¹Khi con ngồi ăn bữa với một quan trưởng, Hãy xét kỹ người ở trước mặt con;

¹ Saaya kaŋ ni goono ga goro dabarikooni banda ŋwaari do, Ma laakal hal a ma boori nda haŋ kaŋ go ni jine.

²Nếu con có láu ăn, Khá để con dao nơi họng con.

² Da ni ya laakal zaaro no ŋwaari gaa, Ma zaama daŋ ni karra gaa.

³Chớ thèm món ngon của người, Vì là vật thực phỉnh gạt.

³ Ma s'a laam'izey bini, Za kaŋ fafagay ŋwaari no.

⁴Con chớ chịu vật vã đặng làm giàu; Khá thôi nhờ cậy khôn ngoan riêng của con.

⁴ Ma si ni boŋ fargandi duure ceeciyaŋ ra, Ma si ni laakal sinji a gaa.

⁵Con há liếc mắt vào sự giàu có sao? Nó đã chẳng còn nữa rồi; Vì nó quả hẳn có mọc cánh, Và bay lên trên trời như chim ưng vậy.

⁵ Waati kaŋ ni na ni moy sinji a gaa, Kala fap! a daray! Zama haciika arzaka ga te fata nga boŋ se, Danga zeeban cine kaŋ ga tun ka deesi ka koy kala beene.

⁶Chớ ăn bánh của kẻ có mắt gian ác, Và đừng tham muốn những món ngon của hắn.

⁶ Ni ma si gunuwante ŋwaari ŋwa, Ma s'a laam'izey bini mo.

⁷Vì hắn tưởng trong lòng thể nào, thì hắn quả thể ấy. Hắn nói với con rằng: Hãy ăn uống đi; Nhưng trong lòng hắn chẳng hiệp cùng con.

⁷ Zama danga mate kaŋ a goono ga miila nga bina ra, Yaadin mo no a go. A ga ne ni se: «Ma ŋwa, ma haŋ,» Amma a bina si ni gaa bo.

⁸Miếng con đã ăn, con sẽ mửa ra, Và mất những lời hòa mĩ của con.

⁸ Looma kaŋ ni ŋwa, ni g'a yeeri, Ni sanni kaana mo ma daray ni se.

⁹Chớ nói vào lỗ tai kẻ ngu muội; Vì nó sẽ khinh dể sự khôn ngoan của các lời con.

⁹ Ma si salaŋ saamo hanga ra, Zama a ga donda ni sanney laakalo.

¹⁰Chớ dời đi mộc giới cũ, Ðừng vào trong đồng ruộng của kẻ mồ côi;

¹⁰ Ma si fari hirri seeda zeeno ganandi, Ma si furo alatuumey farey ra mo.

¹¹Vì Ðấng cứu chuộc của họ vốn quyền năng, Sẽ binh vực sự cáo tụng của chúng nó nghịch với con.

¹¹ Zama i Fansakwa ya gaabikooni no, A ga faasa i se ni gaa.

¹²Hãy chuyên lòng về sự khuyên dạy, Và lắng tai nghe các lời tri thức.

¹² Ma ni bina ye dondonandiyaŋ ceeciyaŋ gaa, Ma ni hangey mo ye bayray sanni maayaŋ gaa.

¹³Chớ tha sửa phạt trẻ thơ; Dầu đánh nó bằng roi vọt, nó chẳng chết đâu. Khi con đánh nó bằng roi vọt,

¹³ Ma si ni kambe candi ka fay da zanka goojiyaŋ, Zama baa ni n'a kar da goobu, a si bu bo.

¹⁴Aét giải cứu linh hồn nó khỏi âm phủ.

¹⁴ M'a kar da goobu, k'a fundo faaba Alaahara gaa.

¹⁵Hỡi con, nếu lòng con khôn ngoan, Thì lòng ta cũng sẽ được vui mừng;

¹⁵ Ay izo, da ni bina te laakal, Kulu ay bumbo bina mo ga maa kaani.

¹⁶Phải, chánh ruột gan ta sẽ hớn hở Khi miệng con nói điều ngay thẳng.

¹⁶ Oho, ay bina ga to da farhã, Saaya kaŋ ni meyo ga hayey kaŋ ga saba ci.

¹⁷Lòng con chớ phân bì với kẻ hung ác; Nhưng hằng ngày hãy kính sợ Ðức Giê-hô-va.

¹⁷ Ni bina ma si canse zunubikooney gaa, Amma ni ma goro Rabbi humburkumay ra zaari me-a-me.

¹⁸Vì quả hẳn có sự thưởng thiện, Và sự trông đợi của con sẽ chẳng thành ra luống công.

¹⁸ Zama haciika a gonda alhakku, Ni beeja si fun mo.

¹⁹Hỡi con, hãy nghe và trở nên khôn ngoan, Khá dẫn lòng con vào đường chánh.

¹⁹ Ya ay izo, ma maa, ma te laakal mo, Ma ni bina daŋ fonda gaa.

²⁰Chớ đồng bọn cùng những bợm rượu, Hoặc với những kẻ láu ăn;

²⁰ Ma si goro baji hankoy game ra, Wala borey kaŋ laakal ga zaaru ham ŋwaari gaa,

²¹Vì bợm rượu và kẻ láu ăn sẽ trở nên nghèo; Còn kẻ ham ngủ sẽ mặc rách rưới.

²¹ Zama borey kaŋ ga bugu nda ngey kaŋ laakal ga zaaru ŋwaari gaa wo, I ga aniya ka talka, Dusungu mo ga boro daabu nda zaara-zaara.

²²Hãy nghe lời cha đã sanh ra con, Chớ khinh bỉ mẹ con khi người trở nên già yếu.

²² Ma hanga jeeri ni baaba kaŋ na ni hay se, Ma si donda ni nya waati kaŋ a zeen.

²³Hãy mua chân lý, Sự khôn ngoan, sự khuyên dạy, và sự thông sáng; chớ hề bán đi.

²³ Ma cimi day, ma s'a neera, Oho, nga nda laakal, da dondonandiyaŋ, da fahamay.

²⁴Cha người công bình sẽ có sự vui vẻ lớn, Và người nào sanh con khôn ngoan sẽ khoái lạc nơi nó.

²⁴ Adilante baaba ga farhã gumo, Bora mo kaŋ na zanka laakalkooni hay ga du farhã a do.

²⁵Ước gì cha và mẹ con được hớn hở, Và người đã sanh con lấy làm vui mừng.

²⁵ Naŋ ni nya da ni baaba ma maa kaani, Waybora kaŋ na ni hay, ma naŋ a ma farhã.

²⁶Hỡi con, hãy dâng lòng con cho cha, Và mắt con khá ưng đẹp đường lối của cha.

²⁶ Ay izo, m'ay no ni bina, Naŋ mo ni bina ma maa ay fondey kaani.

²⁷Vì kị nữ vốn là một cái hố sâu, Và dâm phụ là một cái hầm hẹp.

²⁷ Zama waykuuru ya goota no kaŋ ga guusu, Kaaruwa mo day kankamante no.

²⁸Nàng đứng rình như một kẻ trộm, Làm cho thêm nhiều kẻ gian tà trong bọn loài người.

²⁸ Oho, a ga lamba danga kosarayko, A ga amaana ŋwaakoy baabandi Adam-izey game ra.

²⁹Ai bị sự hoạn nạn? Ai phải buồn thảm? Ai có sự tranh cạnh? Ai than xiết? Ai bị thương tích vô cớ? Ai có con mắt đỏ?

²⁹ May no goono ga te: «Way! Way!» May no ga ne: «Kaari!» May no ka gonda yanje? May no goono ga guutu? May no bora kaŋ gonda maray-marayyaŋ kaŋ sinda sabaabu? May no ka bara nda mo ciray-ciray yaŋ?

³⁰Tất những kẻ nán trễ bên rượu, Ði nếu thứ rượu pha.

³⁰ Kala ngey, borey kaŋ ga gay duvan* haŋyaŋ do, Ngey kaŋ ga duvan margante ceeci.

³¹Chớ xem ngó rượu khi nó đỏ hồng, Lúc nó chiếu sao trong ly, Và tuôn chảy dễ dàng;

³¹ Ma si duvaŋo guna saaya kaŋ a te iciray, Saaya kaŋ a ga boosu gaasiya ra, Saaya kaŋ a ga zulli nda kaani.

³²Rốt lại, nó cắn như rắn, Chít như rắn lục;

³² A bananta a ga nama danga gondi, A ga hay danga gazama.

³³Hai mắt con sẽ nhìn người dâm phụ, Và lòng con sẽ nói điều gian tà;

³³ Ni moy ga hari yawyaŋ guna, Ni bina mo ga hari siiroyaŋ ci.

³⁴Thật, con sẽ như người nằm giữa đáy biển, Khác nào kẻ nằm trên chót cột buồm vậy.

³⁴ Oho, ni ga ciya danga boro kaŋ goono ga kani teeku bindi ra, Wala boro kaŋ kani hi daabuley yollo boŋ beene.

³⁵Con sẽ nói rằng: Người ta đập tôi, nhưng tôi không đau; Người ta đánh tôi, song tôi không nghe biết: Khi tôi tỉnh dậy, tôi sẽ trở lại tìm uống nó nữa.

³⁵ Ni ga ne, «I n'ay kar, amma ay mana maa doori. I n'ay soote-soota, ay mana maray mo. Waati fo no ay mo ga hay? Ay ma ye k'a ceeci koyne hala hõ.»