1Ang puso ng hari ay nasa kamay ng Panginoon na parang mga batis: kumikiling saan man niya ibigin.
1Joß nak li Kâcuaß naxberesi li nimaß, joßcan ajcuiß nak naxberesi lix cßaßuxeb li rey.
2Bawa't lakad ng tao ay matuwid sa kaniyang sariling mga mata: nguni't tinitimbang ng Panginoon ang mga puso.
2Eb li cristian nequeßxcßoxla nak us chixjunil li nequeßxbânu. Abanan li Kâcuaß naxnau ma us malaj ut incßaß us li cuan saß lix cßaßuxeb.
3Gumawa ng kaganapan at kahatulan ay lalong kalugodlugod sa Panginoon kay sa hain.
3Chexcuânk saß châbilal ut saß tîquilal xban nak aßan li kßaxal lokß chiru li Dios chiru li cßatbil mayej.
4Ang mapagmataas na tingin, at ang palalong puso, siyang ilaw ng masama, ay kasalanan.
4Li kßetkßetil ut li nimobresînc ib, aßan mâc. Joßcan ajcuiß lix cßaßuxeb li incßaß useb xnaßleb.
5Ang mga pagiisip ng masipag ay patungo sa kasaganaan lamang: nguni't bawa't nagmamadali ay sa pangangailangan lamang.
5Li ani nequeßxcßoxla chi us li cßaßru nequeßxbânu, us nequeßel riqßuin li cßaßru nequeßxbânu. Abanan li ani incßaß nequeßxcßoxla chi us li cßaßru nequeßxbânu, eb aßan incßaß us nequeßel riqßuin li cßaßru nequeßxbânu.
6Ang pagtatamo ng mga kayamanan sa pamamagitan ng sinungaling na dila ay singaw na tinatangay na paroo't parito noong nagsisihanap ng kamatayan.
6Mâcßaß na-oc cuiß li biomal sicßbil riqßuin balakßic. Yal nanumeß. Xban li balakßic nequeßxbânu yôqueb chixbokbal li câmc saß xbêneb.
7Ang pangdadahas ng masama ay siya ring papalis sa kanila; sapagka't sila'y nagsitangging magsigawa ng kahatulan.
7Li mâusilal nequeßxbânu li incßaß useb xnaßleb, aßan ajcuiß tâsachok reheb xban nak incßaß nequeßraj cuânc saß tîquilal.
8Ang lakad ng nagpapasan ng sala ay lubhang liko; nguni't tungkol sa malinis, ang kaniyang gawa ay matuwid.
8Li incßaß useb xnaßleb junes mâusilal nequeßxbânu. Abanan li châbileb xnaßleb nequeßxbânu li tîquilal.
9Lalong maigi ang tumahan sa sulok ng bubungan, kay sa palatalong babae sa maluwang na bahay.
9Kßaxal us li cuânc saß junak cab nebaß chiru li cuânc saß junak xnimal ru cab riqßuin junak ixakilbej junes pletic naxbânu.
10Ang kaluluwa ng masama ay nagnanasa ng kasamaan: ang kaniyang kapuwa ay hindi nakakasumpong ng lingap sa kaniyang mga mata.
10Li incßaß useb xnaßleb junes mâusilal nequeßxcßoxla xbânunquil. Ut incßaß nequeßril xtokßobâl ruheb li ras rîtzßin.
11Pagka ang mangduduwahagi ay pinarusahan, ang musmos ay nagiging pantas: at pagka ang pantas ay tinuturuan, siya'y tumatanggap ng kaalaman.
11Riqßuin lix kßusbal li incßaß useb xnaßleb nequeßxtzol ribeb li cubenak xcuanquil, usta mâcuaß aßan li yô xkßusbal. Joßcan ajcuiß li cuan xnaßleb. Naxqßue saß xchßôl lix kßusbal.
12Pinagninilay ng matuwid ang bahay ng masama, kung paanong napapahamak ang masama sa kanilang pagkapariwara.
12Li Dios, aßan tîc xchßôl ut naxnau cßaßru yô chi cßulmânc saß rochocheb li incßaß useb xnaßleb. Joßcan nak naxcanabeb chi osocß.
13Ang nagtatakip ng kaniyang mga pakinig sa daing ng dukha, siya naman ay dadaing, nguni't hindi didinggin.
13Li ani incßaß narabi nak yô chixtzßâmanquil xtenkßanquil li nebaß, joßcan ajcuiß tixcßul aßan. Incßaß tâsumêk nak tixtzßâma xtenkßanquil.
14Ang kaloob na lihim ay nagpapatahimik ng galit, at ang alay sa sinapupunan, ay ng malaking poot.
14Li ani nasihin chi mukmu, aßan narisi xjoskßil li yô xjoskßil.
15Kagalakan sa matuwid ang gumawa ng kahatulan; nguni't kapahamakan sa mga manggagawa ng kasamaan.
15Li tîquilal naxqßue xsahil xchßôl li tîc xchßôl. Abanan eb li nequeßxbânu mâusilal, nachal li sachecß saß xbêneb.
16Ang tao na gumagala sa labas ng daan ng kaunawaan, magpapahinga sa kapisanan ng patay.
16Li ani naxcanab xbânunquil li châbil naßleb, tâchâlk li câmc saß xbên.
17Ang umiibig ng kalayawan ay magiging dukha: ang umiibig sa alak at langis ay hindi yayaman.
17Li ani nequeßxcßoxla chirix junes li naxqßue xsahil xchßôleb teßnebaßokß. Joßcan ajcuiß eb li nequeßcuulac chiru rucßbal li vino ut xqßuebal li sununquil ban incßaß teßbiomokß.
18Ang masama ay isang katubusan para sa matuwid, at ang taksil ay sa lugar ng matuwid.
18Li tîqueb xchßôl incßaß teßqßuehekß chi cßuluc raylal. Eb li incßaß useb xnaßleb teßqßuehekß chi cßuluc raylal.
19Lalong maigi ang tumahan sa ilang na lupain, kay sa makisama sa palatalo at magagaliting babae.
19Kßaxal us li cuânc saß chaki chßochß bar mâcßaß cuan chiru li cuânc riqßuin junak ixakilbej junes pletic naxbânu.
20May mahalagang kayamanan at langis sa tahanan ng pantas; nguni't ito'y sinasakmal ng mangmang.
20Li ani cuan xnaßleb cuan xbiomal saß li rochoch ut cuan ajcuiß li sununquil ban. Abanan, li mâcßaß xnaßleb yal naxsach lix tumin chi mâcßaß rajbal.
21Ang sumusunod sa katuwiran at kagandahang-loob nakakasumpong ng buhay, katuwiran, at karangalan.
21Li ani naraj cuânc saß tîquilal ut saß châbilal naxtau lix yußam ut lix lokßal.
22Sinasampa ng pantas ang bayan ng makapangyarihan, at ibinabagsak ang lakas ng pagkakatiwala niyaon.
22Li ani cuan xnaßleb narêchani jun li tenamit cau rib ut naxpoßi li tzßac li sutsu cuiß, li cßojcßôqueb cuiß raj xchßôleb li tenamit.
23Sinomang nagiingat ng kaniyang bibig at kaniyang dila nagiingat ng kaniyang kaluluwa mula sa mga kabagabagan.
23Li ani incßaß naâtinac nabal, aßan yô chixcolbal rib chiru li raylal.
24Ang palalo at mapagmataas na tao, manglilibak ang kaniyang pangalan, siya'y gumagawa sa kahambugan ng kapalaluan.
24Kßetkßet ut aj hobonel nayeheß reheb li ani nequeßxnimobresi rib, li incßaß nequeßrâtina ras rîtzßin saß xyâlal.
25Ang nasa ng tamad ay pumapatay sa kaniya; sapagka't tumatanggi ang kaniyang mga kamay sa paggawa.
25Li ani incßaß nequeßcßanjelac nequeßcam. Xban nak incßaß nequeßcßanjelac, incßaß nequeßxtzaca li cßaßru nequeßxrahi ru.
26May nagiimbot sa kasakiman buong araw: nguni't ang matuwid ay nagbibigay at hindi nagkakait.
26Nequeßxnumsi li cutan chixrabal ru li cßaßak re ru. Abanan li tîqueb xchßôl nequeßsihin. Moco pixeb ta.
27Ang hain ng masama ay karumaldumal: gaano pa nga, pagka kaniyang dinadala na may masamang isip!
27Li Kâcuaß xicß naril lix mayejeb li incßaß useb xnaßleb. ¿Ma tojaß ta chic tixcßul nak teßxqßue chi incßaß useb lix cßaßuxeb?
28Ang sinungaling na saksi ay mamamatay: nguni't ang taong nakikinig ay magsasalita upang mamalagi.
28Li ani naticßtißic chiru laj rakol âtin tâsachekß ru. Abanan li ani naxye li yâl, xakxo saß xnaßaj li râtin.
29Ang masamang tao ay nagmamatigas ng kaniyang mukha; nguni't tungkol sa taong matuwid, nagaayos ng kaniyang mga lakad.
29Eb li incßaß useb xnaßleb nequeßxye nak cauheb rib. Abanan li tîqueb xchßôl nequeßxnau cuânc saß tîquilal.
30Walang karunungan, o kaunawaan man, O payo man laban sa Panginoon.
30Chiru li Kâcuaß mâcßaß na-oc cuiß li naßleb re li ruchichßochß.Eb li cuînk nequeßxcauresiheb lix cacuây re nak teßxic chi pletic. Abanan, aß li Kâcuaß, aßan li naqßuehoc reheb chi numtâc saß xbêneb li tenamit.
31Ang kabayo ay handa laban sa kaarawan ng pagbabaka: nguni't ang pagtatagumpay ay sa Panginoon.
31Eb li cuînk nequeßxcauresiheb lix cacuây re nak teßxic chi pletic. Abanan, aß li Kâcuaß, aßan li naqßuehoc reheb chi numtâc saß xbêneb li tenamit.