibang kawangis ng mga yaon sa kapangitan.
19接著,又有另外七頭母牛上來,又軟弱又消瘦又十分醜陋,在埃及全地我沒有見過這樣醜陋的牛。
20At kinain ng mga bakang payat at pangit, ang pitong nauunang bakang matataba:
20這又消瘦又醜陋的母牛,竟把先前七頭肥壯的母牛吃掉。
21At nang kanilang makain, ay hindi man lamang maalaman na sila'y kanilang nakain; kundi ang kanilang anyo ay pangit ding gaya ng una. Sa gayo'y nagising ako.
21牠們吃了以後,卻看不出牠們是吃掉了肥牛,因為牠們醜陋的樣子仍是與先前一樣。我就醒了。
22At nakakita ako sa aking panaginip, at, narito, pitong uhay ay tumataas sa isang tangkay, mapipintog at mabubuti.
22在夢裡我又看見一根麥莖,長出七個麥穗,又飽滿又美好。
23At, narito, may pitong uhay na lanta, mga pipi at tinutuyo ng hanging silanganan na nagsitaas na kasunod ng mga yaon:
23接著,又長出了七個麥穗,又枯乾又乾瘦又被東風吹焦了。
24At nilamon ng mga uhay na lanta ang pitong uhay na mabubuti: at aking isinaysay sa mga mago: datapuwa't walang makapagpahayag niyaon sa akin.
24這些乾瘦的麥穗,竟把那七個美好的麥穗吞下去。我把夢告訴了術士,但是沒有人能替我解答。”
25At sinabi ni Jose kay Faraon, Ang panaginip ni Faraon ay iisa; ang gagawin ng Dios ay ipinahayag kay Faraon:
25約瑟為法老解夢約瑟對法老說:“法老的夢都是同一個意思, 神已經把所要作的事告訴法老了。
26Ang pitong bakang mabubuti ay pitong taon; at ang pitong uhay na mabubuti ay pitong taon; ang panaginip ay iisa.
26七頭美好的母牛是七年,七個美好的麥穗也是七年;兩個夢都是同一個意思。
27At ang pitong bakang payat at mga pangit, na nagsiahong kasunod ng mga yaon ay pitong taon, at gayon din ang pitong uhay na tuyo, na pinapaspas ng hanging silanganan; kapuwa magiging pitong taong kagutom.
27那接著上來的七頭又消瘦又醜陋的母牛是七年,那七個不結實、被東風吹焦了的麥穗也是七年,都是七年饑荒。
28Iyan ang bagay na sinalita ko kay Faraon: ang gagawin ng Dios, ipinaalam kay Faraon.
28這就是我對法老所說: 神要作的事,他已經向法老顯明了。
29Narito, dumarating ang pitong taong may malaking kasaganaan sa buong lupain ng Egipto;
29看哪,埃及全地必有七年大豐收。
30At may dadating, pagkatapos ng mga iyan, na pitong taong kagutom; at malilimutan iyang buong kasaganaan sa lupain ng Egipto; at pupuksain ng kagutom ang lupain;
30接著又必有七年饑荒;甚至埃及地所有的豐收都被人忘記了,饑荒必把這地毀滅。
31At ang kasaganaan ay hindi malalaman sa lupain, dahil sa kagutom na sumusunod; sapagka't magiging napakahigpit.
31因為接著而來的饑荒太嚴重了,使人不覺得這地有過豐收。
32At kaya't pinagibayo ang panaginip kay Faraon na makalawa, ay sapagka't bagay na itinatag ng Dios, at papangyayarihing madali ng Dios.
32至於法老兩次作夢,是因為 神已經命定這事,並且要快快地實行。
33Ngayon nga'y humanap si Faraon ng isang taong matalino at pantas, at ilagay sa lupain ng Egipto.
33因此,法老要找一個有見識有智慧的人,派他管理埃及地。
34Gawing ganito ni Faraon, at maglagay ng mga tagapamahala sa lupain, na paglimahing bahagi ang lupain ng Egipto sa loob ng pitong taon ng kasaganaan.
34法老要這樣行,在國中指派官員,當七年豐收的時候,徵收埃及地出產的五分之一。
35At kanilang tipunin ang lahat ng pagkain nitong mabubuting taon na dumarating, at magkamalig ng trigo sa kapangyarihan ng kamay ni Faraon, na pinakapagkain sa mga bayan at ingatan.
35又叫他們把將要來的七個豐年的糧食收集起來,積蓄五穀歸在法老的手下,收在各城裡作糧食。
36At ang pagkain ay kamaligin na itaan sa lupain sa pitong taong kagutom na mangyayari sa lupain ng Egipto; upang huwag mapuksa ang lupain sa kagutom.
36這些糧食要儲存起來,可以應付將來埃及地的七年饑荒,免得這地被饑荒所滅。”
37At ang bagay ay minabuti ng mga mata ni Faraon, at ng mga mata ng kaniyang mga lingkod.
37約瑟在埃及居高位法老和他的臣僕,都贊同這件事。
38At sinabi ni Faraon sa kaniyang mga lingkod, Makakasumpong kaya tayo ng isang gaya nito, na taong kinakasihan ng espiritu ng Dios?
38於是法老對臣僕說:“像這樣的人,有 神的靈在他裡面,我們怎能找得著呢?”
39At sinabi ni Faraon kay Jose, Yamang ipinabatid sa iyo ng Dios: ang lahat ng ito, ay walang matalino o pantas na gaya mo:
39法老對約瑟說:“ 神既然把這事指示了你,就再沒有人像你這樣有見識有智慧了。
40Ikaw ay magpupuno sa aking bahay, at ayon sa iyong salita ay pamamahalaan mo ang aking buong bayan: sa luklukang hari lamang magiging mataas ako sa iyo.
40你可以掌管我的家,我的人民都要聽從你的話;只有在王位上我比你大。”
41At sinabi ni Faraon kay Jose, Tingnan mo, ikaw ay inilagay ko sa buong lupain ng Egipto.
41法老又對約瑟說:“你看,我任命你治理埃及全地。”
42At inalis ni Faraon sa kamay niya ang kaniyang tandang singsing at inilagay sa kamay ni Jose, at siya'y sinuutan ng magandang lino at nilagyan siya ng isang kuwintas na ginto sa palibot ng kaniyang leeg;
42於是,法老脫下他手上打印的戒指,戴在約瑟的手上;給他穿上細麻的衣服,把金頸鍊掛在他的頸項上;
43At siya'y pinasakay niya sa ikalawang karro na tinatangkilik ni Faraon at isinisigaw sa unahan niya. Lumuhod kayo: at inihalal siya na puno sa buong lupain ng Egipto.
43又叫約瑟坐在他的副車,有人在他前面喊著:“跪下。”這樣,法老任命了約瑟治理埃及全地。
44At sinabi ni Faraon kay Jose, Ako'y si Faraon, at kung wala ka ay hindi magtataas ang sinomang tao ng kaniyang kamay o ng kaniyang paa sa buong lupain ng Egipto.
44法老對約瑟說:“我是法老,但在埃及全地,如果沒有你的許可,沒有人可以隨意作事。”
45At pinanganlan ni Faraon si Jose na Zaphnath-paanea, at ibinigay na asawa sa kaniya si Asenath, na anak ni Potiphera, na saserdote sa On. At lumabas si Jose, sa lupain ng Egipto.
45法老給約瑟起名叫撒發那忒.巴內亞,又把安城的祭司波提非拉的女兒亞西納,給約瑟為妻。約瑟出去巡行埃及全地。
46At si Jose ay may tatlong pung taon nang tumayo sa harap ni Faraon na hari sa Egipto. At si Jose ay umalis sa harap ni Faraon, at nilibot ang buong lupain ng Egipto.
46約瑟侍立在埃及王法老面前的時候,年三十歲。約瑟從法老面前出來,遍行埃及全地。
47At sa pitong taong sagana ay nagdulot ang lupa ng sagana.
47在七個豐年的時候,地裡的出產非常豐盛。
48At tinipon ni Jose ang lahat na pagkain sa pitong taon na tinamo sa lupain ng Egipto: at inimbak ang nangasabing pagkain sa mga bayan; na ang pagkain sa bukid na nasa palibot ng bawa't bayan ay inimbak sa bawa't kinauukulan ding bayan.
48約瑟把埃及七個豐年的一切糧食都收集起來,把糧食存放在城中;各城周圍田地所出的糧食,也存放在各城中。
49At si Jose ay nagkamalig ng trigo na parang buhangin sa dagat, na napakarami hanggang sa hindi nabilang; sapagka't walang bilang.
49約瑟積蓄了極多的五穀,好像海沙那樣多,甚至他不再記下數量,因為實在無法計算。
50At bago dumating ang taong kagutom ay ipinanganak kay Jose ang dalawang lalake, na ipinanganak sa kaniya ni Asenath na anak ni Potiphera, na saserdote sa On.
50在荒年還沒有來到以前,約瑟生了兩個兒子,是安城的祭司波提非拉的女兒亞西納給約瑟生的。
51At tinawag ni Jose ang pangalan ng panganay na Manases, sapagka't aniya'y, Ipinalimot ng Dios sa akin ang lahat ng aking kapagalan at ang buong bahay ng aking ama.
51約瑟給長子起名叫瑪拿西,因為他說:“ 神使我忘記我所有的困苦,以及我父的全家。”
52At ang ipinangalan sa ikalawa ay Ephraim: Sapagka't ako'y pinalago ng Dios sa lupain ng aking kadalamhatian.
52他給次子起名叫以法蓮,因為他說:“ 神使我在受苦之地繁盛起來。”
53At ang pitong taon ng kasaganaan na nagkaroon sa lupain ng Egipto ay natapos.
53豐年與荒年埃及地的七年豐收一結束,
54At ang pitong taon ng kagutom ay nagpasimulang dumating, ayon sa sinabi ni Jose: at nagkagutom sa lahat ng lupain; datapuwa't sa buong lupain ng Egipto ay may tinapay.
54七年饑荒就隨著來了,正像約瑟所說的一樣。各地都有饑荒,只有埃及全地仍有糧食,
55At nang ang buong lupain ng Egipto ay magutom, ay dumaing ng tinapay ang bayan kay Faraon: at sinabi ni Faraon sa lahat ng mga Egipcio, Pumaroon kayo kay Jose; ang kaniyang sabihin sa inyo ay inyong gawin.
55等到埃及全地也要挨餓的時候,人民就向法老求糧。法老對所有的埃及人說:“你們到約瑟那裡去,他吩咐你們甚麼,你們就作甚麼。”
56At ang kagutom ay nasa ibabaw ng buong lupa: at binuksan ni Jose ang lahat ng kamalig at nagbili sa mga Egipcio; at lumala ang kagutom sa lupain ng Egipto.
56當時饑荒遍及全國,約瑟就開了所有的糧倉,把糧食賣給埃及人,因為埃及地的饑荒非常嚴重。
57At lahat ng mga taga ibang lupain ay nagsiparoon kay Jose upang magsibili ng trigo; sapagka't lumala ang kagutom sa buong lupa.
57各地的人都到埃及去,向約瑟買糧,因為各地的饑荒都非常嚴重。