1At si Abimelech na anak ni Jerobaal ay napasa Sichem, sa mga kapatid ng kaniyang ina, at nagsalita sa kanila, at sa lahat ng angkan ng sangbahayan ng ama ng kaniyang ina, na nagsasabi,
1亞比米勒殺基甸的眾子耶路.巴力的兒子亞比米勒,到示劍去見他的眾母舅,對他們和他母親的全體族人說:
2Isinasamo ko sa inyo na inyong salitain sa mga pakinig ng lahat ng mga lalake sa Sichem, Kung ano ang magaling sa inyo, na lahat na anak ni Jerobaal na pitong pung lalake ay magpuno sa inyo, o isa ang magpuno sa inyo? alalahanin din naman ninyo na ako ay inyong buto at inyong laman.
2“請你們給示劍的眾人說:‘是耶路.巴力的眾子七十人都統治你們好呢?還是一個人統治你們好呢?’你們也要記得我是你們的骨肉。”
3At tungkol sa kaniya ay sinalita ng mga kapatid ng ina niya, sa mga pakinig ng lahat ng mga lalake sa Sichem ang lahat ng mga salitang ito at ang kanilang puso ay kumiling na sumunod kay Abimelech, sapagka't kanilang sinabi, Siya'y ating kapatid.
3他的眾母舅就把這一切話為他說給示劍的眾人聽;他們的心都傾向亞比米勒,因為他們說:“他本是我們的親族。”
4At nagbigay sila ng pitong pung putol na pilak, mula sa bahay ng Baal-berith, na siyang iniupa ni Abimelech sa mga taong hampas lupa at mga palaboy, na siyang mga sumunod sa kaniya.
4他們就從巴力.比利土的廟裡,取了八百克銀子給亞比米勒,亞比米勒用這些銀子雇了一些無賴流氓,那些人就跟隨了他。
5At siya'y naparoon sa bahay ng kaniyang ama sa Ophra, at pinatay ang kaniyang mga kapatid na mga anak ni Jerobaal, na pitong pung katao, sa ibabaw ng isang bato: nguni't si Jotham na bunsong anak ni Jerobaal ay nalabi; sapagka't siya'y nagtago.
5他回到俄弗拉他父親的家,把自己的兄弟,耶路.巴力的眾子七十人,都殺在一塊石頭上;只剩下耶路.巴力的小兒子約坦,因為他藏了起來。
6At lahat ng mga lalake sa Sichem ay nagpupulong at ang buong sangbahayan ni Millo, at yumaon at ginawang hari si Abimelech sa tabi ng encina ng haliging nasa Sichem.
6示劍的眾人和伯特米羅人都聚集起來,到示劍橡樹旁的望樓那裡,立亞比米勒為王。
7At nang kanilang saysayin kay Jotham, siya'y yumaon at tumayo sa taluktok ng bundok Gerizim, at inilakas ang kaniyang tinig, at sumigaw, at sinabi sa kanila, Dinggin ninyo ako, ninyong mga lalake sa Sichem, upang dinggin kayo ng Dios.
7約坦的寓言有人把這事告訴了約坦,約坦就去,站在基利心山頂上,高聲向他們呼喊,說:“示劍人哪,你們要聽我的話, 神也就聽你們的話。
8Ang mga puno ng kahoy ay naghalal ng hari na minsan; at kanilang sinabi sa puno ng olibo, Maghari ka sa amin.
8有一次,眾樹要去膏立一個王統治它們,就對橄欖樹說:‘請你作王統治我們吧。’
9Nguni't sinabi ng puno ng olibo sa kanila, Akin bang iiwan ang aking katabaan, na siyang sa akin ay nakapagpaparangal sa Dios at sa tao, at makipagindayunan sa mga puno ng kahoy?
9橄欖樹對它們說:‘我怎可以放棄生產人用來榮耀 神和尊崇人的油,飄搖在眾樹之上呢?’
10At sinabi ng mga punong kahoy sa puno ng igos, Halika, at maghari ka sa amin.
10眾樹對無花果樹說:‘請你來作王統治我們吧。’
11Nguni't sinabi ng puno ng igos sa kanila, Akin bang iiwan ang aking katamisan, at ang aking mabuting bunga, at yayaong makipagindayunan sa mga puno ng kahoy?
11無花果樹對它們說:‘我怎可以放棄結出我的甜美果子,飄搖在眾樹之上呢?’
12At sinabi ng mga puno ng kahoy sa puno ng ubas, Halika, at maghari ka sa amin.
12眾樹對葡萄樹說:‘請你來作王統治我們吧。’
13At sinabi ng puno ng ubas sa kanila, Akin bang iiwan ang aking alak, na nagpapasaya sa Dios at sa tao, at yayaong makipagindayunan sa mga puno ng kahoy?
13葡萄樹對它們說:‘我怎可以放棄生產那使 神和世人都喜樂的新酒,飄搖在眾樹之上呢?’
14Nang magkagayo'y sinabi ng lahat ng mga puno ng kahoy sa dawag, Halika, at maghari ka sa amin.
14於是眾樹都對荊棘說:‘請你來作王統治我們吧。’
15At sinabi ng dawag sa mga puno ng kahoy, Kung tunay na ako'y inyong inihahalal na hari ninyo, pumarito nga kayo at manganlong kayo sa aking lilim: at kung hindi ay labasan ng apoy ang dawag at pugnawin ang mga sedro ng Libano.
15荊棘對眾樹說:‘如果你們真誠地膏立我作王統治你們,就要來,投靠在我的蔭下;否則,火必從荊棘裡出來,吞滅黎巴嫩的香柏樹。’
16Ngayon nga'y kung tapat at matuwid mong ginawang hari si Abimelech, at kung gumawa kayo ng mabuti kay Jerobaal at sa kaniyang sangbahayan, at kayo'y gumawa sa kaniya ng ayon sa marapat sa kaniyang mga kamay;
16“現在你們立亞比米勒為王,你們若是誠實和正直,如果你們善待耶路.巴力和他的家,照著他手所作的待他;
17(Sapagka't ipinakipaglaban kayo ng aking ama at inihadlang ang kaniyang buhay, at pinapaging laya kayo sa kamay ni Madian:
17我父親從前冒死為你們爭戰,把你們從米甸人手中救了出來;
18At kayo'y bumangon laban sa sangbahayan ng aking ama sa araw na ito, at pinatay ninyo ang kaniyang mga anak, na pitong pung lalake, sa ibabaw ng isang bato, at ginawa ninyong hari si Abimelech, na anak ng kaniyang aliping babae, sa mga lalake sa Sichem, sapagka't siya'y inyong kapatid;)
18今日你們竟起來攻擊我的父家,在一塊石頭上殺了他七十個兒子,又立了他的婢女所生的兒子亞比米勒作示劍人的王,因為他原是你們的親族。
19Kung tapat nga at matuwid na kayo'y gumanti kay Jerobaal at sa kaniyang sangbahayan sa araw na ito, magalak nga kayo kay Abimelech at magalak naman siya sa inyo:
19今日你們若是按著誠實和正直待耶路.巴力和他的家,你們就可以因亞比米勒得喜樂,亞比米勒也可以因你們得喜樂。
20Nguni't kung hindi ay labasan ng apoy si Abimelech, at pugnawin ang mga lalake sa Sichem, at ang sangbahayan ni Millo, at labasan ng apoy ang mga lalake sa Sichem, at ang sangbahayan ni Millo, at pugnawin si Abimelech.
20若不是這樣,願火從亞比米勒出來,吞滅示劍人和伯特米羅人;又願火從示劍人和伯特米羅人出來,吞滅亞比米勒。”
21At si Jotham ay tumakbong umalis, at tumakas, at napasa Beer, at tumahan doon, dahil sa takot kay Abimelech na kaniyang kapatid.
21接著約坦就逃跑了;他逃到比珥去,住在那裡,躲避他的兄弟亞比米勒。
22At si Abimelech ay naging prinsipe sa Israel na tatlong taon.
22示劍人背叛亞比米勒王亞比米勒治理以色列人三年。
23At nagsugo ang Dios ng isang masamang espiritu kay Abimelech at sa mga lalake sa Sichem; at ang mga lalake sa Sichem ay naglilo kay Abimelech.
23 神差派邪惡的靈來到亞比米勒與示劍人中間,示劍人就背棄了亞比米勒。
24Upang ang dahas na ginawa sa pitong pung anak ni Jerobaal ay dumating, at upang ang kanilang dugo ay malagpak kay Abimelech na kanilang kapatid, na siyang pumatay sa kanila, at sa mga lalake sa Sichem, na nagpalakas ng kaniyang mga kamay upang patayin ang kaniyang mga kapatid.
24這是要報復對耶路.巴力七十個兒子的暴行,把流他們血的罪歸到他們的兄弟亞比米勒身上,就是那殺害他們的;也歸到示劍人身上,就是那些幫助亞比米勒去殺他自己的兄弟的。
25At binakayan siya ng mga lalake sa Sichem sa mga taluktok ng mga bundukin, at kanilang pinagnakawan yaong lahat na dumaan sa daang yaon na malapit sa kanila; at naibalita kay Abimelech.
25示劍人在山頂上設下埋伏,路過他們那裡的,他們都劫掠;有人把這事告訴亞比米勒。
26At dumating si Gaal na anak ni Ebed na kasama ng kaniyang mga kapatid, at dumaan sa Sichem: at inilagak ng mga lalake sa Sichem ang kanilang tiwala sa kaniya.
26那時,以別的兒子迦勒與他的兄弟都來了,到示劍去,示劍人竟信任他。
27At sila'y lumabas sa bukid, at namitas sa kanilang mga ubasan, at pinisa, at nagpapista, at napasa bahay ng kanilang dios, at nagkainan at naginuman, at sinumpa si Abimelech.
27他們出到田間去,收取葡萄,榨酒,舉行慶祝會,進入他們的神廟吃喝,並且咒詛亞比米勒。
28At sinabi ni Gaal na anak ni Ebed, Sino si Abimelech at sino si Sichem, upang, aming paglingkuran siya? hindi ba siya ang anak ni Jerobaal? at si Zebul ay kaniyang pinuno? Maglingkod kayo sa mga lalake ni Hamor na ama ni Sichem: nguni't bakit kami maglilingkod sa kaniya?
28以別的兒子迦勒說:“亞比米勒是誰?示劍是誰?竟要我們服事他呢?他不是耶路.巴力的兒子嗎?他的副官不是西布勒嗎?你們要服事示劍的始祖哈抹的後人啊;我們為甚麼要服事亞比米勒呢?
29At kahi manawari ang bayang ito'y mapasa ilalim ng aking kamay. Kung magkagayo'y aking hahalinhan si Abimelech. At kaniyang sinabi kay Abimelech, Dagdagan mo ang iyong kawal at lumabas ka.
29但願這些人民都歸在我手下,我好把亞比米勒除掉。”迦勒又對亞比米勒說:“增添你的軍隊出來吧!”
30At nang marinig ni Zebul na puno ng bayan ang mga salita ni Gaal na anak ni Ebed, ay nagalab ang kaniyang galit.
30那城的首長西布勒聽了以別的兒子迦勒的話,他的怒氣就發作,
31At lihim na nagsugo siya ng mga sugo kay Abimelech, na nagsabi, Narito, si Gaal na anak ni Ebed at ang kaniyang mga kapatid ay naparoon sa Sichem; at, narito, kanilang pinilit ang bayan laban sa iyo.
31祕密差派使者去見亞比米勒,說:“以別的兒子迦勒和他的兄弟已經到了示劍,他們正在煽動那城的人反叛你。
32Ngayon nga'y bumangon ka sa gabi, ikaw at ang bayan na kasama mo, at bakayan mo sa bukid:
32現在,你和與你在一起的人,要在夜間起來,在野地埋伏。
33At mangyayari, na sa kinaumagahan, pagsikat ng araw, ay babangon kang maaga, at isasalakay mo ang bayan: at, narito, pagka siya at ang bayan na kasama niya ay lumabas laban sa iyo, ay magagawa mo nga sa kanila ang magalingin mo.
33到了早晨,太陽出來的時候,你就要起來攻城;你要注意,迦勒和與他在一起的人出來對抗你的時候,你就把握機會對付他們。”
34At bumangon si Abimelech, at ang buong bayan na kasama niya, sa kinagabihan at sinalakay nila ang Sichem, na sila'y apat na pulutong.
34於是亞比米勒和與他在一起的人,都在夜間起來,分作四隊,埋伏著等候示劍人。
35At lumabas si Gaal na anak ni Ebed, at tumayo sa pasukan ng pintuang-bayan; at si Abimelech ay bumangon sa pagbakay at ang bayan na kasama niya.
35以別的兒子迦勒出去,站在城門口;亞比米勒和與他在一起的人,從埋伏的地方起來。
36At nang makita ni Gaal ang bayan, ay kaniyang sinabi kay Zebul, Narito, bumababa ang bayan mula sa taluktuk ng mga bundok. At sinabi ni Zebul sa kaniya, Iyong nakikita'y mga lilim ng mga bundukin, na parang mga lalake.
36迦勒看見了那些人,就對西布勒說:“你看,有人從山頂上下來。”西布勒說:“你看見山的影子以為是人。”
37At nagsalita uli si Gaal, at nagsabi, Tignan mo, bumababa ang bayan sa kalagitnaan ng lupain, at isang pulutung ay dumarating sa daan ng encina ng Meonenim.
37迦勒又說:“看哪,有人從高地下來,又有一隊從米惡尼尼橡樹的路徑而來。”
38Nang magkagayo'y sinabi ni Zebul sa kaniya, Saan nandoon ngayon ang iyong bibig, na iyong ipinagsabi, Sino si Abimelech upang tayo'y maglingkod sa kaniya? hindi ba ito ang bayan na iyong niwalan ng kabuluhan? lumabas ka ngayon at lumaban sa kanila.
38西布勒對他說:“你曾經說過:‘亞比米勒是誰,竟要我們服事他呢?’現在你說這話的嘴在哪裡呢?這不是你輕視的人嗎?現在請你出去與他們交戰吧。”
39At lumabas si Gaal sa harap ng mga lalake sa Sichem, at lumaban kay Abimelech.
39於是迦勒在示劍人面前出去,與亞比米勒爭戰。
40At hinabol ni Abimelech siya, at siya'y tumakas sa harap niya, at nabuwal ang maraming sugatan hanggang sa pasukan ng pintuang-bayan.
40亞比米勒追趕迦勒,迦勒在他面前逃跑,直到城門口,有很多受傷的人仆倒。
41At si Abimelech ay tumahan sa Aruma: at pinalayas ni Zebul si Gaal at ang kaniyang mga kapatid, upang sila'y huwag tumahan sa Sichem.
41亞比米勒住在亞魯瑪;西布勒把迦勒和他的兄弟趕走,不許他們住在示劍。
42At nangyari nang kinaumagahan, na ang baya'y lumabas sa parang; at kanilang isinaysay kay Abimelech.
42亞比米勒的反擊次日,城中眾人出到田間去,有人把這事告訴亞比米勒。
43At kaniyang kinuha ang bayan, at binahagi niya ng tatlong pulutong, at bumakay sa parang; at siya'y tumingin, at narito, ang bayan ay lumabas sa kabayanan; at siya'y bumangon laban sa kanila, at sila'y sinaktan niya.
43亞比米勒就把他的人分作三隊,埋伏在田間;他在那裡觀看,見有人從城裡出來,就起來攻擊他們,把他們擊殺了。
44At si Abimelech at ang mga pulutong na kasama niya ay nagsidaluhong at nagsitayo sa pasukan ng pintuan ng bayan: at ang dalawang pulutong ay nagsidaluhong doon sa lahat ng nasa bukid, at sila'y sinaktan nila.
44亞比米勒和與他在一起的一隊人忽然衝過去,站在城門口;其他兩隊人也衝出來攻打所有在田間的人,把他們擊殺了。
45At lumaban si Abimelech sa bayan nang buong araw na yaon; at sinakop ang bayan, at pinatay ang bayan na nasa loob niyaon: at iginiba ang kabayanan at hinasikan ng asin.
45那一天,亞比米勒整天攻打那城,把城攻下了,殺了城中的眾人;把城拆毀,又撒上鹽。
46At nang mabalitaan yaon ng lahat ng mga lalake sa moog ng Sichem, ay pumasok sila sa kuta ng bahay ng El-berith.
46示劍樓的眾人聽見了這事,就逃入伊勒.比利土廟的地穴裡。
47At nasaysay kay Abimelech, na ang lahat ng mga tao sa moog ng Sichem ay nagpipisan.
47有人告訴亞比米勒,說:“示劍樓所有的人都聚集在一起。”
48At umahon si Abimelech sa bundok ng Salmon, siya at ang buong bayan na kasama niya; at sumunggab si Abimelech ng isang palakol sa kaniyang kamay, at pumutol ng isang sanga sa mga kahoy at itinaas, at ipinasan sa kaniyang balikat: at sinabi niya sa bayan na kasama niya, Kung ano ang makita ninyo na gawin ko, magmadali kayo, at gawin ninyo ang aking ginawa.
48亞比米勒和與他在一起的人都上了撒們山;亞比米勒手裡拿著斧子,砍下一根樹枝,拿起來放在自己的肩頭上,然後對與他在一起的人說:“你們看我作甚麼,你們也要趕快照樣作。”
49At ang buong bayan ay pumutol na gayon din ang bawa't lalake ng kanikaniyang sanga, at sumunod kay Abimelech, at ipinaglalagay sa kuta, at sinilaban ang kuta sa pamamagitan niyaon; na ano pa't ang lahat ng mga lalake sa moog ng Sichem ay namatay rin, na may isang libong lalake at babae.
49於是眾人也各自砍下一根樹枝,跟隨著亞比米勒,把樹枝放在地穴上,放火燒了地穴,以致示劍樓的人都死了,男女約有一千人。
50Nang magkagayo'y naparoon si Abimelech sa Thebes, at humantong ng laban sa Thebes, at sinakop.
50亞比米勒的結局後來亞比米勒到提備斯去,安營攻打提備斯,攻取了那城。
51Nguni't may isang matibay na moog sa loob ng bayan, at doo'y nagsitakas ang lahat na lalake at babae at ang lahat na nasa bayan, at sinarhan, at nagsisampa sa bubungan ng moog.
51城中有一座堅固的城樓;那城所有的人,無論男女,都逃到那裡去,關上門,上了樓頂。
52At naparoon si Abimelech sa moog, at lumaban, at lumapit sa pintuan ng moog, upang sunugin ng apoy.
52亞比米勒到了城樓前,攻打城樓;他走近城樓門口,要用火焚燒。
53At hinagis ng isang babae, ng isang pangibabaw na bato ng gilingan ang ulo ni Abimelech at nabasag ang kaniyang bungo.
53有一個婦人把一塊上磨石拋在亞比米勒的頭上,打破了他的頭蓋骨。
54Nang magkagayo'y tinawag niyang madali ang bataang kaniyang tagadala ng almas, at sinabi niya sa kaniya, Kunin mo ang iyong tabak, at patayin mo ako, upang huwag sabihin tungkol sa akin ng mga tao, Isang babae ang pumatay sa kaniya. At pinalagpasan siya ng kaniyang bataan, at siya'y namatay.
54他急忙呼喊替他拿兵器的少年人,對他說:“拔出你的刀來,把我殺死吧。免得人講論我說:‘他被一個婦人所殺。’”於是那少年人把他刺透,他就死了。
55At nang makita ng Israel na namatay si Abimelech, ay yumaon ang bawa't lalake sa kanikaniyang dako.
55以色列人看見亞比米勒死了,就各回自己的地方去了。
56Ganito pinaghigantihan ng Dios ang kasamaan ni Abimelech, na kaniyang ginawa sa kaniyang ama, sa pagpatay ng kaniyang pitong pung kapatid:
56這樣, 神報應了亞比米勒向他父親所行的惡事,就是他殺了自己的兄弟七十個人。
57At ang buong kasamaan ng mga lalake sa Sichem ay pinaghigantihan ng Dios sa kanilang mga ulo: at dumating sa kanila ang sumpa ni Jotham na anak ni Jerobaal.
57 神也把示劍人的一切惡事,都報應在他們的頭上;耶路.巴力的兒子約坦的咒詛,也歸到他們身上。