1Rala-na hangkani, metudui' wo'o-imi Yesus hi wiwi' rano. Wori' lia tauna morumpu mpotololiki-i. Ngkai kawori' tauna, toe-mi pai' hilou-i mohawi' sakaya to hi lolo ue, mohura-i hi rala-na pai' tauna to wori' mokore hi talinti.
1撒种的比喻（太13:1-9；路8:4-8）
2Wori' nyala to natudui' -raka hante lolita rapa'. Hewa tohe'i na'uli' -raka:
2他用比喻教训他们许多事，在教训中他说：
3"Pe'epei! Ria hadua topohawu' hilou mohawu'.
3“你们听着！有一个撒种的出去撒种，
4Rala mpohawu' -na toe, ria hawua' -na to monawu' hi mata ohea. Rata danci mpotilo' hawua' toe duu' -na oti.
4撒的时候，有的落在路旁，小鸟飞来就吃掉了。
5Ria wo'o to monawu' hi tana' to watua, hangkedi' -wadi tana' -na. Hinawu' -na toe sohi' lia tuwu', apa' moreni' tana' -na.
5有的落在泥土不多的石地上，因为泥土不深，很快就长起来。
6Kamorani' -na eo, molaju-imi duu' -na bangi, apa' uma monala rali' -na.
6但太阳一出来，就把它晒干，又因为没有根就枯萎了。
7Ria wo'o to monawu' hi laintongo' rui. Tuwu' rui mpo'upi' hinawu' toe, alaa-na uma-i mowua', mate lau-idi.
7有的落在荆棘里，荆棘长起来，把它挤住，它就结不出果实来。
8Ria wo'o hawua' to monawu' hi tana' to morudu'. Tuwu' lompe' hawua' toe kakaa-kamaa, alaa-na mowua'. Ria to nte tolu mpulu' ngkani ngkai hinawu' -na, ria to ono mpulu', ria wo'o to ha'atu ngkani ngkai hinawu' -na."
8有的落在好土里，就生长繁茂，结出果实，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
9Ka'oti-na mpololita lolita rapa' toe, na'uli' -miraka: "Hema-koi to tilingaa, pe'epei lompe'!"
9耶稣又说：“有耳可听的，就应当听。”
10Oti toe, nto'u-na Yesus hadudua-na, ana'guru-na to hampulu' rodua pai' topetuku' -na to ntani' -na tumai mpekune' -i: "Napa-die batua-na lolita rapa' toe-e we'i?"
10用比喻的目的（太13:10-17；路8:9-10）耶稣独自一人的时候，那些经常跟着他的人和十二门徒，来问这些比喻的意义。
11Na'uli' Yesus: "Owi, Alata'ala ko'ia mpopo'incai manusia' beiwa-i mpai' jadi' Magau' hi dunia'. Aga hewa toe lau, napopo'incai-mokoi tudui' toe. Tapi' ane tauna to bela topetuku' -ku, kutudui' -ra hante lolita rapa',
11耶稣对他们说：“ 神的国的奥秘，只给你们知道，但对于外人，一切都用比喻，
12bona madupa' -mi lolita Buku Tomoroli' to mpo'uli': `Pe'epe moto-ra, aga uma oa' ra'incai batua-na. Pehilo moto-ra, aga hewa to uma oa' monoto rahiloi. Jadi', uma oa' -ra nculii' hi Alata'ala, pai' jeko' -ra uma te'ampungi.'"
12叫他们‘看是看见了，却不领悟，听是听见了，却不明白，免得他们回转过来，得到赦免。’”
13Oti toe, Yesus mpo'uli' -raka: "Ane uma ni'incai batua lolita rapa' toe we'i, beiwa kani'inca-na batua lolita rapa' to ntani' -na?
13解释撒种的比喻（太13:18-23；路8:11-15）耶稣又对他们说：“你们不明白这个比喻，怎能明白一切比喻呢？
14Topohawu', hira' -mi tauna to mpoparata Lolita Alata'ala.
14撒种的人所撒的就是道。
15Ria tauna to ma'ala rarapai' -ki hawua' to monawu' hi mata ohea. Ra'epe moto Lolita Alata'ala, aga Magau' Anudaa' mpohilingai' nono-ra, alaa-na uma-pi rapoinono lolita toe.
15那撒在路旁的，就是人听了道，撒但立刻来，把撒在他心里的道夺去。
16"Ria wo'o tauna to ma'ala rarapai' -ki hawua' to monawu' hi tana' to watua. Kara'epe-na Lolita Alata'ala, ncaliu goe' nono-ra.
16照样，那撒在石地上的，就是人听了道，立刻欢欢喜喜地接受了；
17Aga uma morali' mpu'u Lolita Alata'ala hi rala nono-ra, toe pai' uma-ra ntaha mahae. Ane rabalinai' -ra ba rapakasusa' sabana pepangala' -ra hi Lolita Alata'ala, kamo'ungkere' -rami.
17可是他们里面没有根，只是暂时的；一旦为道遭遇患难，受到迫害，就立刻跌倒了。
18"Ria wo'o tauna to rarapai' -ki hawua' to monawu' hi olo' rui. Ra'epe moto Lolita Alata'ala,
18那撒在荆棘里的，是指另一些人；他们听了道，
19aga sese' -ra ntora mpenonoi katuwu' -ra hi rala dunia' toi, doko' -ra mporumpu rewa dunia' -wadi, pai' wori' nyala kahinaa hi rala nono-ra. Hawe'ea toe mposesei' -ra, alaa-na uma ria po'ohaa' Lolita Alata'ala hi rala nono-ra, pai' uma ria kalaua-na lolita toe hi katuwu' -ra.
19然而今世的忧虑、财富的迷惑，以及种种的欲望，接连进来，把道挤住，就结不出果实来。
20"Ria wo'o tauna to rarapai' -ki hawua' to monawu' hi tana' to morudu'. Mpo'epe-ra Lolita Alata'ala, kaliliu ratarima. Hi tauna toe-ramo Lolita Alata'ala mowua' mpu'u. Ria to mowua' hangkedi', ria to mowua' wori', ria to mowua' wori' lia."
20那撒在好土里的，就是人听了道，接受了，并且结出果实，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
21Na'uli' wo'o-mi Yesus: "Ha ria-ta to mpokeni palita hi rala tomi pai' tapopoi' hante kura ba tatu'u hi une' poturua? Tantu uma-hawo ria. Palita bate ratu'u hi pontu'ua-na bona nahinii hobo'.
21隐藏的事终必显露（路8:16-18）耶稣又对他们说：“灯难道是拿来放在量器底下或床底下的吗？它不是该放在灯台上吗？
22Apa' hawe'ea to tewuni kana rapopehuwu, pai' hawe'ea to kalerua kana jadi' kahiloa.
22因为没有什么隐藏的事不被显明出来，没有什么掩盖的事不被揭露的。
23Hema-koi to tilingaa, pe'epei lompe'!"
23有耳可听的，就应当听。”
24Na'uli' tena Yesus: "Penotohi mpu'u-koi napa to ni'epe tohe'i-e. Apa' kawoo-woria' Lolita Alata'ala to nibagi-ki doo, kawoo-woria' wo'o to nanotohi-kokoi Alata'ala-- ba melabi tena-pi ngkai ree.
24耶稣又对他们说：“要留心你们所听到的，你们用什么尺度量给人， 神也要用什么尺度量给你们，并且要超过尺度给你们。
25Tauna to mpotarima Lolita Alata'ala, ranotohi nono-ra bona kawoo-woria' to ra'inca. Aga tauna to uma dota mpotarima Lolita Alata'ala, nau' ria hangkedi' to ra'inca, ra'alai' lau-ra."
25因为那有的，还要给他；那没有的，就算他有什么也要拿去。”
26Na'uli' Yesus: "Ane Alata'ala jadi' Magau' hi dunia', kajadi' -na hewa lolita rapa' tohe'i: Hadua tauna mpotujai' bonea-na.
26种子发芽生长的比喻耶稣说：“ 神的国好像人在地里撒种，
27Hi bengi-na turu-i, hi eo-na memata-i. Kahae-na toe, tinuja' -na tuwu' kaboo-bohea. Aga beiwa tinuja' -na tuwu' pai' jadi' bohe, uma-hawo na'incai.
27他夜里睡觉，白天起来，种子发芽生长，自己也不知道怎么会这样的。
28Ngkai tana' moto-hawo pehupaa' wua' -na. Lomo' -na rau-na pai' kaho-na to mehupa', ngkai ree huwu-mi, duu' -na mo'ihi.
28地生五谷是自然的，先长苗，后吐穗，最后穗上结满了子粒。
29Kataha' -na pae, hilou-imi pue' -na ngkeni are' nasoe-ki, apa' tempo-nami mepae."
29庄稼熟了，就派人用镰刀割下，因为收成的时候到了。”
30Na'uli' Yesus: "Ane Alata'ala jadi' Magau' hi dunia', beiwa kajadi' -na? Kajadi' -nale hewa lolita rapa' tohe'i:
30芥菜种的比喻（太13:31-35；路13:18-19）又说：“我们要把 神的国比作什么呢？我们可以用什么比喻来形容它呢？
31Ria tauna to mpohawu' unto' hawi hi tana'.
31它好像一粒芥菜种，刚种下去的时候，比地上的一切种子都小，
32Unto' toe monete' lia, meliu kakedi' -na ngkai hawe'ea unto' to ria hi dunia'. Aga ane rahawu' -i-damo pai' -i tuwu', meliu kabohe-na ngkai ngkojo to ntani' -na. Ra'a-na mopanga molanga, duu' -na rapopetai danci pai' rapengkamoui."
32种下以后，生长起来，却比一切蔬菜都大，长出大枝子，甚至天空的飞鸟都可以在它的荫下搭窝。”
33Wae-mi Yesus mpoparata Lolita Alata'ala hi ntodea hante wori' nyala lolita rapa', ntuku' pakulea' -ra mpopaha.
33耶稣用许多这样的比喻，照着他们所能听懂的，向他们讲道；
34Uma ria to natudui' -raka ane uma hante lolita rapa'. Aga ane Hi'a-damo pai' ana'guru-na, nanotohi-miraka omea.
34不用比喻，就不对他们讲。只有单独和自己的门徒在一起的时候，才把一切解释给他们听。
35Ncimonou' toe wo'o, Yesus mpo'uli' -raka ana'guru-na: "Hilou-tamo hi dipo rano."
35平静风浪（太8:18、23-27；路8:22-25）当天黄昏，耶稣对门徒说：“我们渡到海那边去吧。”
36Jadi', apa' hi rala sakaya ami' -imi Yesus, pe'ongko' -rami mpalahii ntodea to hi wiwi' rano. Ria wo'o sakaya ntani' -na hi ree to mpotuku' -ra.
36门徒离开群众，耶稣已经在船上，他们就载他过去，也有别的船和他同去。
37Ko'ia mahae, rata-mi ngolu' bohe. Ntepu'u-mi balumpa mporumpa' sakaya-ra, alaa-na neo' ponu' -mi sakaya-ra hante ue.
37忽然起了狂风，波浪不断地打进船来，舱里积满了水。
38Yesus leta' moto-i molunai hi wuntu sakaya. Kahilou-rami ana'guru-na mpolike-i, ra'uli' -ki: "Guru! Napa-di pai' nupelele' moto-ta neo' matala-tamoe?"
38耶稣却在船尾靠着枕头睡着了。门徒把他叫醒，对他说：“老师，我们要死了，你不管吗？”
39Pemata-nami Yesus pai' -i mpotagi ngolu' pai' balumpa, na'uli': "Mento'o-ko ngolu'! Rodo-moko balumpa!" Mento'o mpu'u-mi-hawo ngolu', pai' muu-mule' molino nculii' -mi rano.
39耶稣起来，斥责了风，又对海说：“不要作声！安静吧！”风就停止，大大地平静了。
40Na'uli' -mi Yesus mpo'uli' -raka: "Napa pai' me'eka' rahi-koie? Ha uma ria pepangala' -nie?"
40然后对他们说：“为什么这样胆怯呢？你们怎么没有信心呢？”
41Me'eka' lia-ramo ana'guru-na, pai' momepololitai-ramo, ra'uli': "Hema mpu'u-idi-hana tau toii-e? Ngolu' pai' rano molino-di-hana ntuku' hawa' -na!"
41门徒非常惧怕，彼此说：“这到底是谁，连风和海都听从他？”