1耶穌不定犯姦淫婦人的罪耶穌往橄欖山去。
1 Ond aeth Iesu i Fynydd yr Olewydd.
2黎明的時候，他又到聖殿去，眾人都來到他那裡，他就坐下教導他們。
2 Yn y bore bach daeth eto i'r deml, ac yr oedd y bobl i gyd yn dod ato. Wedi iddo eistedd a dechrau eu dysgu,
3經學家和法利賽人帶了一個行淫時被抓到的婦人來，叫她站在中間，
3 dyma'r ysgrifenyddion a'r Phariseaid yn dod � gwraig ato oedd wedi ei dal mewn godineb, a'i rhoi i sefyll yn y canol.
4就對耶穌說：“先生，這婦人是正在犯姦淫的時候被抓到的。
4 "Athro," meddent wrtho, "y mae'r wraig hon wedi ei dal yn y weithred o odinebu.
5摩西在律法上吩咐我們把這樣的婦人用石頭打死，你怎樣說呢？”
5 Gorchmynnodd Moses yn y Gyfraith i ni labyddio gwragedd o'r fath. Beth sydd gennyt ti i'w ddweud?"
6他們說這話是要試探耶穌，要找把柄來控告他。耶穌卻彎下身，用指頭在地上寫字。
6 Dweud hyn yr oeddent er mwyn rhoi prawf arno, a chael cyhuddiad i'w ddwyn yn ei erbyn. Plygodd Iesu i lawr ac ysgrifennu ar y llawr �'i fys.
7他們不住地問耶穌，他就挺起身來，說：“你們中間誰是沒有罪的，他就可以先拿起石頭打她。”
7 Ond gan eu bod yn dal ati i ofyn y cwestiwn iddo, ymsythodd ac meddai wrthynt, "Pwy bynnag ohonoch sy'n ddibechod, gadewch i hwnnw fod yn gyntaf i daflu carreg ati."
8於是又彎下身在地上寫字。
8 Yna plygodd eto ac ysgrifennu ar y llawr.
9他們聽了這話，就從年老的開始，一個一個地都離開了，留下的只有耶穌和那個還站在那裡的婦人。
9 A dechreuodd y rhai oedd wedi clywed fynd allan, un ar �l y llall, y rhai hynaf yn gyntaf, nes i Iesu gael ei adael ar ei ben ei hun, a'r wraig yno yn y canol.
10耶穌挺起身來，問她：“婦人，他們在哪裡？沒有人定你的罪嗎？”
10 Ymsythodd Iesu a gofyn iddi, "Wraig, ble maent? Onid oes neb wedi dy gondemnio?"
11她說：“主啊！沒有。”耶穌說：“我也不定你的罪。走吧，從現在起不要再犯罪了。”
11 Meddai hithau, "Neb, syr." Ac meddai Iesu, "Nid wyf finnau'n dy gondemnio chwaith. Dos, ac o hyn allan paid � phechu mwyach."
12耶穌是世界的光耶穌又對眾人說：“我是世界的光，跟從我的，必定不在黑暗裡走，卻要得著生命的光。”
12 Yna llefarodd Iesu wrthynt eto. "Myfi yw goleuni'r byd," meddai. "Ni bydd neb sy'n fy nghanlyn i byth yn rhodio yn y tywyllwch, ond bydd ganddo oleuni'r bywyd."
13法利賽人對他說：“你為自己作證，你的見證不是真實的。”
13 Meddai'r Phariseaid wrtho, "Tystiolaethu amdanat dy hun yr wyt ti; nid yw dy dystiolaeth yn wir."
14耶穌回答：“即使我為自己作證，我的見證還是真實的，因為我知道我從哪裡來，往哪裡去，但你們卻不知道我從哪裡來，往哪裡去。
14 Atebodd Iesu hwy, "Er mai myfi sydd yn tystiolaethu amdanaf fy hun, y mae fy nhystiolaeth yn wir am fy mod yn gwybod o ble y deuthum ac i ble'r wyf yn mynd. Ond ni wyddoch chwi o ble'r wyf yn dod nac i ble'r wyf yn mynd.
15你們按著外貌判斷人，我卻不判斷人。
15 Yr ydych chwi'n barnu yn �l safonau dynol. Minnau, nid wyf yn barnu neb,
16即使我判斷人，我的判斷也是正確的，因為我不是獨自一人，而是差我來的父和我在一起。
16 ac os byddaf yn barnu y mae'r farn a roddaf yn ddilys, oherwydd nid myfi yn unig sy'n barnu, ond myfi a'r Tad a'm hanfonodd i.
17你們的律法上也寫著：‘兩個人的見證才是真的。’
17 Y mae'n ysgrifenedig yn eich Cyfraith chwi fod tystiolaeth dau ddyn yn wir.
18我為自己作證，差我來的父也為我作證。”
18 Myfi yw'r un sydd yn tystiolaethu amdanaf fy hun, ac y mae'r Tad a'm hanfonodd i hefyd yn tystiolaethu amdanaf."
19他們問：“你的父在哪裡？”耶穌回答：“你們不認識我，也不認識我的父；如果你們認識我，也就認識我的父了。”
19 Yna meddent wrtho, "Ble mae dy Dad di?" Atebodd Iesu, "Nid ydych yn fy adnabod i na'm Tad; pe baech yn fy adnabod i, byddech yn adnabod fy Nhad hefyd."
20這些話是耶穌在殿裡教導人的時候，在銀庫的院中說的。當時沒有人逮捕他，因為他的時候還沒有到。
20 Llefarodd y geiriau hyn yn y trysordy, wrth ddysgu yn y deml. Ond ni afaelodd neb ynddo, oherwydd nid oedd ei awr wedi dod eto.
21不信基督的必在罪中死亡耶穌又對他們說：“我要去了，你們要尋找我，並且要在自己的罪中死亡；我去的地方，你們不能到。”
21 Dywedodd wrthynt wedyn, "Yr wyf fi'n ymadael � chwi. Fe chwiliwch amdanaf fi, ond byddwch farw yn eich pechod. Lle'r wyf fi'n mynd, ni allwch chwi ddod."
22於是猶太人說：“他說‘我去的地方，你們不能到’，難道他要自殺嗎？”
22 Meddai'r Iddewon felly, "A yw'n mynd i'w ladd ei hun, gan ei fod yn dweud, 'Lle'r wyf fi'n mynd, ni allwch chwi ddod'?"
23耶穌說：“你們是從地上來的，我是從天上來的；你們屬這世界，我卻不屬這世界，
23 Meddai Iesu wrthynt, "Yr ydych chwi oddi isod, yr wyf fi oddi uchod. Yr ydych chwi o'r byd hwn, nid wyf fi o'r byd hwn.
24所以我對你們說，你們要在自己的罪中死亡；你們若不信我就是‘那一位’，就要在自己的罪中死亡。”
24 Dyna pam y dywedais wrthych y byddwch farw yn eich pechodau; oherwydd marw yn eich pechodau a wnewch, os na chredwch mai myfi yw."
25他們就問：“你是誰？”耶穌說：“我不是從起初就告訴你們嗎？
25 Gofynasant iddo felly, "Pwy wyt ti?" Atebodd Iesu hwy, "Yr wyf o'r dechrau yr hyn yr wyf yn ei ddweud wrthych.
26關於你們，我有許多事要說，要判斷；但那差我來的是真實的，我從他那裡聽見的，就告訴世人。”
26 Gallwn ddweud llawer amdanoch, a hynny mewn barn. Ond y mae'r hwn a'm hanfonodd i yn eirwir, a'r hyn a glywais ganddo ef yw'r hyn yr wyf yn ei gyhoeddi i'r byd."
27他們不明白耶穌是對他們講論父的事。
27 Nid oeddent hwy'n deall mai am y Tad yr oedd yn llefaru wrthynt.
28所以耶穌說：“你們舉起了人子以後，必定知道我就是‘那一位’，並且知道我不憑著自己作甚麼事；我說的這些話，是照著父所教導我的。
28 Felly dywedodd Iesu wrthynt, "Pan fyddwch wedi dyrchafu Mab y Dyn byddwch yn gwybod mai myfi yw, ac nad wyf yn gwneud dim ohonof fy hun, ond fy mod yn dweud yr union bethau y mae'r Tad wedi eu dysgu imi.
29那差我來的和我同在，他沒有留下我獨自一人，因為我常作他喜悅的事。”
29 Ac y mae'r hwn a'm hanfonodd i gyda mi; nid yw wedi fy ngadael ar fy mhen fy hun, oherwydd yr wyf bob amser yn gwneud y pethau sydd wrth ei fodd ef."
30耶穌說這些話的時候，就有許多人信了他。
30 Wrth iddo ddweud hyn, daeth llawer i gredu ynddo.
31真理必使人自由於是耶穌對信了他的猶太人說：“你們若持守我的道，就真是我的門徒了；
31 Yna dywedodd Iesu wrth yr Iddewon oedd wedi credu ynddo, "Os arhoswch chwi yn fy ngair i, yr ydych mewn gwirionedd yn ddisgyblion i mi.
32你們必定認識真理，真理必定使你們自由。”
32 Cewch wybod y gwirionedd, a bydd y gwirionedd yn eich rhyddhau."
33他們說：“我們是亞伯拉罕的後裔，從來沒有被誰奴役過，你怎麼說‘你們必得自由’呢？”
33 Atebasant ef, "Plant Abraham ydym ni, ac ni buom erioed yn gaethweision i neb. Sut y gelli di ddweud, 'Fe'ch gwneir yn rhyddion'?"
34耶穌說：“我實實在在告訴你們，凡犯罪的都是罪的奴隸。
34 Atebodd Iesu hwy, "Yn wir, yn wir, rwy'n dweud wrthych fod pob un sy'n cyflawni pechod yn gaethwas i bechod.
35奴隸不能永遠住在家裡，唯有兒子才可以永遠住在家裡。
35 Ac nid oes gan y caethwas le arhosol yn y tu375?, ond y mae'r mab yn aros am byth.
36所以， 神的兒子若使你們自由，你們就真的得自由了。
36 Felly os yw'r Mab yn eich rhyddhau chwi, byddwch yn rhydd mewn gwirionedd.
37我知道你們是亞伯拉罕的後裔；但你們想殺我，因為你們心裡不能容納我的道。
37 Rwy'n gwybod mai plant Abraham ydych. Ond yr ydych yn ceisio fy lladd i am nad yw fy ngair i yn cael lle ynoch.
38我所說的，是我在父那裡看見的；但你們所作的，卻是從你們的父那裡聽見的。”
38 Yr wyf fi'n siarad am y pethau yr wyf wedi eu gweld gyda'm Tad, ac yr ydych chwi'n gwneud y pethau a glywsoch gan eich tad."
39魔鬼的兒女不肯聽主的道他們說：“我們的祖宗是亞伯拉罕。”耶穌說：“你們若是亞伯拉罕的子孫，就必作亞伯拉罕所作的。
39 Atebasant ef, "Abraham yw ein tad ni." Meddai Iesu wrthynt, "Pe baech yn blant i Abraham, byddech yn gwneud yr un gweithredoedd ag Abraham.
40現在我把從 神那裡聽見的真理告訴了你們，你們竟然想殺我，這不是亞伯拉罕所作的。
40 Ond dyma chwi yn awr yn ceisio fy lladd i, dyn sydd wedi llefaru wrthych y gwirionedd a glywais gan Dduw. Ni wnaeth Abraham mo hynny.
41你們要作的，正是你們的父要作的。”他們說：“我們不是從淫亂生的；我們只有一位父，就是 神。”
41 Gwneud gweithredoedd eich tad eich hunain yr ydych chwi." "Nid plant puteindra mohonom ni," meddent wrtho. "Un Tad sydd gennym, sef Duw."
42耶穌說：“如果 神是你們的父，你們就必愛我，因為我是從 神那裡來的；我已經來到這裡。我不是憑著自己來的，而是 神差了我來。
42 Meddai Iesu wrthynt, "Petai Duw yn dad i chwi, byddech yn fy ngharu i, oherwydd oddi wrth Dduw y deuthum allan a dod yma. Nid wyf wedi dod ohonof fy hun, ond ef a'm hanfonodd.
43你們為甚麼不明白我的話呢？因為我的道你們聽不進去。
43 Pam nad ydych yn deall yr hyn yr wyf yn ei ddweud? Am nad ydych yn gallu gwrando ar fy ngair i.
44你們是出於你們的父魔鬼，喜歡按著你們的父的私慾行事。他從起初就是殺人的兇手，不守真理，因為他心裡沒有真理。他說謊是出於本性，因為他本來就是說謊者，也是說謊的人的父。
44 Plant ydych chwi i'ch tad, y diafol, ac yr ydych �'ch bryd ar gyflawni dymuniadau eich tad. Llofrudd oedd ef o'r cychwyn; nid yw'n sefyll yn y gwirionedd, oherwydd nid oes dim gwirionedd ynddo. Pan fydd yn dweud celwydd, datguddio'i natur ei hun y mae, oherwydd un celwyddog yw ef, a thad pob celwydd.
45我講真理，你們卻因此不信我。
45 Ond yr wyf fi'n dweud y gwirionedd, ac am hynny nid ydych yn fy nghredu.
46你們中間有誰能指證我有罪呢？我既然講真理，你們為甚麼不信我呢？
46 Pwy ohonoch chwi sydd am brofi fy mod i'n euog o bechod? Os wyf yn dweud y gwir, pam nad ydych chwi yn fy nghredu?
47出於 神的，就聽 神的話；你們不聽，因為你們不是出於 神的。”
47 Y mae'r sawl sydd o Dduw yn gwrando geiriau Duw. Nid ydych chwi o Dduw, a dyna pam nad ydych yn gwrando."
48亞伯拉罕以前耶穌已存在猶太人對耶穌說：“我們說你是撒瑪利亞人，並且是鬼附的，不是很對嗎？”
48 Atebodd yr Iddewon ef, "Onid ydym ni'n iawn wrth ddweud, 'Samariad wyt ti, ac y mae cythraul ynot'?"
49耶穌回答：“我不是鬼附的。我尊敬我的父，你們卻侮辱我。
49 Atebodd Iesu, "Nid oes cythraul ynof; parchu fy Nhad yr wyf fi, a chwithau'n fy amharchu i.
50我不求自己的榮耀，但有一位是為我求榮耀，並且是審判人的。
50 Nid wyf fi'n ceisio fy ngogoniant fy hun, ond y mae un sydd yn ei geisio, ac ef sy'n barnu.
51我實實在在告訴你們，人若遵守我的道，必定永遠不見死亡。”
51 Yn wir, yn wir, rwy'n dweud wrthych, os bydd rhywun yn cadw fy ngair i, ni w�l farwolaeth byth."
52猶太人對他說：“現在我們知道你的確是鬼附的。亞伯拉罕死了，先知們也死了，你還說‘人若遵守我的道，必定永遠不嘗死味’，
52 Meddai'r Iddewon wrtho, "Yr ydym yn gwybod yn awr fod cythraul ynot. Bu Abraham farw, a'r proffwydi hefyd, a dyma ti'n dweud, 'Os bydd rhywun yn cadw fy ngair i, ni chaiff brofi blas marwolaeth byth.'
53難道你比我們的祖宗亞伯拉罕還大嗎？他死了，先知們也死了；你把自己當作甚麼人呢？”
53 A wyt ti'n fwy na'n tad ni, Abraham? Bu ef farw, a bu'r proffwydi farw. Pwy yr wyt ti'n dy gyfrif dy hun?"
54耶穌回答：“如果我榮耀自己，我的榮耀就算不得甚麼；那使我得榮耀的是我的父，就是你們說是你們的 神的那一位。
54 Atebodd Iesu, "Os fy ngogoneddu fy hun yr wyf fi, nid yw fy ngogoniant yn ddim. Fy Nhad sydd yn fy ngogoneddu, yr un yr ydych chwi'n dweud amdano, 'Ef yw ein Duw ni.'
55可是你們不認識他，我卻認識他。如果我說我不認識他，我就像你們一樣是說謊的；然而我認識他，也遵守他的道。
55 Nid ydych yn ei adnabod, ond yr wyf fi'n ei adnabod. Pe bawn yn dweud nad wyf yn ei adnabod, byddwn yn gelwyddog fel chwithau. Ond yr wyf yn ei adnabod, ac yr wyf yn cadw ei air ef.
56你們的祖宗亞伯拉罕，因為可以看見我的日子就歡喜，既然看見了，他就很快樂。”
56 Gorfoleddu a wnaeth eich tad Abraham o weld fy nydd i; fe'i gwelodd, a llawenhau."
57猶太人對他說：“你還不到五十歲，怎會見過亞伯拉罕呢？”
57 Yna meddai'r Iddewon wrtho, "Nid wyt ti'n hanner cant oed eto. A wyt ti wedi gweld Abraham?"
58耶穌說：“我實實在在告訴你們，亞伯拉罕出生以前，我已經存在了。”
58 Dywedodd Iesu wrthynt, "Yn wir, yn wir, rwy'n dweud wrthych, cyn geni Abraham, yr wyf fi."
59於是他們拿起石頭要打他。耶穌卻躲起來，從殿裡出去了。
59 Yna codasant gerrig i'w taflu ato. Ond aeth Iesu o'u golwg, ac allan o'r deml.