1安息日的主（太12:1~8；可2:23~28）有一個安息日，耶穌從麥田經過，他的門徒摘了麥穗，用手搓著吃。
1 Un Saboth yr oedd yn mynd trwy gaeau u375?d, ac yr oedd ei ddisgyblion yn tynnu tywysennau ac yn eu bwyta, gan eu rhwbio yn eu dwylo.
2有幾個法利賽人說：“你們為甚麼作安息日不可作的事呢？”
2 Ond dywedodd rhai o'r Phariseaid, "Pam yr ydych yn gwneud peth sy'n groes i'r Gyfraith ar y Saboth?"
3耶穌回答：“大衛和跟他在一起的人，在飢餓的時候所作的，你們沒有念過嗎？
3 Atebodd Iesu hwy, "Onid ydych wedi darllen am y peth hwnnw a wnaeth Dafydd pan oedd eisiau bwyd arno ef a'r rhai oedd gydag ef?
4他不是進了 神的殿，吃了陳設餅，也給跟他在一起的人吃嗎？這餅除了祭司以外，別的人是不可以吃的。”
4 Sut yr aeth i mewn i du375? Dduw a chymryd y torthau cysegredig a'u bwyta a'u rhoi i'r rhai oedd gydag ef, torthau nad yw'n gyfreithlon i neb eu bwyta ond yr offeiriaid yn unig?"
5他又對他們說：“人子是安息日的主。”
5 Ac meddai wrthynt, "Y mae Mab y Dyn yn arglwydd ar y Saboth."
6治好手枯的人（太12:9~14；可3:1~6）另一個安息日，耶穌進入會堂教導人，在那裡有一個人，右手枯乾，
6 Ar Saboth arall aeth i mewn i'r synagog a dysgu. Yr oedd yno ddyn �'i law dde yn ddiffrwyth.
7經學家和法利賽人要看他會不會在安息日治病，好找把柄控告他。
7 Yr oedd yr ysgrifenyddion a'r Phariseaid �'u llygaid arno i weld a fyddai'n iach�u ar y Saboth, er mwyn cael hyd i gyhuddiad yn ei erbyn.
8耶穌知道他們的意念，就對那一隻手枯乾了的人說：“起來，站在當中！”那人就起來站著。
8 Ond yr oedd ef yn deall eu meddyliau, ac meddai wrth y dyn �'r llaw ddiffrwyth, "Cod a saf yn y canol"; a chododd yntau ar ei draed.
9耶穌對他們說：“我問你們：在安息日哪一樣是可以作的呢：作好事還是壞事？救命還是害命？”
9 Meddai Iesu wrthynt, "Yr wyf yn gofyn i chwi, a yw'n gyfreithlon gwneud da ar y Saboth, ynteu gwneud drwg, achub bywyd, ynteu ei ddifetha?"
10他環視周圍所有的人，就對那人說：“伸出你的手來！”他把手一伸，手就復原了。
10 Yna edrychodd o gwmpas arnynt oll a dweud wrth y dyn, "Estyn dy law." Estynnodd yntau hi, a gwnaed ei law yn iach.
11他們卻大怒，彼此商議怎樣對付耶穌。
11 Ond llanwyd hwy � gorffwylledd, a dechreusant drafod �'i gilydd beth i'w wneud i Iesu.
12選立十二使徒（太10:2~4；可3:16~19。參徒1:13）在那些日子，有一次耶穌出去到山上禱告，整夜禱告 神。
12 Un o'r dyddiau hynny aeth allan i'r mynydd i wedd�o, a bu ar hyd y nos yn gwedd�o ar Dduw.
13天亮以後，他把門徒叫來，從他們中間挑選了十二個人，稱他們為使徒，
13 Pan ddaeth hi'n ddydd galwodd ei ddisgyblion ato. Dewisodd o'u plith ddeuddeg, a rhoi'r enw apostolion iddynt:
14就是西門（又給他起名叫彼得），和他弟弟安得烈，以及雅各、約翰、腓力、巴多羅邁、
14 Simon, a enwodd hefyd yn Pedr; Andreas ei frawd; Iago, Ioan, Philip a Bartholomeus;
15馬太、多馬、亞勒腓的兒子雅各、稱為激進派的西門、
15 Mathew, Thomas, Iago fab Alffeus, a Simon, a elwid y Selot;
16雅各的兒子猶大，和出賣主的加略人猶大。
16 Jwdas fab Iago, a Jwdas Iscariot, a droes yn fradwr.
17論福論禍（太5:1~12）耶穌和他們下了山，站在平地上，有一大群門徒同他在一起，又有一大批從猶太全地、耶路撒冷和推羅、西頓海邊來的人。
17 Aeth i lawr gyda hwy a sefyll ar dir gwastad, gyda thyrfa fawr o'i ddisgyblion, a llu niferus o bobl o Jwdea gyfan a Jerwsalem ac o arfordir Tyrus a Sidon, a oedd wedi dod i wrando arno ac i'w hiach�u o'u clefydau;
18他們要聽他講道，也要他們的疾病得醫好。還有一些被污靈纏擾的也痊愈了。
18 yr oedd y rhai a flinid gan ysbrydion aflan hefyd yn cael eu gwella.
19群眾都設法摸他，因為有能力從他身上出來，治好眾人。
19 Ac yr oedd yr holl dyrfa'n ceisio cyffwrdd ag ef, oherwydd yr oedd nerth yn mynd allan ohono ac yn iach�u pawb.
20耶穌抬頭看著門徒，說：“貧窮的人有福了，因為 神的國是你們的。
20 Yna cododd ef ei lygaid ar ei ddisgyblion a dweud: "Gwyn eich byd chwi'r tlodion, oherwydd eiddoch chwi yw teyrnas Dduw.
21飢餓的人有福了，因為你們要得飽足。哀哭的人有福了，因為你們將要喜樂。
21 Gwyn eich byd chwi sydd yn awr yn newynog, oherwydd cewch eich digoni. Gwyn eich byd chwi sydd yn awr yn wylo, oherwydd cewch chwerthin.
22世人為人子的緣故憎恨你們、排斥你們、辱罵你們，棄絕你們的名好像棄絕惡物，你們就有福了。
22 Gwyn eich byd pan fydd pobl yn eich cas�u, yn eich ysgymuno a'ch gwaradwyddo, ac yn dirmygu eich enw fel peth drwg, o achos Mab y Dyn.
23那時你們應該歡喜跳躍，因為你們在天上的賞賜是大的，他們的祖先對待先知也是這樣。
23 Byddwch lawen y dydd hwnnw a llamwch o orfoledd, oherwydd, ystyriwch, y mae eich gwobr yn fawr yn y nef. Oherwydd felly'n union y gwnaeth eu hynafiaid i'r proffwydi.
24“然而你們富有的人有禍了，因為你們已經得了你們的安慰。
24 "Ond gwae chwi'r cyfoethogion, oherwydd yr ydych wedi cael eich diddanwch.
25你們飽足的人有禍了，因為你們將要飢餓。你們喜樂的人有禍了，因為你們將要痛哭。
25 Gwae chwi sydd yn awr wedi eich llenwi, oherwydd daw arnoch newyn. Gwae chwi sydd yn awr yn chwerthin, oherwydd cewch ofid a dagrau.
26人都說你們好的時候，你們就有禍了，因為你們的祖先對待假先知也是這樣。
26 Gwae chwi pan fydd pawb yn eich canmol, oherwydd felly'n union y gwnaeth eu hynafiaid i'r gau broffwydi.
27當愛仇敵（太5:39~42）“只是我告訴你們聽道的人：當愛你們的仇敵，善待恨你們的人。
27 "Ond wrthych chwi sy'n gwrando rwy'n dweud: carwch eich gelynion, gwnewch ddaioni i'r rhai sy'n eich cas�u,
28咒詛你們的，要為他們祝福，凌辱你們的，要為他們禱告。
28 bendithiwch y rhai sy'n eich melltithio, gwedd�wch dros y rhai sy'n eich cam-drin.
29有人打你一邊的臉，把另一邊也轉給他打；有人拿你的外衣，連內衣也讓他拿去。
29 Pan fydd rhywun yn dy daro di ar dy foch, cynigia'r llall iddo hefyd; pan fydd un yn cymryd dy fantell, paid �'i rwystro rhag cymryd dy grys hefyd.
30向你求的，就給他；有人拿去你的東西，不用再要回來。
30 Rho i bawb sy'n gofyn gennyt, ac os bydd rhywun yn cymryd dy eiddo, paid � gofyn amdano'n �l.
31你們願意人怎樣待你們，你們就應當怎樣待人。
31 Fel y dymunwch i eraill wneud i chwi, gwnewch chwithau yr un fath iddynt hwy.
32如果單愛那些愛你們的人，那有甚麼好處呢？罪人也愛那些愛他們的人。
32 Os ydych yn caru'r rhai sy'n eich caru chwi, pa ddiolch fydd i chwi? Y mae hyd yn oed y pechaduriaid yn caru'r rhai sy'n eu caru hwy.
33如果只善待那些善待你們的人，那有甚麼好處呢？罪人也會這樣行。
33 Ac os gwnewch ddaioni i'r rhai sy'n gwneud daioni i chwi, pa ddiolch fydd i chwi? Y mae hyd yn oed y pechaduriaid yn gwneud cymaint � hynny.
34如果借給人，又指望向人收回，那有甚麼好處呢？罪人也借給罪人，要如數收回。
34 Os rhowch fenthyg i'r rhai yr ydych yn disgwyl derbyn ganddynt, pa ddiolch fydd i chwi? Y mae hyd yn oed bechaduriaid yn rhoi benthyg i bechaduriaid dim ond iddynt gael yr un faint yn �l.
35你們要愛仇敵，善待他們；借出去，不要指望償還；這樣你們的賞賜就大了，你們也必作至高者的兒子，因為 神自己也寬待忘恩的和惡人。
35 Nage, carwch eich gelynion a gwnewch ddaioni a rhowch fenthyg heb ddisgwyl dim yn �l. Bydd eich gwobr yn fawr a byddwch yn blant y Goruchaf, oherwydd y mae ef yn garedig wrth yr anniolchgar a'r drygionus.
36你們要仁慈像你們的父仁慈一樣。
36 Byddwch yn drugarog fel y mae eich Tad yn drugarog.
37不可判斷（太7:1~5）“你們不要判斷人，就必不受判斷；不要定人的罪，就必不被定罪；要饒恕人，就必蒙饒恕；
37 "Peidiwch � barnu, ac ni chewch eich barnu. Peidiwch � chondemnio, ac ni chewch eich condemnio. Maddeuwch, ac fe faddeuir i chwi.
38要給人，就必有給你們的；並且要用十足的升斗，連按帶搖，上尖下流地倒在你們懷裡；因為你們用甚麼升斗量給人，就必用甚麼升斗量給你們。”
38 Rhowch, ac fe roir i chwi; rhoir yn eich c�l fesur da, wedi ei wasgu i lawr a'i ysgwyd ynghyd nes gorlifo; oherwydd �'r mesur y rhowch y rhoir i chwi yn �l."
39耶穌又用比喻對他們說：“瞎子怎能給瞎子領路呢？兩個人不都要掉在坑裡嗎？
39 Adroddodd hefyd ddameg wrthynt: "A fedr y dall arwain y dall? Onid syrthio i bydew a wna'r ddau?
40學生不能勝過老師，所有學成的，不過和老師一樣。
40 Nid yw disgybl yn well na'i athro; ond wedi ei lwyr gymhwyso bydd pob un fel ei athro.
41為甚麼看得見你弟兄眼中的木屑，卻想不到自己眼中的梁木呢？
41 Pam yr wyt yn edrych ar y brycheuyn sydd yn llygad dy gyfaill, a thithau heb sylwi ar y trawst sydd yn dy lygad dy hun?
42你不看見自己眼中的梁木，怎能對你弟兄說：‘弟兄，容我除去你眼中的木屑’呢？偽君子啊！先去掉自己眼中的梁木，才能看得清楚，好去掉弟兄眼中的木屑。
42 Sut y gelli ddweud wrth dy gyfaill, 'Gyfaill, gad imi dynnu allan y brycheuyn sydd yn dy lygad di', a thi dy hun heb weld y trawst sydd yn dy lygad di? Ragrithiwr, yn gyntaf tyn y trawst allan o'th lygad dy hun, ac yna fe weli yn ddigon eglur i dynnu'r brycheuyn sydd yn llygad dy gyfaill.
43壞樹不能結好果子（太7:16~20，12:33~35）“因為好樹不能結壞果子，壞樹不能結好果子。
43 "Oherwydd nid yw coeden dda yn dwyn ffrwyth gwael, ac nid yw coeden wael chwaith yn dwyn ffrwyth da.
44憑著果子就可以認出樹來。人不能從荊棘上採無花果，也不能從蒺藜裡摘葡萄。
44 Wrth ei ffrwyth ei hun y mae pob coeden yn cael ei hadnabod; nid oddi ar ddrain y mae casglu ffigys, ac nid oddi ar lwyni mieri y mae tynnu grawnwin.
45良善的人從心中所存的良善發出良善，邪惡的人從心中所存的邪惡發出邪惡；因為心中所充滿的，口裡就說出來。
45 Y mae'r dyn da yn dwyn daioni o drysor daionus ei galon, a'r dyn drwg yn dwyn drygioni o'i ddrygioni; oherwydd yn �l yr hyn sy'n llenwi ei galon y mae ei enau yn llefaru.
46聽道要行道（太7:24~27）“你們為甚麼稱呼我‘主啊！主啊！’卻不遵行我的吩咐呢？
46 "Pam yr ydych yn galw 'Arglwydd, Arglwydd' arnaf, a heb wneud yr hyn yr wyf yn ei ofyn?
47每一個到我跟前，聽我的話並且去行的，我要指示你們他像甚麼人。
47 Pob un sy'n dod ataf ac yn gwrando ar fy ngeiriau ac yn eu gwneud, dangosaf i chwi i bwy y mae'n debyg:
48他像一個人建造房屋，挖深了地，把根基建在磐石上。大水氾濫的時候，急流沖擊那房屋，不能使它動搖，因為它建造得好。
48 y mae'n debyg i ddyn a adeiladodd du375? a chloddio'n ddwfn a gosod sylfaen ar y graig; a phan ddaeth llifogydd, ffrwydrodd yr afon yn erbyn y tu375? hwnnw, ond ni allodd ei syflyd, gan iddo gael ei adeiladu yn gadarn.
49但那聽見而不遵行的，就像人在地上建屋，沒有根基，急流一沖，就立刻倒塌，毀壞得很厲害。”
49 Ond y mae'r sawl sy'n clywed, ond heb wneud, yn debyg i rywun a adeiladodd du375? ar bridd, heb sylfaen; ffrwydrodd yr afon yn ei erbyn a chwalodd y tu375? hwnnw ar unwaith, a dirfawr fu ei gwymp."