1Rala-na ha'eo Yesus metudui' pai' mparata Kareba Lompe' hi wori' tauna hi Tomi Alata'ala. Muu-mule' rata-ramo imam pangkeni hante guru agama pai' pangkeni to Yahudi ntani' -na. Ra'uli' mpo'uli' -ki Yesus:
1质问耶稣凭什么权柄作事(太21:23-27;可11:27-33)
2"Uli' -kakai pe' ngkaiapa huraa-nu mpobabehi hawe'ea tetu hi Tomi Alata'ala! Hema to mpowai' -ko kuasa tetu-e?"
2对他说:“告诉我们,你凭着什么权柄作这些事?给你这权柄的是谁?”
3Na'uli' Yesus: "Aku', ria wo'o-kuwo pompekunea' -ku hi koi'.
3他回答他们:“我也要问你们一句话,你们告诉我:
4Uli' -ka pe', ngkaiapa kuasa-na Yohanes Topeniu' mponiu' tauna? Ngkai Alata'ala-di, ba ngkai manusia' -di?"
4约翰的洗礼是从天上来的,还是从人来的呢?”
5Momepololitai-ramo pangkeni to Yahudi toera, ra'uli': "Beiwa-tale' mpotompoi' -ie? Ane ta'uli' ngkai Alata'ala kuasa-na, na'uli' mpai': `Ane wae, napa pai' uma-i nipangala'?'
5他们就彼此议论说:“如果我们说:‘是从天上来的’,他就会问:‘那你们为什么不相信他呢?’
6Hiaa' ane ta'uli' ngkai manusia' -wadi kuasa-na, rawatuhi-ta mpai' ntodea toera lau, apa' hawe'ea-ra mpo'uli' Yohanes hadua nabi."
6如果我们说:‘是从人来的’,众人都会用石头打我们,因为他们都认定约翰是先知。”
7Toe pai' ratompoi': "Uma ki'incai kangkaiapa kuasa-na."
7于是他们回答耶稣:“我们不知道是从哪里来的。”
8Toe pai' na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Ane wae, uma wo'o-kuwo ku'uli' -kokoi kangkaiapa kuasa-ku mpobabehi toe lau!"
8耶稣说:“我也不告诉你们,我凭着什么权柄作这些事。”
9Oti toe, Yesus mpololitai ntodea, mpo'uli' -raka lolita rapa' tohe'i: "Ria tau hadua mpohu'ai bonea-na hante anggur, oti toe napewai' bonea-na rapobago hi ba hangkuja dua tauna, pai' hilou-imi hi ngata to molaa, pai' mahae-i tida hi ria.
9佃户的比喻(太21:33-46;可12:1-12)于是耶稣向众人讲了这个比喻:“有一个人栽种了一个葡萄园,租给佃户,就远行去了很久。
10Rata-mi tempo mpohopu' wua' anggur, napahawa' hadua batua-na hilou mperapi' bagia-na hi tompodoo bonea-na toera. Tapi' tompodoo bonea-na toera mpopao' suro tetu pai' -i rapopalai mara.
10到了时候,园主派了一个仆人到佃户那里,叫他们把葡萄园当纳的果子交给他。佃户却打了他,放他空手回去。
11Oti toe, pue' bonea toei mpopahawa' tena wo'o-pi hadua batua. Aga rapao' wo'o-i-wadi-hawo, ralibui' pai' rapopalai mara.
11园主又派另一个仆人去,佃户又打了他,并且侮辱他,也叫他空手回去。
12Oti toe wo'o, nahubui tena batua katolu-na. Aga raserohi wo'o-i-wadi pai' rapetadi hi mali bonea.
12于是他又派第三个去,佃户把他打伤,赶他走了。
13"Ngkai ree, na'uli' -mi pue' bonea toei: `Napa-le' to kubabehi-e? Agina ana' -ku to kupe'ahi' moto lau-mi kupahawa' hilou, apa' bate rapengkorui-ile mpai'.'
13葡萄园的主人说:‘怎么办呢?我要派我的爱子去,也许这一个他们会尊敬的。’
14"Ntaa' we'i, karahilo-na tompodoo bonea toera ana' pue' bonea tohe'ei, mohawa' -ramo, ra'uli': `Etu-mi tumai ana' -na! Hi'a mpai' to jadi' pue' bonea tohe'i-e. Kita tapatehi-i bona bonea-na toi kita' -mi pue' -na.'
14佃户一看他,就彼此商议说:‘这是继承产业的,让我们杀了他,那么,产业就成为我们的了。’
15Ngkai ree, radii' -imi hilou hi mali bonea pai' -i rapatehi. "Jadi', napa mpai' to nababehi pue' bonea toei hi tauna to mpodoo bonea-na?
15于是他们把园主的爱子推出葡萄园外杀了。主人要怎样对待他们呢?
16Bate tumai-ile mpopatehi-ra, pai' nawai' bonea-na hi tau ntani' -na." Kara'epe-na ntodea lolita rapa' tohe'e, ra'uli' -mi: "Neo' mpu'u-kona jadi' hewa tetu-e'!"
16他要来除掉这些佃户,把葡萄园租给别人。”他们听见了就说:“千万不要有这样的事发生!”
17Yesus mponaa-ra pai' na'uli' -raka: "Hiaa' toe-mile batua-na walatu to hi rala Buku Tomoroli' to mpo'uli': `Watu to ratadi topowangu tomi, watu toe lau-mi to jadi' poko parawatu.'
17耶稣看着他们,说:“那么,‘建筑工人所弃的石头,成了房角的主要石头’,这经文是什么意思呢?
18Hewa kura to monawu' hi watu mopengka, hewa kura to napitihi watu moreja', hewa toe wo'o mpai' tauna to mposapuaka-a."
18凡是跌在那石头上的,就必摔碎;那石头掉在谁的身上,就必把他压得粉碎。”
19Guru agama pai' imam pangkeni mpo'inca kahira' -na to natoa' Yesus hante lolita rapa' -na toe we'i. Toe pai' ria-mi nono-ra doko' mpohoko' -i hi jaa toe wo'o. Aga uma-ra daho', apa' mpoka'eka' -ra ntodea.
19经学家和祭司长知道这比喻是针对他们说的,当时就想动手拿他,可是又害怕群众。
20Jadi' rapali' loga to lompe'. Mpopahawa' -ra tauna hilou mpolelemata-i. Tauna toera, ntani' hewa tauna to monoa' nono-ra, tapi' patuju-ra mpo'opa kasala' lolita-na, bona rapakilu-i hi gubernur.
20以纳税的事问难耶稣(太22:15-22;可12:13-17)经学家和祭司长差派奸细伪装好人去窥探耶稣,要抓着他的把柄,好把他交由总督全权裁决。
21Karata-ra hi Yesus, ra'uli' -mi to rapahawa' toera: "Guru, ki'inca hawe'ea lolita-nu pai' tudui' -nu makono omea. Metudui' -ko hante kalonto' -lonto' -na mpo'uli' napa konoa Pue' Ala hi manusia', pai' uma-ko mpelence tauna.
21奸细问他:“老师,我们知道你所说所教的都对,并且不讲情面,只照着真理把 神的道教导人。
22Jadi', toe pai' kiperapi' bona nu'uli' -kakai Guru: ntuku' atura agama-ta, ba ma'ala moto-ta mpobayari paja' hi Kaisar, ba uma-di?"
22我们纳税给凯撒可以不可以?”
23Yesus mpo'inca pepanawu' -ra. Toe pai' na'uli' -raka:
23耶稣看透他们的诡计,就对他们说:
24"Popohiloi-a ulu doi hampepa'! Lence hema pai' hanga' hema to hi doi tetu-e?" Ratompoi': "Lence pai' hanga' Kaisar."
24“给我一个银币看看,上面是谁的像,谁的名号?”他们说:“凯撒的。”
25Ngkai ree, na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka: "Ane wae-di, wai' -ki Kaisar napa to kasipato' -na rawai' -ki Kaisar, pai' wai' -ki Alata'ala napa to kasipato' -na rawai' -ki Alata'ala."
25耶稣说:“这样,凯撒的应当归给凯撒, 神的应当归给 神。”
26Ka'omea-na madagi-ramo bali' Yesus toera. Uma raruai' nau' hanyalaa sala' lolita-na hi nyanyoa ntodea. Konce-ra mpo'epe tompoi' -na, toe pai' ngkalino-ramo.
26他们在群众面前,不能抓住耶稣的把柄,又希奇他的回答,就沉默下来。
27Ba hangkuja dua tauna to mpotuku' tudui' to Saduki rata hi Yesus. To Saduki toera, pangkeni agama Yahudi to ncapuaka tauna to mate tuwu' nculii' hi eo mpeno. Karata to Saduki toera, ra'uli' -ki Yesus:
27人复活后不娶不嫁(太22:23-33;可12:18-27)撒都该人向来否认有复活的事,他们当中有几个人来问耶稣:
28"Guru, nabi Musa mpo'uki' hi rala buku atura hewa toi: ane hadua tomane mate hiaa' uma-ki ria ana' -na, pudupuhe-na kana mpotobine balu-na, bona ria-ki-hawo muli tomate toei.
28“老师,摩西曾写给我们说:‘如果一个人娶了妻子,还没有儿女就死了,他弟弟就应当娶他的妻子,为哥哥立后。’
29Jadi', ria pitu ntali ompi', paka' tomane. To ulumua' motobinei, mate-i hante uma ria ana' -na.
29从前有兄弟七人,头一个娶了妻子,没有孩子就死了。
30Tu'ai-na mpotobine balu-na, aga mate wo'o-i-wadi, ko'ia napoka'alai mo'anai'.
30第二个、
31Wae oa' -mi to jadi' hi katolu-na duu' -na hi kapitu-na. Mate omea-ra hante uma ria ana' -ra.
31第三个,也娶过她;七个都是这样,都没有留下孩子就死了。
32Ka'omea-na mate wo'o-imi-hawo tobine toei.
32后来那女人也死了。
33Jadi', hi eo mpeno, ane tuwu' nculii' mpu'u-di hawe'ea tomate-e, hema-ramo mpai' pue' tobine toei, apa' pitu-ramo mpotobine-i."
33那么,这女人在复活的时候,要作哪一个的妻子呢?因为七个人都娶过她。”
34Na'uli' Yesus mpo'uli' -raka: "Tauna hi dunia' toi motobinei pai' motomanei.
34耶稣说:“这世界的人又娶又嫁,
35Aga tauna to napotuwu' nculii' Pue' Ala pai' to masipato' mporata bagia hi dunia' to bo'u mpai', uma-rapa-hana motobinei ba motomanei.
35但配得那世界的,又配从死人中复活的人,也不娶也不嫁。
36Apa' tuwu' -ra hewa tuwu' mala'eka, uma-rapa mate. Ana' Alata'ala-ramo, apa' napotuwu' nculii' -ramo Alata'ala.
36他们和天使一样,不能再死;既然是复活了的人,就是 神的儿女了。
37"Ane katuwu' -ra nculii' tomate-e, nabi Musa moto to mpakanoto katuwu' -ra nculii'. Hi rala jarita julumpu to jela', Musa mpokahangai' Pue' Ala hewa toi: `Alata'ala to napue' Abraham, to napue' Ishak, pai' to napue' Yakub.'
37至于死人复活的事,摩西在荆棘篇上提过,他称主是亚伯拉罕的 神、以撒的 神、雅各的 神;
38Jadi', ngkai lolita-na nabi Musa toe, monoto-mi ta'inca katuwu' -ra moto Abraham, Ishak pai' Yakub. Apa' bela tauna to mate to mepue' hi Alata'ala, tauna to tuwu' -hana to mpopue' -i. Apa' hi Alata'ala hawe'ea tauna tuwu'."
38 神不是死人的 神,而是活人的 神,因为在他那里的人都是活的。”
39Oti toe, ba hangkuja dua guru agama mpo'uli' -ki Yesus: "Lompe' lia petompoi' -nu Guru."
39经学家中有几个说:“老师,你说得好。”
40Ngkai ree, uma-rapa daho' mepekune' ba napa-napa hi Yesus.
40从此他们再不敢问他什么了。
41Ngkai ree, mepekune' wo'o-imi-hawo Yesus mpo'uli' -raka guru agama toera: "Beiwa pai' ra'uli' Magau' Topetolo' muli-na Magau' Daud?
41大卫称基督为主(太22:41-45;可12:35-37)耶稣问他们:“人怎么能说基督是大卫的子孙呢?
44Hiaa' bo Daud moto-hawo mpokahangai' -i Pue' -na. Hi rala Buku Rona' na'uli': Pue' Ala mpo'uli' -ki Pue' -ku: `Mohura-moko hi mali ngka'ana-ku duu' -na kupopengkoru hawe'ea bali' -nu hi Iko.'
42大卫自己在诗篇上说:‘主对我的主说:你坐在我的右边,
45Bula tauna mpe'epei lolita-na Yesus toe we'i, napololitai ana'guru-na, na'uli':
43等我使你的仇敌作你的脚凳。’
46"Pelompehi-koi, neo' -koi mpenau' kehi-ra guru agama. Apa' goe' -ra modao' mpopake' baju to moloe, goe' -ra ane tauna hi wiwi' karajaa motingkua' mpotabe-ra. Goe' -ra rapopohura hi pohuraa karabilaa' hi tomi posampayaa, goe' -ra ane rapopohura-ra hi pohuraa to lompe' hi posusaa'.
44大卫既然称他为主,他又怎会是大卫的子孙呢?”
47Mpobagiu-ra tobine tobalu pai' rahagoi tomi-ra. Pai' -ra mpowunii' kadada'a gau' -ra tohe'e hante mosampaya rapomoloe-loe. Huku' -ra motomo lia mpai'."
45提防经学家(太23:1-36;可12:38-40)众人听着的时候,耶稣对门徒说:
46“你们要提防经学家,他们好穿长袍走来走去,喜欢人在巿中心向他们问安,并且喜欢会堂里的高位、筵席上的首座。
47他们吞没了寡妇的房产,又用冗长的祷告作掩饰。这等人必受更重的刑罚。”