1At sinabi ng mga lalake ng Ephraim sa kaniya, Bakit ginawa mo sa amin ang ganyan, na hindi mo kami tinawag nang ikaw ay yumaong makipaglaban sa Madian? At siya'y pinagwikaan nilang mainam.
1基甸婉言平息以法莲人之怒
2At sinabi niya sa kanila, Ano ang aking ginawa ngayon na paris ng inyo? Di ba mainam ang pagsimot ng ubas ng Ephraim kay sa pagaani ng sa Abiezer?
2基甸对他们说:“我所行的怎能比得上你们呢?在以法莲拾取剩下的葡萄,不是比在亚比以谢收摘的葡萄更好吗?
3Ibinigay ng Dios sa inyong kamay ang mga prinsipe sa Madian, si Oreb, at si Zeeb, at ano ang aking magagawa na paris ng inyo? Nang magkagayo'y ang kanilang galit sa kaniya ay lumamig, nang kaniyang sabihin yaon.
3 神已经把米甸人的两个首领:俄立和西伊伯,交在你们的手里了;我所行的怎能与你们相比呢?”基甸说了这话,他们的怒气就平息了。
4At si Gedeon ay dumating sa Jordan, at siya'y tumawid, siya, at ang tatlong daang lalake na mga kasama niya, mga pagod na, ay humahabol pa.
4基甸乘胜追赶米甸王基甸来到约旦河,就过了河;他和与他在一起的三百人虽然都很疲乏,仍然追赶敌人。
5At sinabi niya sa mga lalake sa Succoth, Isinasamo ko sa inyo na bigyan ninyo ng mga tinapay ang bayan na sumusunod sa akin; sapagka't sila'y mga pagod, at aking hinahabol si Zeba at si Zalmunna, na mga hari sa Madian.
5基甸对疏割人说:“求你们把几个饼给跟随我的人吃,因为他们疲乏了,我还要继续追赶米甸人和两个王西巴和撒慕拿。”
6At sinabi ng mga prinsipe sa Succoth, Nasa iyo na bang kamay ngayon ang mga kamay ni Zeba at ni Zalmunna, upang bigyan namin ng tinapay ang iyong hukbo?
6疏割人的首领回答:“西巴和撒慕拿现在不是已经在你的手里吗?我们应该把饼送给你的军队吃吗?”
7At sinabi ni Gedeon, Kaya, pagka ibinigay ng Panginoon, si Zeba at si Zalmunna sa aking kamay, ay akin ngang gagalusan ang inyong laman ng mga tinik sa ilang at ng mga dawag.
7基甸说:“好吧,耶和华把西巴和撒慕拿交在我手里的时候,我就必用野地的荆棘鞭打你们的身体。”
8At inahon niya mula roon ang Penuel, at siya'y nagsalita sa kanila ng gayon din: at sinagot siya ng mga lalake sa Penuel na gaya ng isinagot ng mga lalake sa Succoth.
8基甸从那里上到毗努伊勒,也向他们说了同样的话;毗努伊勒人回答他也像疏割人回答的一样。
9At sinalita niya naman sa mga lalake sa Penuel, na sinasabi, Pagbabalik kong payapa, ay aking ilalagpak ang moog na ito.
9他亦对毗努伊勒人说:“我平平安安回来的时候,我必拆毁这座望楼。”
10Ngayo'y si Zeba at si Zalmunna ay nasa Carcor, at ang kanilang mga hukbo na kasama nila, na may labing limang libong lalake, yaong lahat na nalabi sa buong hukbo ng mga anak sa silanganan: sapagka't nabuwal ang isang daan at dalawang pung libong lalake na humahawak ng tabak.
10那时,西巴和撒慕拿正在加各,与他们在一起的军队约有一万五千人,就是东方人全营剩下的,因为有十二万持刀的已经倒下了。
11At si Gedeon ay umahon sa daan ng mga tumatahan sa mga tolda sa silanganan ng Noba at Jogbea, at sinaktan ang hukbo; sapagka't ang hukbo ay tiwasay.
11基甸就从挪巴和约比哈东面,顺着住帐棚的人的路上去;在敌军以为安全而不戒备的时候,击败了敌军。
12At si Zeba at si Zalmunna ay tumakas; at kaniyang hinabol sila: at kaniyang hinuli ang dalawang hari sa Madian, na si Zeba at si Zalmunna, at nalito ang buong hukbo.
12西巴和撒慕拿逃跑;基甸追赶他们,捉住了米甸人的两个王西巴和撒慕拿,使全军都惊惶。
13At tinalikdan ni Gedeon na anak ni Joas ang pagbabaka, mula sa sampahan sa Heres.
13约阿施的儿子基甸从战场沿着希列斯的山坡回来,
14At hinuli niya ang isang may kabataan sa mga lalake sa Succoth, at nagusisa siya sa kaniya: at ipinaalam sa kaniya ang mga prinsipe sa Succoth, at ang mga matanda niyaon na pitong pu't pitong lalake.
14捉住了疏割人中的一个青年人,查问他;他就把疏割的首领和长老的名字写给他,共七十七人。
15At sila'y naparoon sa mga lalake sa Succoth, at sinabi, Narito si Zeba at si Zalmunna, na tungkol sa kanila, ay inyo akong tinuya na inyong sinasabi, Nasa iyo na bang kamay ngayon ang mga kamay ni Zeba at ni Zalmunna, upang bigyan namin ng tinapay ang iyong mga lalake na mga pagod?
15基甸到了疏割人那里,就说:“你看,西巴和撒慕拿,你们为了他们曾经讥笑我说:‘西巴和撒慕拿现在不是在你的手里吗?我们应该把饼送给你那些疲乏的人吃吗?’”
16At kaniyang kinuha ang mga matanda sa bayan, at mga tinik sa ilang at mga dawag, at sa pamamagitan ng mga yaon ay kaniyang tinuruan ang mga lalake sa Succoth.
16于是拿住那城的长老,又拿起野地的荆棘,用荆棘把疏割人教训了一顿;
17At kaniyang inilagpak ang moog ng Penuel, at pinatay ang mga lalake sa bayan.
17又拆毁了毗努伊勒的望楼,杀死了那城里的人。
18Nang magkagayo'y kaniyang sinabi kay Zeba at kay Zalmunna. Anong mga lalake yaong inyong pinatay sa Tabor? At sila'y sumagot, Kung ano ikaw ay gayon sila; bawa't isa'y nahuhuwad sa mga anak ng isang hari.
18基甸问西巴和撒慕拿:“你们在他泊山上所杀的人,是什么模样的人?”他们回答:“他们像你一样,每一个都像王子的模样。”
19At kaniyang sinabi, Sila'y aking mga kapatid, na mga anak ng aking ina: buhay ang Panginoon, kung inyong iniligtas sana silang buhay, disin hindi ko kayo papatayin.
19基甸说:“他们是我的兄弟,是我母亲的儿子;我指着永活的耶和华起誓,如果你们从前让他们存活,我现在就不杀你们了。”
20At sinabi niya kay Jether na kaniyang panganay, Bangon, at patayin mo sila. Nguni't ang bata'y hindi humawak ng tabak: sapagka't siya'y natakot, dahil sa siya'y bata pa.
20于是对他的长子益帖说:“起来,把他们杀了吧。”但是那孩子不敢拔刀,只是害怕,因为他还是个孩子。
21Nang magkagayo'y sinabi ni Zeba at ni Zalmunna, Bumangon ka, at daluhungin mo kami: sapagka't kung paano ang pagkalalake ay gayon ang kaniyang lakas. At bumangon si Gedeon, at pinatay si Zeba at si Zalmunna, at kinuha ang mga pahiyas na may anyong kalahating buwan na nasa mga leeg ng kanilang mga kamelyo.
21西巴和撒慕拿说:“你亲自起来杀我们吧;因为人怎样,他的力量也怎样。”于是基甸起来,把西巴和撒慕拿杀了,拿了他们骆驼颈项上的月牙圈。
22Nang magkagayo'y sinabi ng mga lalake ng Israel kay Gedeon, Magpuno ka sa amin ngayon, ikaw at ang iyong anak, sapagka't iniligtas mo kami sa kamay ng Madian.
22基甸推辞不统治以色列人以色列人对基甸说:“你既然拯救我们脱离了米甸人的手,求你和你的子孙统治我们。”
23At sinabi ni Gedeon sa kanila, Hindi ako magpupuno sa inyo, o magpupuno man ang aking anak sa inyo: ang Panginoon ang magpupuno sa inyo.
23基甸回答他们:“我不统治你们,我的子孙也不统治你们,唯有耶和华统治你们。”
24At sinabi ni Gedeon sa kanila, Hangad ko ang isang kahilingan sa inyo, na bigyan ako ng bawa't isa sa inyo ng mga hikaw na kaniyang samsam. (Sapagka't sila'y may mga gintong hikaw, dahil sa sila'y mga Ismaelita.)
24基甸又对他们说:“我有一个要求:请把你们各人夺得的耳环给我。”原来敌人都戴金耳环,因为他们是以实玛利人。
25At sumagot sila, Ibibigay namin ng buong pagibig. At sila'y naglatag ng isang balabal, at inilagay roon ng bawa't isa ang mga hikaw na kaniyang samsam.
25他们回答:“我们愿意给你。”于是铺开一件外衣,各人把夺得的耳环丢在上面。
26At ang timbang ng mga gintong hikaw na kaniyang hiniling, ay isang libo at pitong daang siklong ginto; bukod pa ang mga pahiyas na may anyong kalahating buwan, at ang mga hikaw at ang mga damit na morado na suot ng mga hari sa Madian, at bukod pa ang mga tanikala na nangasa leeg ng mga kamelyo.
26基甸所要的金耳环,共重约二十公斤金子,此外还有米甸王身上的月牙圈、耳坠和紫红色的衣服,另外还有骆驼颈项上的链子。
27At ginawang epod ni Gedeon at inilagay sa kaniyang bayan, sa makatuwid baga'y sa Ophra: at ang buong Israel ay naparoroon na sumasamba sa kaniya roon: at siyang naging ikinasilo ni Gedeon at ng kaniyang sangbahayan.
27基甸用这些金子做了一个以弗得,安置在他的城俄弗拉;后来以色列众人都在那里随从以弗得行了邪淫,因此这就成了基甸和他全家的网罗。
28Gayon napasuko ang Madian sa harap ng mga anak ni Israel, at hindi na nila itinaas pa ang kanilang ulo. At ang lupain ay nagpahingang apat na pung taon sa mga araw ni Gedeon.
28基甸逝世这样,米甸人在以色列人面前就被制伏了,不能再抬起头来;基甸在世的日子,国中太平了四十年。
29At si Jerobaal na anak ni Joas ay yumaon at tumahan sa kaniyang sariling bahay.
29约阿施的儿子耶路.巴力回去,住在自己家里。
30At nagkaroon si Gedeon ng pitong pung anak na lumabas sa kaniyang mga balakang: sapagka't siya'y mayroong maraming asawa.
30基甸有七十个儿子,都是他亲生的,因为他有很多妻子。
31At ang kaniyang babae na nasa Sichem ay nagkaanak naman sa kaniya ng isang lalake, at kaniyang tinawag ang pangalan na Abimelech.
31他在示剑的妾,也给他生了一个儿子,他给他起名叫亚比米勒。
32At namatay si Gedeon na anak ni Joas na may mabuting katandaan at inilibing sa libingan ni Joas na kaniyang ama, sa Ophra ng mga Abiezerita.
32约阿施的儿子基甸寿数满足而死,埋葬在亚比以谢族的俄弗拉,在他父亲约阿施的坟墓里。
33At nangyari, pagkamatay ni Gedeon, na ang mga anak ni Israel ay bumalik at sumamba sa mga Baal, at ginawang kanilang dios ang Baal-berith.
33基甸死了以后,以色列人又转去随从众巴力,行邪淫,并且以巴力.比利土作他们的神。
34At hindi naalaala ng mga anak ni Israel ang Panginoon nilang Dios, na siyang nagpapaging laya sa kanila sa kamay ng lahat nilang mga kaaway sa buong palibot:
34以色列人忘记了耶和华他们的 神,就是曾经拯救他们脱离四围仇敌之手的那位;
35O gumanti man lamang ng kagandahang loob sa sangbahayan ni Jerobaal, na siyang Gedeon ayon sa lahat ng kabutihan na kaniyang ipinakita sa Israel.
35也没有照着基甸向以色列人所施的一切恩惠,恩待耶路.巴力,就是基甸的家。