¹Lời của vua Lê-mu-ên, Các châm ngôn mà mẹ người dạy cho người.

¹ Irikoy wane bonkoono sanney, jawaabo kaŋ a nyaŋo n'a dondonandi nd'a neeya:

²Hỡi con ta sẽ nói gì? Hỡi con của thai ta, ta phải nói chi? Hỡi con của sự khấn nguyện ta, ta nên nói điều gì với con?

² Ifo no, ya ay izo? Ifo no, ya ay ize gunda? Ifo nooya koyne, ya ay sarti izo?

³Chớ phó sức lực con cho người đờn bà, Ðừng ở theo con đường gây cho vua chúa bị bại hoại.

³ Ma si ni gaabi no wayboro se, ni fondey mo, Ma s'i no boro kaŋ ga koyey halaci se.

⁴Hỡi Lê-mu-ên, chẳng xứng hiệp cho các vua, Chẳng xứng hiệp cho các vua uống rượu, Hay là cho các quan trưởng nói rằng: Vật uống say ở đâu?

⁴ Manti bonkooney muraadu no, ya Irikoy bora, Manti bonkooney muraadu no i ma duvan* haŋ, Wala mo manti koy kayney wane no i ma ba baji!

⁵E chúng uống, quên luật pháp, Và làm hư sự xét đoán của người khốn khổ chăng.

⁵ A ma si ciya i ma haŋ ka dinya asariya, I ma kankamante fo kulu ciiti sara.

⁶Hãy ban vật uống say cho người gần chết, Và rượu cho người có lòng bị cay đắng:

⁶ I ma baji no boro kaŋ go buuyaŋ me gaa se. Duvan* mo, i m'a no boro kaŋ ga maa taabi nga fundo ra se.

⁷Họ hãy uống, và quên nỗi nghèo khổ mình, Chẳng nhớ đến điều cực nhọc của mình nữa.

⁷ A m'a haŋ ka dinya nda nga talkatara, A ma si tonton ka fongu nda nga masiiba.

⁸Hãy mở miệng mình binh kẻ câm, Và duyên cớ của các người bị để bỏ.

⁸ Ma ni meyo feeri zama ni ma beebey gaa, Da borey kaŋ ga ti faaji izey kulu sabbay se mo.

⁹Khá mở miệng con, xét đoán cách công bình, Và phân xử phải nghĩa cho người buồn thảm và nghèo nàn.

⁹ Ma ni meyo feeri ka adilitaray ciiti te, Ni ma cimi ciiti te alfukaarey da jaŋaykoyey se.

¹⁰Một người nữ tài đức ai sẽ tìm được? Giá trị nàng trổi hơn châu ngọc.

¹⁰ May no ga du wayboro kaŋ bine ga hanan? Zama a daymi hay ga bisa tondi hiir'ize caadante yaŋ.

¹¹Lòng người chồng tin cậy nơi nàng, Người sẽ chẳng thiếu huê lợi.

¹¹ A kurnyo bina ga de a gaa, a si jaŋ riiba mo.

¹²Trọn đời nàng làm cho chồng được ích lợi, Chớ chẳng hề sự tổn hại.

¹² Wando fundo jirbey kulu, A ga gomni te a se, manti laala bo.

¹³Nàng lo tìm lông chiên và gai sợi, Lạc ý lấy tay mình mà làm công việc.

¹³ A ga feeji hamni nda haabu mo ceeci. A gonda himma nga kambe goyey ra.

¹⁴Nàng giống như các chiếc tàu buôn bán, Ở từ chỗ xa chở bánh mình về.

¹⁴ A ga hima danga hiyaŋ kaŋ ga dira ka koy fatawci, Nangu mooro no a ga nga ŋwaaro ceeci ka kande.

¹⁵Nàng thức dậy khi trời còn tối, Phát vật thực cho người nhà mình, Và cắt công việc cho các tớ gái mình.

¹⁵ Za cino ga cindi no a ga tun, A ma nga almayaaley no ŋwaari, A ma goy fay-fay nga ize wayey se.

¹⁶Nàng tưởng đến một đồng ruộng, bèn mua nó được; Nhờ hoa lợi của hai tay mình, nàng trồng một vườn nho.

¹⁶ A ga laakal nda fari hal a ma boori, Gaa a m'a day. Nga kambey riiba no a ga reyzin* kali tilam d'a.

¹⁷Nàng thắt lưng bằng sức lực, Và làm hai cánh tay mình ra mạnh mẽ.

¹⁷ A ga guddu nda gaabi ka nga jasey gaabandi.

¹⁸Nàng cảm thấy công việc mình được ích lợi; Ban đêm đèn nàng chẳng tắt.

¹⁸ A ga faham da nga dillaŋtaray jinayey, Kaŋ riiba ŋwaari hariyaŋ no. A fitilla mo si bu cin.

¹⁹Nàng đặt tay vào con quay, Và các ngón tay nàng cầm con cúi.

¹⁹ A ga nga kambe daŋ bindaari gaa, A kambe izey mo goono ga hanjal gaay.

²⁰Nàng mở đưa tay ra giúp kẻ khó khăn, Giơ tay mình lên tiếp người nghèo khổ.

²⁰ A ga nga kambe salle alfukaarey se, Oho, a ga nga kambey salle jaŋaykoyey se.

²¹Nàng không sợ người nhà mình bị giá tuyết, Vì cả nhà đều mặc áo bằng lông chiên đỏ sặm.

²¹ A si karhã da hargu alwaati nga almayaaley se, Zama a windo kulu goono ga hargu kwaay taalamanteyaŋ daŋ.

²²Nàng làm lấy những chăn mền; Áo xống nàng đều bằng vải gai mịn màu đỏ điều.

²² A ga tangara baanoyaŋ te nga boŋ se, A bankaaray lin* kaymi hanno nda suniya no.

²³Tại nơi cửa thành chồng nàng được chúng biết, Khi ngồi chung với các trưởng lão của xứ.

²³ A kurnyo mo, i g'a bay faada meyo gaa, Waati kaŋ a ga goro kwaara arkusey game ra.

²⁴Nàng chế áo lót và bán nó; Cũng giao đai lưng cho con buôn.

²⁴ Waybora ga lin bankaarayyaŋ te ka neera. A ga guddamayaŋ no nga dillaŋey kambey ra.

²⁵Nàng mặc lấy sức lực và oai phong, Và khi tưởng đến buổi sau, bèn vui cười.

²⁵ A daabiro ya gaabi nda beeray no, A laakal si tun alwaatey kaŋ ga kaa se.

²⁶Nàng mở miệng ra cách khôn ngoan, Phép tắc nhơn từ ở nơi lưỡi nàng.

²⁶ A ga nga meyo feeri nda laakal, Gomni dondonandiyaŋ go no a deena boŋ.

²⁷Nàng coi sóc đường lối của nhà mình, Không hề ăn bánh của sự biếng nhác.

²⁷ A ga laakal nda nga windo muraadey hal a ma boori. A si hawfunay ŋwaari ŋwa.

²⁸Con cái nàng chổi dậy, chúc nàng được phước; Chồng nàng cũng chổi dậy, và khen ngợi nàng rằng:

²⁸ A izey ga tun ka ne a se albarkante, Hala nd'a kurnyo mo, a g'a sifa ka ne:

²⁹Có nhiều người con gái làm lụng cách tài đức, Nhưng nàng trổi hơn hết thảy.

²⁹ «Wayboro ize boobo na hari hanno yaŋ te, Amma ni alhaalo bisa i kulu waney.»

³⁰Duyên là giả dối, sắc lại hư không; Nhưng người nữ nào kính sợ Ðức Giê-hô-va sẽ được khen ngợi.

³⁰ Gaakuri gonda hiila, sogoyaŋ mo hari yaamo no, Amma wayboro kaŋ ga humburu Rabbi, i g'a sifa.

³¹Hãy ban cho nàng bông trái của tay nàng; Khá để các công việc nàng ngợi khen nàng tại trong cửa thành.

³¹ W'a no a kambe nafa haro ra. A goyey mo m'a saabu faada meyey ra.