¹Oti toe, Yesus me'ongko' ngkai ngata toe hilou hi ngata-na moto hante ana'guru-na.

¹耶稣在本乡遭人厌弃（太13:53-58；路4:16-30）

²Hi eo pepuea', hilou-i hi tomi posampayaa mpotudui' tauna. Wori' tauna hi ree. Kampo'epe-ra tudui' Yesus, konce-ra ra'uli': "Hema-di to mpotudui' -i hawe'ea toe-e? Kapantea napa-di to ria hi Hi'a-e? Beiwa pai' ma'ala-i mpobabehi anu mekoncehi?

²到了安息日，他开始在会堂里教导人；很多人听见了，都惊奇地说：“这个人从哪里得来这一切呢？所赐给他的是怎么样的智慧，竟然借着他的手行出这样的神迹？

³Bo topowangu tomi-i-wadi, ana' Maria. Ompi' -na, hira' Yakobus, Yoses, Yudas pai' Simon. Ompi' -na tobine, ria moto wo'o-ra dohe-ta hi rehe'i." Toe pai' oja' -ra mepangala' hi Yesus.

³这不是那木匠吗？不是马利亚的儿子，雅各、约西、犹大、西门的哥哥吗？他的妹妹们不也在我们这里吗？”他们就厌弃耶稣。

⁴Ngkai ree, Yesus mpo'uli' -raka: "Hadua nabi bate rabila' hiapa kahilouaa-na. Aga hi ngata-na pai' tomi-na, pai' dohe ompi' -na moto, uma lau-i rabila'."

⁴耶稣对他们说：“先知除了在自己的本乡、本族、本家之外，没有不受人尊敬的。”

⁶Jadi', Yesus mpokehele-ra apa' uma-ra mepangala'. Toe pai' uma-i bisa mpobabehi wori' anu mekoncehi hi ria. Sampale to nababehi, mpojama ba hangkuja dua topeda' bona mo'uri' -ra.

⁵耶稣不能在那里行什么神迹，只给几个病人按手，医好了他们。

⁷Mpokio' -i ana'guru-na to hampulu' rodua, nasuro-ra rodua-rodua hampo'emaa', pai' nawai' -ra kuasa mpopalai anudaa'.

⁶对于那些人的不信，他感到诧异。耶稣到周围的乡村去继续教导人。

⁸Kako'ia-ra me'ongko', natudui' -ra hewa toi: "Neo' -koi ngkeni napa-napa hi pomakoa' -ni, muntu' lua' -wadi. Neo' ngkeni pongkoni' ba boku ba doi hi rala karepe'.

⁷差遣十二使徒（太10:1-14；路9:1-6）他把十二门徒叫来，差遣他们两个两个地出去，赐给他们胜过污灵的权柄；

⁹Ma'ala moto-koi mpake' lihi witi', aga neo' ngkeni rontonga' baju."

⁸吩咐他们说：“除了手杖以外，路上什么都不要带，不要带干粮，不要带口袋，腰袋里也不要带钱，

¹⁰Na'uli' wo'o-mi: "Ane rata-koi hi hameha' ngata pai' ratarima-koi hi tomi hantomi, mo'oha' hi ree-mokoi duu' -ni kaliliu hilou mpai' hi ngata ntani' -na.

⁹只穿一双鞋，不要穿两件衣服。”

¹¹Ane ria pue' ngata to uma dota mpotarima-koi, ane oja' -ra mpo'epe lolita to nikeni, wae kanipalahii-na ngata-ra, tonta awu to mentaka' hi palanta' witi' -ni, tanda kanahuku' -ra mpai' Alata'ala."

¹⁰又对他们说：“你们无论到哪里，进了一家就住在那家，直到离开那个地方。

¹²Ka'oti-na Yesus mpotudui' ana'guru-na to hampulu' rodua toera, me'ongko' -ramo hilou mpotudui' tauna bona medea-ra ngkai jeko' -ra.

¹¹什么地方不接待你们，不听你们，你们离开那地方的时候，就要把脚上的灰尘跺下去，作为反对他们的见证。”

¹³Wori' seta to rapopalai. Pai' wori' wo'o tauna to peda' ragelai' hante lana pai' rapaka'uri'.

¹²门徒就出去传道，叫人悔改，

¹⁴Nto'u toe, Magau' Herodes Antipas mpo'epe kareba napa to nababehi Yesus, apa' hanga' Yesus rapotompo'wiwi hiapa-apa. Ria to mpo'uli': "Yesus toei lou, Yohanes Topeniu' -ile tuwu' nculii'! Toe-hana pai' ria baraka' -na mpobabehi tanda mekoncehi toe-e."

¹³赶出许多鬼，用油抹了许多病人，医好他们。

¹⁵Aga ria wo'o to mpo'uli': "Yesus toei, nabi Elia to owi-i." Hiaa' ria wo'o to mpo'uli': "Nabi mpu'u-i, hewa nabi to owi."

¹⁴施洗约翰被杀（太14:1-12；路9:7-9）当时耶稣的名声传扬出去，希律王也听到了。有人说：“施洗的约翰从死人中复活了，所以他身上有行神迹的能力。”

¹⁶Kana'epe-na Magau' Herodes tohe'e, na'uli' -mi: "Yohanes Topeniu' mpu'u-i-tano Yesus toei lou-e! Kupehubui wengi rapata' wuroko' -na, aga tuwu' nculii' -imi."

¹⁵又有人说：“他是以利亚。”还有人说：“他是先知，像古时先知中的一位。”

¹⁸Hewa toi tutura kamate-na Yohanes Topeniu'. Magau' Herodes mpo'ago pai' mpotobine Herodias, tobine ompi' -na moto to rahanga' Filipus. Wori' ngkani Yohanes mpokamaro Herodes ngkai gau' -na toe, na'uli' -ki: "Uma-ko ma'ala mpotobine era-nu tetui! Gau' -nu tetu mpotiboki Atura Musa." Ngkai ree, Herodes mpohubui tantara-na hilou mpohoko' Yohanes. Rahoko' mpu'u-imi, rahoo' pai' -i ratarungku'.

¹⁶希律听见就说：“是约翰，我砍了他的头，他又活了！”

¹⁹Ane Herodias-e, mowuku-damo nono-na hi Yohanes, doko' napatehi. Aga uma-i mologa mpopadupa' roe-na toe,

¹⁷原来希律曾亲自派人去捉拿约翰，把他捆锁在监里。他这样作，是为了他弟弟的妻子希罗底的缘故，因为他娶了希罗底为妻，

²⁰apa' Herodes mpohubui tantara-na mpojaga-i hi rala tarungku'. Me'eka' -i mpatehi Yohanes apa' na'inca, tauna to monoa' -i pai' moroli' wo'o-i. Ane Herodes mpo'epe Yohanes mpololitai-i, mokarara' nono-na, aga goe' wo'o-i mpo'epe-i mololita.

¹⁸而约翰曾对希律说：“你占有你兄弟的妻子是不合理的。”

²¹Hi eo pompokiwoia kaputua Magau' Herodes, ria-mi loga-na Herodias. Hi eo toe, Magau' Herodes mpobabehi posusa' mpokiwoi eo kaputua-na. Mpokio' -i wori' maradika, tadulako pai' pangkeni to ngkai tana' Galilea.

¹⁹于是希罗底怀恨在心，想要杀他，只是不能。

²²Bula posusa' toe, ana' -na Herodias tobine mesua' pai' modero'. Goe' lia-i Magau' Herodes mpohilo podero' toronaa toei, wae wo'o torata-na. Na'uli' mpo'uli' -ki toronaa toei: "Ane ria ba napa to nupokono, perapi' -mi, bate kuwai' -ko."

²⁰因为希律惧怕约翰，知道他是公义圣洁的人，就保护他。希律听了约翰的话，就非常困扰，却仍然喜欢听他。

²³Mosumpa wo'o-i, na'uli': "Nau' ba napa mpu'u-mi to nuperapi', nau' hantanga' ngkai poparenta-ku, bate kuwai' -ko!"

²¹有一天，机会来了。在希律生日的那一天，他为大臣、千夫长和加利利的要人摆设了筵席。

²⁴Palai-nami toronaa toei hilou mpekune' tina-na, na'uli': "Ina', napa to kuperapi' -e?" Na'uli' tina-na: "Perapi' -mi woo' -na Yohanes Topeniu'!"

²²希罗底的女儿进来跳舞，使希律和在座的宾客都很开心。王就对女孩子说：“你无论想要什么，只管向我求，我一定给你！”

²⁵Kanculii' -nami hilou hi Magau', kaliliu na'uli': "Merapi' -a woo' -na Yohanes Topeniu' wae lau, ratu'u hi lolo dula."

²³并且对她再三起誓：“你无论向我求什么，就是我国的一半，我也一定给你！”

²⁶Mpo'epe pomperapia' toe-di, soho' lia-mi nono-na Magau'. Aga uma-pi ma'ala nadii' nculii' lolita-na hi toronaa toe, apa' mpolia' mosumpa-imi we'i ra'epe torata-na.

²⁴于是她出去问母亲：“我该求什么呢？”希罗底告诉她：“施洗的约翰的头！”

²⁷Kaliliu napahawa' hadua tantara-na hilou mpo'ala' woo' Yohanes Topeniu'. Kahilou-nami-hawo tantara toe hi tarungku' mpopata' wuroko' -na.

²⁵她急忙到王面前，向王要求说：“愿王立刻把施洗的约翰的头放在盘子上给我！”

²⁸Woo' -na toe nakeni tumai natu'u hi lolo dula pai' natonu-ki toronaa toei, pai' toronaa toei mpowai' tina-na.

²⁶希律王非常忧愁，但是因为他的誓言和在座的宾客，就不愿拒绝她。

²⁹Kara'epe-na topetuku' -na Yohanes kamate-nami, hilou-ramo-rawo mpo'ala' woto-na, pai' ratana.

²⁷希律王立刻差遣一个侍卫，吩咐把约翰的头拿来。侍卫就去了，在监里斩了约翰的头，

³⁰Suro to nahubui Yesus mpopalele Lolita Alata'ala wengi, nculii' -ramo ngkai pomakoa' -ra, pai' ratutura-miki Yesus hawe'ea to rababehi pai' to ratudui' -raka ntodea.

²⁸把头放在盘子上，拿来交给那女孩子，女孩子又交给她的母亲。

³¹Nto'u toe, wori' lia tauna to hilou-tumai, alaa-na ntahawe' ngkoni' neo' uma-pi ria loga-ra. Toe pai' na'uli' Yesus hi topetuku' -na: "Kita hilou hi kawaoa' -na mpalahii tauna to wori', bona ma'ala-ta mento'o hampai'."

²⁹约翰的门徒听见了，就来把他的尸体领去，安放在坟墓里。

³²Jadi', mohawi' sakaya-ramo hilou hi kawaoa' -na.

³⁰给五千人吃饱的神迹（太14:13-21；路9:10-17；约6:1-13。参可8:1-9）使徒们回来聚集在耶稣跟前，把他们所作和所教导的一切都报告给他听。

³³Ntaa' pehilo moto-di-hana tauna pe'ongko' -rae, pai' ra'inca wo'o toaa' -ra. Jadi', wori' tauna ngkai hawe'ea ngata to mohu', pokeno-rami hilou hi wiwi' rano, rata meri'ulu lau-ra ngkai Yesus hante ana'guru-na.

³¹耶稣对他们说：“来，你们自己到旷野去休息一下。”因为来往的人多，他们甚至没有时间吃饭。

³⁴Pehompo-na Yesus ngkai sakaya, nahilo-hawo wori' tauna mpopea-i. Metumu' -mi ahi' -na mpohilo-ra, apa' hiloa-ra hewa bima to uma te'ewu. Kanatudui' -rami wori' nyala.

³²他们就悄悄地上了船，到旷野去了。

³⁵Neo' solo-mi eo, tumai-ramo ana'guru-na mpomohui' -i, ra'uli' -ki: "Guru, wao' -hana hi rehe'i lau, pai' neo' limpa-mi eo.

³³群众看见他们走了，有许多人认出了他们，就从各城出来，跑到那里，比他们先赶到。

³⁶Agina tahubui-ramo tauna toera lau hilou hi ngata pai' tomi hi bonea to mohu' bona mpo'oli pongkoni' -ra."

³⁴耶稣一下船，看见一大群人，就怜悯他们，因为他们好像羊没有牧人一样，就开始教导他们许多事。

³⁷Na'uli' Yesus: "Koi' -mi to mpopokoni' -ra." Hampetompoi' ana'guru-na: "Ei'! Ha napa-mi-kaina to kiwai' -rakae? Nau' ro'atu doi pera' kipope'oli-ki roti, uma-le hono' mpopokoni' tauna to hewa toe lau kadea-ra."

³⁵天晚了，门徒前来对他说：“这里是旷野的地方，天已经很晚了，

³⁸Na'uli' Yesus: "Kamata pe', hangkuja meha' roti to ria hi koi' -e." Ka'oti-na rapehiloi, ra'uli': "Ria-le, lima meha' -wadi, pai' rongkaju bau' uru."

³⁶请叫他们散开，好让他们往周围的田舍村庄去，自己买点东西吃。”

³⁹Ngkai ree, Yesus mpohubui tauna to wori' mohura omea mopantuda-ntuda hi kowo', apa' wori' kowo' to mata' nto'u toe.

³⁷耶稣回答他们：“你们给他们吃吧！”门徒说：“要我们去买两百银币的饼给他们吃吗？”

⁴⁰Pohura-rami pantuda-ntuda, butu ntuda-na ria nte ha'atu, ria wo'o to nte lima mpulu'.

³⁸耶稣说：“去看看你们有多少饼！”他们知道了，就说：“五个饼，还有两条鱼。”

⁴¹Oti toe, na'ala' -mi roti to lima meha' pai' uru to rongkaju, pai' -i ngkongoa' hi langi' mosampaya. Oti toe, napihe-pihe-mi roti, pai' nawai' -raka ana'guru-na bona rabagi hi ntodea. Pai' uru to rongkaju, nabagi wo'o-raka omea.

³⁹耶稣吩咐他们叫大家分组坐在青草地上。

⁴²Ngkoni' omea-ramo duu' -ra bohu.

⁴⁰他们就一排一排地坐了下来，有一百的，有五十的。

⁴³Ka'oti-ra ngkoni', rarumpu-mi toro-na roti pai' bau', hampulu' roluncu-pi.

⁴¹耶稣拿起这五个饼、两条鱼，望着天，祝谢了；然后把饼擘开，递给门徒摆在群众面前，又把两条鱼也分给群众。

⁴⁴Kawori' -ra to ngkoni' roti toe, ba ria nte lima ncobu paka' tomane.

⁴²大家都吃了，并且吃饱了。

⁴⁵Oti toe Yesus mpohubui ana'guru-na mosakaya meri'ulu hilou hi dipo rano hi ngata Betsaida, pai' -i mpohubui tauna to wori' nculii' hilou hi tomi-ra.

⁴³他们把剩下的零碎捡起来，装满了十二个篮子，

⁴⁶Ponculi' -ra ntodea, manake' -imi hilou hi bulu' -na lou mosampaya.

⁴⁴吃饼的人，男人就有五千。

⁴⁷Mobengi-mi, hi laintongo' rano-ramo ana'guru-na. Hiaa' Hi'a, hi role-nai-pidi hadudua-na.

⁴⁵耶稣在海面上行走（太14:22-33；约6:15-21）事后耶稣立刻催门徒上船，叫他们先渡到对岸的伯赛大去，等他自己叫众人散开。

⁴⁸Nahilo-hawo kawuhe-ramo mowose, apa' ngolu' mewui mpotomu sakaya-ra. Parabaja-mi, momako' -imi hilou hi lolo ue mpototoaka-ra, ntani' naliu-ra.

⁴⁶他离开了他们，就上山去祷告。

⁴⁹Karahilo-na to momako' hi lolo ue, pe'au-rami me'eka', ra'uli': "Etu tope'ekahi!"

⁴⁷到了晚上，船在海中，耶稣独自在岸上，

⁵⁰Wilingkoroa omea-ramo mpohilo-i. Ncaliu na'uli' -raka Yesus: "Pakaroho nono-ni! Neo' me'eka'! Aku' -mile toi-e."

⁴⁸看见门徒辛辛苦苦地摇橹，因为风不顺。天快亮的时候（“天快亮的时候”原文作“夜里四更天”），耶稣在海面上向他们走去，想要赶过他们。

⁵¹Kangkahe' -nami hi rala sakaya dohe-ra, ngolu' wo'o haliu ora-mi. Uma mowo kakonce-ra, apa' kuyu-ramo.

⁴⁹门徒看见他在海面上走，以为是鬼怪，就喊叫起来；

⁵²Apa' nau' ko'ia-ra mahae mpohilo tanda mekoncehi to nababehi hante roti-e ngone, ko'ia oa' monoto hi rala nono-ra kahema-na mpu'u-i Yesus. Morara' oa' -pidi nono-ra mepangala'.

⁵⁰因为他们都看见了他，非常恐惧。耶稣立刻对他们说：“放心吧！是我，不要怕。”

⁵³Karata-ra hi dipo rano, mencore-ramo hi tana' to rahanga' Genesaret.

⁵¹于是上了船，和他们在一起，风就平静了。门徒心里十分惊奇，

⁵⁴Pehompo-ra ngkai sakaya, rahilo-rawo pue' ngata Kayesus-na to rata hi ngata-ra.

⁵²因为他们还不明白分饼这件事的意义，他们的心还是迟钝。

⁵⁵Pokeno-rami hilou hi ngata-ngata to mohu', pai' -ra tumai mpokowa' doo-ra to peda'. Hiapa-apa kara'epea-na ria-i, hi ree wo'o-mi tauna mpokeni doo-ra topeda'.

⁵³治好革尼撒勒的病人（太14:34-36）他们渡过了海，就在革尼撒勒靠岸，

⁵⁶Hiapa kahiloua-na Yesus hi rala ngata bohe ba ngata kedi', rakeni tumai doo-ra topeda' pai' rapopoturu hi wiwi' karajaa, pai' -ra merapi' hi Yesus bona napiliu-ra mporeo nau' kampa' wuntu baju-na-wadi. Hawe'ea to mporeo baju-na, haliu mo'uri' -ramo.

⁵⁴一下船，众人立刻认出耶稣来，

⁵⁵就跑遍那一带地方，把有病的人放在褥子上，听见他在哪里，就抬到哪里。

⁵⁶耶稣无论到什么地方，或村庄，或城市，或乡野，众人都把病人放在街上，求耶稣准他们摸他衣服的繸子，摸着的人就都好了。