1At ngayon, Oh Israel, dinggin mo ang mga palatuntunan at ang mga kahatulan, na aking itinuturo sa inyo, upang sundin ninyo; upang kayo'y mabuhay, at pumasok, at inyong ariin ang lupain na ibinibigay sa inyo ng Panginoon, ng Dios ng inyong mga magulang.
1劝人民遵行 神的律例
2Huwag ninyong daragdagan ni babawasan ang salita na aking iniuutos sa inyo, upang inyong maingatan ang mga utos ng Panginoon ninyong Dios na aking iniuutos sa inyo.
2我吩咐你们的话,你们不可增加,也不可减少,好使你们遵守我吩咐你们的,就是耶和华你们的 神的命令。
3Nakita ng inyong mga mata ang ginawa ng Panginoon tungkol kay Baal-peor, sapagka't lahat ng mga tao na sumunod kay Baal-peor, ay nilipol ng Panginoon mong Dios sa gitna mo.
3耶和华因巴力.毗珥的事所行的,你们都亲眼看见了;所有跟随巴力.毗珥的人,耶和华你们的 神都从你们中间消灭了。
4Nguni't kayong umayon sa Panginoon ninyong Dios ay nangabubuhay pa ang bawa't isa sa inyo sa araw na ito.
4只有你们紧紧倚靠耶和华你们的 神的人,今日全都活着。
5Narito, aking tinuruan kayo ng mga palatuntunan at ng mga kahatulan, na gaya ng iniutos sa akin ng Panginoon kong Dios upang inyong gawing gayon sa gitna ng lupain na inyong paroroonan upang ariin.
5看哪,我照着耶和华我的 神吩咐我的,把律例和典章教训你们,好让你们在将要进去得为业的地上遵行。
6Ingatan nga ninyo at inyong isagawa; sapagka't ito ang inyong karunungan at ang inyong kaalaman sa paningin ng mga tao, na makakarinig ng mga palatuntunang ito, at magsasabi, Tunay na ang dakilang bansang ito ay isang pantas at maalam na bayan.
6所以你们要谨守遵行,因为在万民的眼中看来,这就是你们的智慧和聪明;他们一听见这一切律例,就必定说:‘这大国的人真是有智慧,有聪明啊。’
7Sapagka't anong dakilang bansa nga ang may dios na napakalapit sa kanila, na gaya ng Panginoon nating Dios kailan man tayo'y tumawag sa kaniya?
7哪一个大国的人有神与他们这样亲近,像耶和华我们的 神,在我们每次呼求他的时候,与我们亲近一样呢?
8At anong dakilang bansa nga, ang may mga palatuntunan at mga kahatulang napaka-tuwid na gaya ng buong kautusang ito, na aking inilalagda sa harap ninyo sa araw na ito?
8又哪一个大国有这样公义的律例和典章,像我今日在你面前颁布的这一切律法呢?
9Magingat ka lamang sa iyong sarili, at ingatan mo ang iyong kaluluwa ng buong sikap, baka iyong malimutan ang mga bagay na nakita ng iyong mga mata, at baka mangahiwalay sa iyong puso ang lahat ng araw ng iyong buhay; kundi iyong ipakilala sa iyong mga anak at sa mga anak ng iyong mga anak;
9“你只要自己谨慎,又要谨守你的心思,免得你忘了你亲眼看见的事,又免得这些事在你有生之日离开你的心;总要把这些事传给你的子子孙孙,
10Yaong araw na ikaw ay tumayo sa harap ng Panginoon mong Dios sa Horeb, nang sabihin sa akin ng Panginoon, Papagpisanin mo sa akin ang bayan, at aking iparirinig sa kanila ang aking mga salita, upang sila'y magaral na matakot sa akin sa lahat ng araw na kanilang ikabubuhay sa ibabaw ng lupa, at upang kanilang maituro sa kanilang mga anak.
10免得你忘了你在何烈山,站在耶和华你们的 神面前的那天。那时耶和华对我说:‘你要为我召集众民,我要叫他们听我的话,使他们在那地上生活的日子,可以学习敬畏我,又可以教训自己的儿女。’
11At kayo'y lumapit at tumayo sa ibaba ng bundok; at ang bundok ay nagningas sa apoy hanggang sa kaibuturan ng langit, sangpu ng kadiliman, ulap, at salisalimuot na kadiliman.
11那时,你们走前来,站在山下;山上有火烧着,火焰冲天,又有黑暗、密云和幽暗。
12At ang Panginoo'y nagsalita sa inyo mula sa gitna ng apoy; inyong narinig ang tinig ng mga salita, nguni't wala kayong anyong nakita; ang inyo lamang narinig ay isang tinig.
12耶和华从火中对你们说话;你们只听见声音,却没有看见形象;只有声音,
13At kaniyang ipinahayag sa inyo ang kaniyang tipan, na kaniyang iniutos sa inyong ganapin, sa makatuwid baga'y ang sangpung utos; at kaniyang isinulat sa dalawang tapyas na bato.
13把他的约,就是他吩咐你们遵守的那十条诫命,向你们宣布出来;又把它们写在两块石版上。
14At iniutos sa akin ng Panginoon nang panahong yaon, na turuan ko kayo ng mga palatuntunan at mga kahatulan, upang inyong mangagawa sa lupaing inyong paroroonan upang ariin.
14那时,耶和华也吩咐我把律例和典章教训你们,使你们在将要过去得为业的地上遵行。
15Ingatan nga ninyong mabuti ang inyong sarili; sapagka't wala kayong nakitang anomang anyo nang araw na magsalita ang Panginoon sa inyo sa Horeb mula sa gitna ng apoy:
15警告人民勿拜偶像“所以你们要特别小心,谨慎自己,因为耶和华在何烈山从火中对你们说话的那一天,你们没有看见什么形象;
16Baka kayo'y mangagpakasama, at kayo'y gumawa sa inyo ng isang larawang inanyuan na kawangis ng alin mang larawan, na kahawig ng lalake o babae,
16恐怕你们败坏自己,为自己制造偶像,制造任何神像的形象,无论是男像或是女像,
17Na kahawig ng anomang hayop na nasa lupa, na kahawig ng anomang ibong may pakpak na lumilipad sa himpapawid,
17或是地上各种走兽的像,或是飞翔在空中各类有翅膀的雀鸟的像,
18Na kahawig ng anomang bagay na umuusad sa lupa, na kahawig ng anomang isda na nasa tubig sa ilalim ng lupa:
18或是地上各种爬行动物的像,或是地底下水里各样鱼类的像。
19At baka iyong itingin ang iyong mga mata sa langit, at kung iyong makita ang araw at ang buwan, at ang mga bituin, sangpu ng buong natatanaw sa langit, ay mabuyo ka at iyong sambahin, at paglingkuran, na binahagi ng Panginoon ninyong Dios sa lahat ng mga bayan na nasa silong ng buong langit.
19又恐怕你抬头望天,看见日、月、星,就是天上万象的时候,就被勾引,去敬拜和事奉它们,那原是耶和华你们的 神分给天下万民享用的。
20Nguni't kinuha kayo ng Panginoon, at hinango kayo sa hurnong bakal, sa Egipto, upang kayo'y maging sa kaniya'y isang bayang mana, gaya sa araw na ito.
20耶和华却把你们从埃及,从铁炉那里领出来,作他自己的产业,自己的人民,像今日一样。
21Bukod dito'y nagalit sa akin ang Panginoon dahil sa inyo, at sumumpa na ako'y hindi tatawid sa Jordan, at hindi ako papasok sa mabuting lupaing yaon, na ibinigay ng Panginoon mong Dios sa iyo na pinakamana:
21耶和华又因你们的缘故,向我发怒,并且起誓不让我过约旦河,也不容我进入耶和华你的 神赐给你作产业的那美地。
22Kundi ako'y nararapat mamatay sa lupaing ito, ako'y hindi nararapat tumawid sa Jordan: nguni't kayo'y tatawid, at inyong aariin ang mabuting lupaing yaon.
22我只有死在此地,不得过约旦河;你们却可以过去,取得那美地作产业。
23Mangagingat nga kayo, baka inyong malimutan ang tipan ng Panginoon ninyong Dios, na kaniyang pinagtibay sa inyo, at kayo'y gumawa ng larawang inanyuan na kahawig ng anomang bagay na ipinagbawal sa iyo ng Panginoon mong Dios.
23你们要自己谨慎,免得你们忘记了耶和华你们的 神与你们所立的约,你们就为自己制造偶像,制造任何神像的形象,就是耶和华你的 神吩咐你不可作的。
24Sapagka't ang Panginoon mong Dios ay isang apoy na mamumugnaw, mapanibughuing Dios nga.
24因为耶和华你的 神是烈火,是忌邪的 神。
25Pagka ikaw ay nagkaanak at nagkaanak ang inyong mga anak, at nagluwat kayo ng malaon sa lupaing yaon, at nagpakasama kayo, at gumawa kayo ng larawang inanyuan na kahawig ng anomang bagay, at gumawa kayo ng masama sa paningin ng Panginoon mong Dios, upang mungkahiin ninyo siya sa kagalitan:
25“你们生子生孙,在那地住久了的时候,如果你们败坏自己,制造偶像,制造任何神像的形象,行耶和华你的 神看为恶的事,惹他发怒,
26Ay aking tinatawag ang langit at ang lupa upang sumaksi laban sa inyo sa araw na ito, na kayo'y malilipol na madali na walang pagsala sa lupain na inyong tinutungo ng pagdadaan sa Jordan, upang ariin: hindi ninyo mapatatagal doon ang inyong mga araw, kundi kayo'y lubos na malilipol.
26我今日就呼天唤地向你们作证,你们必在过约旦河取得为业的地上迅速灭亡;你们必不能在那地长久生存,必全被消灭。
27At pangangalatin kayo ng Panginoon sa mga bayan, at kayo'y malalabing kaunti sa bilang sa gitna ng mga bansa, na pagdadalhan sa inyo ng Panginoon.
27耶和华必使你们分散在万民中;在耶和华要领你们所到的万国中,你们剩下的人数必不多。
28At doo'y maglilingkod kayo sa mga dios, na yari ng mga kamay ng mga tao, kahoy at bato na hindi nangakakakita, ni nangakakarinig, ni nangakakakain, ni nangakakaamoy.
28在那里你们必事奉人手所做的神,就是用木头石头做成的,不能看、不能听、不能吃、不能闻的神。
29Nguni't mula roon ay iyong hahanapin ang Panginoon mong Dios, at iyong masusumpungan, kung iyong hahanapin siya ng buo mong puso at ng buo mong kaluluwa.
29但你们在那里必寻求耶和华你的 神;如果你一心一意寻找他,就必寻见。
30Pagka ikaw ay nasa kapighatian, at ang lahat ng mga bagay na ito ay dumating sa iyo sa mga huling araw, ay magbabalik loob ka sa Panginoon mong Dios, at iyong didinggin ang kaniyang tinig.
30日后,你落在患难中,这些事都临到你身上的时候,你必归向耶和华你的 神,听从他的话;
31Sapagka't ang Panginoon mong Dios ay maawaing Dios; hindi ka niya pababayaan, ni lilipulin ka niya ni kalilimutan ang tipan sa iyong mga magulang na kaniyang isinumpa sa kanila.
31因为耶和华你的 神原是满有怜悯的 神,他必不丢弃你,不毁灭你,也不忘记他起誓与你的列祖所立的约。
32Sapagka't ipagtanong mo nga sa mga araw na nagdaan, na nangauna sa iyo, mula nang araw na lalangin ng Dios ang tao sa ibabaw ng lupa, at mula sa isang hangganan ng langit hanggang sa kabila, kung nagkaroon ng gaya ng dakilang bagay na ito, o may narinig na gaya nito?
32唯耶和华是 神“你问问在你以前过去的日子,自从 神创造人在地上以来,从天这边到天那边,有没有人行过这样的大事,听过像这样的事呢?
33Narinig ba kaya kailan man ng mga tao ang tinig ng Dios na nagsalita sa gitna ng apoy, gaya ng narinig mo, at nabuhay?
33有没有一个民族听见 神在火中说话的声音,像你听见的一样,还能活着呢?
34O may Dios kaya na nagsikap na yumaon at sumakop ng isang bansa sa gitna ng ibang bansa, sa pamamagitan ng mga tukso, ng mga tanda, at ng mga kababalaghan, at ng pagbabaka, at ng makapangyarihang kamay, at ng unat na bisig, at ng mga malaking kakilabutan ayon sa lahat na ginawa ng Panginoon mong Dios sa iyo sa Egipto, sa harap ng iyong mga mata?
34有没有一位神尝试借着试验、神迹、奇事、战争、大能的手和伸出来的膀臂,以及大而可畏的事,把一国的人民从别的国中领出来,像耶和华你们的 神在埃及,在你们面前为你们所作的一切事呢?
35Sa iyo ipinakita ito, upang iyong makilala na ang Panginoon ay siyang Dios; wala nang iba liban sa kaniya.
35这是要显明给你看,使你知道,只有耶和华是 神;除了他以外,再没有别的神。
36Mula sa langit ay ipinarinig niya sa iyo ang kaniyang tinig, upang kaniyang turuan ka; at sa ibabaw ng lupa ay kaniyang ipinakita sa iyo ang kaniyang dakilang apoy, at iyong narinig ang kaniyang mga salita sa gitna ng apoy.
36他从天上使你听见他的声音,为要教导你;又在地上使你看见他的大火,并且叫你听到他从火中所说的话。
37At sapagka't kaniyang inibig ang iyong mga magulang, kaya kaniyang pinili ang kaniyang binhi pagkatapos nila, at inilabas ka niya sa Egipto ng kaniyang pagharap, ng kaniyang dakilang kapangyarihan;
37因为他爱你的列祖,所以才拣选了他们的后裔,用大能亲自把你从埃及领出来,
38Upang palayasin sa harap mo ang mga bansang lalong malalaki at lalong makapangyarihan kay sa iyo, upang ikaw ay kaniyang papasukin, na ibigay sa iyo na pinakamana ang kanilang lupain, gaya sa araw na ito.
38为要把比你大比你强的民族,从你面前赶走,然后领你进去,把他们的地赐给你作产业,像今日一样。
39Talastasin mo nga sa araw na ito at isapuso mo, na ang Panginoon ay siyang Dios sa itaas sa langit at sa ibaba sa lupa; wala nang iba pa.
39所以今天你要知道,也要记在心里;天上地下,只有耶和华是 神;除他以外,再没有别的神了。
40At iyong iingatan ang kaniyang mga palatuntunan at ang kaniyang mga utos, na aking iniuutos sa iyo sa araw na ito, upang ikabuti mo, at ng iyong mga anak pagkamatay mo, at upang iyong mapalaon ang iyong mga araw sa ibabaw ng lupaing yaon, na ibinigay sa iyo magpakailan man ng Panginoon mong Dios.
40你要遵守我今日吩咐你的律例和诫命,使你和你的子孙得享福乐,也使你在耶和华你的 神赐给你的那地上得享长寿。”
41Nang magkagayo'y inihiwalay ni Moises ang tatlong bayan sa dako roon ng Jordan sa dakong sinisikatan ng araw;
41约旦河东之避难城那时,摩西在约旦河东,日出的方向,把三座城分别出来,
42Upang ang nakamatay ng tao ay tumakas doon, na nakamatay sa kaniyang kapuwa na hindi sinasadya, at hindi niya kinapopootan nang panahong nakaraan; at sa pagtakas sa isa sa mga bayang ito ay mabuhay siya:
42让那些素无仇恨、无心误杀人的,可以逃到那里去;逃到这三座城的一座去的,都可以活着:
43Sa makatuwid baga'y sa Beser, sa ilang, sa kapatagang lupa, na ukol sa mga Rubenita; at sa Ramoth sa Galaad, na ukol sa mga Gadita; at sa Golan sa Basan, na ukol sa mga Manasita.
43为流本人,分出了在旷野平原的比悉;为迦得人,分出了基列的拉末;为玛拿西人,分出了巴珊的哥兰。
44At ito ang kautusang sinalaysay ni Moises sa harap ng mga anak ni Israel:
44 神的法典以下是摩西在以色列人面前所立的律法,
45Ito ang mga patotoo, at ang mga palatuntunan, at ang mga kahatulan, na sinalita ni Moises sa mga anak ni Israel, nang sila'y lumabas sa Egipto;
45就是摩西在以色列人出埃及以后,对他们所说的法度、律例和典章;
46Sa dako pa roon ng Jordan, sa libis na nasa tapat ng Beth-peor, sa lupain ni Sehon na hari ng mga Amorrheo na tumatahan sa Hesbon, na siyang sinaktan ni Moises at ng mga anak ni Israel, nang sila'y umalis sa Egipto;
46地点是在约旦河东,伯.毗珥对面的谷中,就是住在希实本的亚摩利人的王西宏的地。这西宏是摩西和以色列人出埃及后击杀的。
47At kanilang sinakop ang kaniyang lupain na pinakaari, at ang lupain ni Og na hari sa Basan, ang dalawang hari ng mga Amorrheo, na nangasa dako pa roon ng Jordan sa dakong sinisikatan ng araw;
47他们占领了他的地和巴珊王噩的地,就是两个亚摩利人的王,是住在约旦河东,日出的方向的;
48Mula sa Aroer na nasa hangganan ng libis ng Arnon, hanggang sa bundok ng Sion (na siya ring Hermon),
48从亚嫩谷边的亚罗珥,直到西云山,西云山就是黑门山;
49At ang buong Araba sa dako roon ng Jordan sa dakong silanganan, hanggang sa dagat ng Araba sa ibaba ng gulod ng Pisga.
49还有约旦河东的亚拉巴全地,直到亚拉巴海,就是毗斯迦的山坡下。