1Nang magkagayo'y pumasok si Jose at isinaysay kay Faraon, at sinabi, Ang aking ama, at ang aking mga kapatid, at ang kanilang mga kawan, at ang kanilang mga bakahan, at ang lahat nilang tinatangkilik, ay dumating na mula sa lupain ng Canaan; at, narito, sila'y nasa lupain ng Gosen.
1约瑟的兄弟进见法老
2At sa kaniyang mga kapatid ay nagsama siya ng limang lalake, at mga iniharap niya kay Faraon.
2约瑟从他所有的兄弟当中,挑选了五个人,把他们带到法老面前。
3At sinabi ni Faraon sa kaniyang mga kapatid, Ano ang inyong hanapbuhay? At kanilang sinabi kay Faraon, Ang iyong mga lingkod ay mga pastor, kami at gayon din ang aming mga magulang.
3法老问约瑟的兄弟们说:“你们是作什么的?”他们回答法老:“仆人们是牧羊人,我们和我们的祖先都是一样。”
4At kanilang sinabi kay Faraon, Upang makipamayan sa bayang ito ay naparito kami; sapagka't walang makain ang mga kawan ng iyong mga lingkod; dahil sa ang kagutom ay mahigpit sa lupain ng Canaan: ngayon nga, ay isinasamo namin sa iyo, na pahintulutan mo na ang iyong mga lingkod ay tumahan sa lupain ng Gosen.
4他们又对法老说:“我们来是要在这地寄居,因为迦南地的饥荒严重,你仆人们的羊群没有草吃,所以,现在求你容许你仆人住在歌珊地。”
5At sinalita ni Faraon kay Jose, na sinasabi, Ang iyong ama at ang iyong mga kapatid ay naparito sa iyo:
5法老对约瑟说:“你的父亲和兄弟们到你这里来了;
6Ang lupain ng Egipto ay nasa harap mo; sa pinakamabuti sa lupain ay patirahin mo ang iyong ama at ang iyong mga kapatid; sa lupain ng Gosen patirahin mo sila: at kung may nakikilala kang mga matalinong lalake sa kanila, ay papamahalain mo sa aking hayop.
6埃及地都在你面前,你只管叫你的父亲和兄弟们住在这地最好的地方,他们可以住在歌珊地。你如果知道他们中间有能干的人,可以派他们看管我的牲畜。”
7At ipinasok ni Jose si Jacob na kaniyang ama, at itinayo niya sa harap ni Faraon, at binasbasan ni Jacob si Faraon.
7雅各进见法老约瑟把他父亲雅各带到法老面前,雅各就给法老祝福。
8At sinabi ni Faraon kay Jacob, Ilan ang mga araw ng mga taon ng iyong buhay?
8法老问雅各:“你有多大年纪了?”
9At sinabi ni Jacob kay Faraon, Ang mga araw ng mga taon ng aking pakikipamayan ay isang daan at tatlong pung taon; kaunti at masasama ang mga naging araw ng mga taon ng aking buhay, at hindi umabot sa mga araw ng mga taon ng buhay ng aking mga magulang sa mga araw ng kanilang pakikipamayan.
9雅各回答法老:“我寄居在世的年日是一百三十岁。我一生的年日又少又苦,不及我祖先寄居在世的年日。”
10At binasbasan ni Jacob si Faraon at umalis sa harapan ni Faraon.
10雅各又给法老祝福,然后离开法老出去了。
11At itinatag ni Jose ang kaniyang ama, at ang kaniyang mga kapatid, at sila'y binigyan ng pag-aari sa lupain ng Egipto, sa pinakamabuti sa lupain, sa lupain ng Rameses, gaya ng iniutos ni Faraon.
11约瑟照着法老的吩咐安置他的父亲和兄弟们,把兰塞地,就是埃及地最好的地方,给他们作产业。
12At pinakain ni Jose ng tinapay ang kaniyang ama, at ang kaniyang mga kapatid, at ang buong sangbahayan ng kaniyang ama, ayon sa kanikaniyang sangbahayan.
12约瑟照着孩子的数目,用粮食供养他的父亲、兄弟们,以及父亲的家人。
13At walang tinapay sa buong lupain; sapagka't ang kagutom ay totoong malala, na ano pa't ang lupain ng Egipto, at ang lupain ng Canaan ay nanglulupaypay dahil sa kagutom.
13饥荒那时,遍地都没有粮食,因为饥荒非常严重。埃及地和迦南地的人,因为饥荒的缘故都饿昏了。
14At tinipon ni Jose ang lahat ng salapi na nasumpungan sa lupain ng Egipto, at sa lupain ng Canaan, dahil sa trigong kanilang binibili: at ipinasok ni Jose ang salapi sa bahay ni Faraon.
14约瑟收集了埃及地和迦南地所有的银子,就是众人买粮的银子;约瑟就把那些银子交到法老的王宫去。
15At nang ang salapi ay maubos na lahat sa lupain ng Egipto, at sa lupain ng Canaan, ay naparoon kay Jose ang lahat ng mga Egipcio, at nagsabi; Bigyan mo kami ng tinapay: sapagka't bakit kami mamamatay sa iyong harap? dahil sa ang aming salapi ay naubos.
15埃及地和迦南地的银子都用尽了,埃及众人就来到约瑟那里,说:“银子已用完了。求你给我们粮食吧,我们为什么要饿死在你面前呢?”
16At sinabi ni Jose, Ibigay ninyo ang inyong mga hayop; at bibigyan ko kayo dahil sa inyong mga hayop; kung naubos na ang salapi.
16约瑟回答:“如果银子用完了,可以把你们的牲畜给我,我就把粮食给你们,交换你们的牲畜。”
17At kanilang dinala ang kanilang mga hayop kay Jose, at binigyan sila ni Jose ng tinapay na pinakapalit sa mga kabayo, at sa mga kawan, at sa mga bakahan, at sa mga asno; at kaniyang pinakain sila ng tinapay na pinakapalit sa kanilang lahat na hayop sa taong yaon.
17于是,他们把牲畜带到约瑟那里,约瑟就把粮食给他们,交换他们的马匹、羊群、牛群和驴。那一年,约瑟就用粮食交换他们所有的牲畜,来养活他们。
18At nang matapos ang taong yaon ay naparoon sila sa kaniya ng ikalawang taon, at kanilang sinabi sa kaniya: Hindi namin ililihim sa aming panginoon, na kung paanong ang aming salapi ay naubos, at ang mga kawan ng hayop ay sa aking panginoon; wala nang naiiwan sa paningin ng aking panginoon kundi ang aming katawan at ang aming mga lupa.
18那一年过后,第二年他们又来到约瑟那里,对他说:“我们不向我主隐瞒,我们的银子都用尽了,牲畜也归了我主;在我主面前,除了我们的身体和田地以外,什么也没有剩下了。
19Bakit nga kami mamamatay sa harap ng iyong mga mata, kami at ang aming lupa? bilhin mo ng tinapay kami at ang aming lupa at kami at ang aming lupa ay paaalipin kay Faraon: at bigyan mo kami ng binhi, upang kami ay mabuhay, at huwag mamatay, at ang lupa ay huwag masira.
19为什么我们和我们的田地要在你面前消灭呢?求你用粮食买我们和我们的田地,我们和田地就必为法老效劳了。又求你给我们谷种,使我们可以活着,不至死亡,田地也不至荒芜。”
20Sa ganito'y binili ni Jose ang buong lupain ng Egipto para kay Faraon; sapagka't ipinagbili ng bawa't isa sa mga Egipcio ang kaniyang bukid, dahil sa ang kagutom ay totoong mahigpit sa kanila: at ang lupain ay naging kay Faraon.
20于是,约瑟为法老买了埃及所有的田地,因为埃及人遭遇了严重的饥荒,各人都卖了自己的田地。这样,那地就都归法老所有。
21At tungkol sa mga tao ay kanilang ibinago sila sa mga bayan mula sa isang dulo ng hanganan ng Egipto hanggang sa kabilang dulo,
21至于人民,约瑟把他们迁到城市里去(“约瑟把他们迁到城市里去”有古卷及古译本作“使他们成了奴仆”),从埃及境内的一端,直到另一端。
22Ang lupa lamang ng mga saserdote ang hindi niya nabili: sapagka't ang mga saserdote'y may bahagi kay Faraon, at kanilang kinakain ang kanilang bahagi na ibinibigay sa kanila ni Faraon; kaya hindi nila ipinagbili ang kanilang lupa.
22只有祭司的田地,约瑟没有买,因为祭司有从法老所得的粮饷;他们可以吃法老所给的粮饷,所以没有卖自己的田地。
23Nang magkagayo'y sinabi ni Jose sa bayan: Narito, aking binili kayo ng araw na ito, at ang inyong lupa'y para kay Faraon: narito, ito ang ipangbibinhi ninyo, at inyong hahasikan ang lupa.
23约瑟对人民说:“看哪,我今日为法老买了你们和你们的田地。这里有谷种给你们,你们可以种地。
24At mangyayari sa pag-aani ay inyong ibibigay ang ikalimang bahagi kay Faraon, at ang apat na bahagi ay sa inyo, sa binhi sa bukid at sa inyong pagkain, at sa inyong mga kasangbahay, at pinakapagkain sa inyong mga bata.
24到了收割的时候,你们要把五分之一给法老,其余四分可以归你们自己,作田里的种子,又作你们以及你们家人和孩子的食物。”
25At kanilang sinabi, Iyong iniligtas ang aming buhay: makasumpong nawa kami ng biyaya sa paningin ng aking panginoon, at kami ay maging mga alipin ni Faraon.
25他们说:“你救了我们;愿我们在我主面前得蒙喜悦,我们就作法老的奴仆。”
26At ginawang kautusan ni Jose sa lupain ng Egipto sa araw na ito, na mapapasa kay Faraon ang ikalimang bahagi, liban lamang ang lupa ng mga saserdote na hindi naging kay Faraon.
26于是,约瑟为埃及的田地立了一个法例,直到今日还有效,就是五分之一归给法老;只有祭司的田地不归给法老。
27At si Israel ay tumahan sa lupain ng Egipto, sa lupain ng Gosen; at sila'y nagkaroon ng mga pag-aari roon, at pawang sagana at totoong dumami.
27雅各向约瑟最后的要求以色列人住在埃及国的歌珊地,他们在那里置业繁殖,人数非常众多。
28At si Jacob ay tumira sa lupain ng Egipto na labing pitong taon; kaya't ang mga araw ni Jacob, ang mga taon ng kaniyang buhay, ay isang daan at apat na pu't pitong taon.
28雅各在埃及地住了十七年;他一生的寿数是一百四十七岁。
29At ang panahon ay lumalapit na dapat nang mamatay si Israel: at kaniyang tinawag ang kaniyang anak na si Jose, at sinabi niya sa kaniya, Kung ngayo'y nakasumpong ako ng biyaya sa iyong paningin, ay ilagay mo, isinasamo ko sa iyo, ang iyong kamay sa ilalim ng aking hita, at pagpakitaan mo ako ng kaawaan at katotohanan; isinasamo ko sa iyong huwag mo akong ilibing sa Egipto:
29以色列的死期快到了,就把他儿子约瑟叫了来,对他说:“如果我在你面前蒙你喜悦,请你把手放在我的大腿底下起誓,要以慈爱和诚实对待我,不要把我埋葬在埃及。
30Kundi pagtulog kong kasama ng aking mga magulang ay dadalhin mo ako mula sa Egipto, at ililibing mo ako sa kanilang libingan. At kaniyang sinabi, Aking gagawin ang gaya ng iyong sabi.
30我与我的祖先同睡的时候,你要把我从埃及带出去,埋葬在他们的墓地里。”约瑟说:“我必照着你的话去作。”
31At kaniyang sinabi, Sumumpa ka sa akin: at sumumpa siya sa kaniya. At yumukod si Israel sa ulunan ng higaan.
31雅各说:“你要向我起誓。”约瑟就向他起了誓,于是以色列靠着床头(“靠着床头”有古译本作“倚着杖头”﹝参来11:21﹞)敬拜 神。