1治好百夫長的僕人（太8:5~13）耶穌向群眾講完這一切話，就進了迦百農。
1 Wedi iddo orffen llefaru'r holl eiriau hyn wrth y bobl, aeth i mewn i Gapernaum.
2有百夫長所重用的一個奴僕，病得快要死了。
2 Yr oedd canwriad ac iddo was, gwerthfawr yn ei olwg, a oedd yn glaf ac ar fin marw.
3百夫長聽見耶穌的事，就打發猶太人中幾個長老到他那裡，求他去醫治他的奴僕。
3 Pan glywodd y canwriad am Iesu anfonodd ato henuriaid o Iddewon, i ofyn iddo ddod ac achub bywyd ei was.
4長老們就來見耶穌，懇切地求他說：“你給他行這事，是他配得的，
4 Daethant hwy at Iesu ac ymbil yn daer arno: "Y mae'n haeddu iti wneud hyn drosto,
5因為他愛我們的人民，給我們建造會堂。”
5 oherwydd y mae'n caru ein cenedl, ac ef a adeiladodd ein synagog i ni."
6耶穌就和他們同去。離那家不遠的時候，百夫長派幾個朋友來說：“主啊，不必勞駕，因為你到舍下來，我實在不敢當，
6 Pan oedd Iesu ar ei ffordd gyda hwy ac eisoes heb fod ymhell o'r tu375?, anfonodd y canwriad rai o'i gyfeillion i ddweud wrtho, "Paid � thrafferthu, syr, oherwydd nid wyf yn deilwng i ti ddod dan fy nho.
7我也覺得沒有資格去見你；只要你說一句話，我的僕人就必好了。
7 Am hynny bernais nad oeddwn i fy hun yn deilwng i ddod atat; ond dywed air, a chaffed fy ngwas ei iach�u.
8因為我自己是在別人的權下，也有兵在我以下；我對這個說：‘去！’他就去；對另一個說：‘來！’他就來；對我的僕人說：‘作這個！’他就作。”
8 Oherwydd dyn sy'n cael ei osod dan awdurdod wyf finnau, a chennyf filwyr danaf; byddaf yn dweud wrth hwn, 'Dos', ac fe �, ac wrth un arall, 'Tyrd', ac fe ddaw, ac wrth fy ngwas, 'Gwna hyn', ac fe'i gwna."
9耶穌聽見這些話，就很驚奇，轉身對跟隨的眾人說：“我告訴你們，這樣的信心，我在以色列中從來沒有見過。”
9 Pan glywodd Iesu hyn fe ryfeddodd at y dyn, a chan droi at y dyrfa oedd yn ei ddilyn meddai, "Rwy'n dweud wrthych, ni chefais hyd yn oed yn Israel ffydd mor fawr."
10奉派的人回到家裡，見那奴僕已經好了。
10 Ac wedi i'r rhai a anfonwyd ddychwelyd i'r tu375?, cawsant y gwas yn holliach.
11使拿因城寡婦的兒子復活後來耶穌往拿因城去，與他同去的有門徒和一大群人。
11 Yn fuan wedyn aeth Iesu i dref a elwir Nain. Gydag ef ar y daith yr oedd ei ddisgyblion a thyrfa fawr.
12他走近城門的時候，有人把一個死人抬出來，是個獨生子，他母親又是個寡婦。城裡有一大群人陪著她。
12 Pan gyrhaeddodd yn agos at borth y dref, dyma gynhebrwng yn dod allan; unig fab ei fam oedd y marw, a hithau'n wraig weddw. Yr oedd tyrfa niferus o'r dref gyda hi.
13主看見了，就憐憫她，對她說：“不要哭！”
13 Pan welodd yr Arglwydd hi, tosturiodd wrthi a dweud, "Paid ag wylo."
14於是上前按著槓子，抬的人就站住。他說：“青年人，我吩咐你起來！”
14 Yna aeth ymlaen a chyffwrdd �'r elor. Safodd y cludwyr, ac meddai ef, "Fy machgen, rwy'n dweud wrthyt, cod."
15那死人就坐起來，開口說話，耶穌就把他交給他母親。
15 Cododd y marw ar ei eistedd a dechrau siarad, a rhoes Iesu ef i'w fam.
16眾人都驚懼，頌讚 神說：“有偉大的先知在我們中間興起來了！”又說：“ 神眷顧他的子民了！”
16 Cydiodd ofn ym mhawb a dech-reusant ogoneddu Duw, gan ddweud, "Y mae proffwyd mawr wedi codi yn ein plith", ac, "Y mae Duw wedi ymweld �'i bobl."
17於是這話傳遍了猶太和周圍各地。
17 Ac aeth yr hanes hwn amdano drwy Jwdea gyfan a'r holl gymdogaeth.
18約翰派門徒去見耶穌（太11:2~6）約翰的門徒把這一切事告訴約翰。他就叫了兩個門徒，
18 Rhoes disgyblion Ioan adroddiad iddo ynglu375?n � hyn oll.
19差他們往主那裡去，說：“你就是那位要來的，還是我們要等別人呢？”
19 Galwodd yntau ddau o'i ddisgyblion ato a'u hanfon at yr Arglwydd, gan ofyn, "Ai ti yw'r hwn sydd i ddod, ai am rywun arall yr ydym i ddisgwyl?"
20兩人來到耶穌跟前，說：“施洗的約翰差我們來問你：‘你就是那位要來的，還是我們要等別人呢？’”
20 Daeth y ddau ato a dweud, "Anfonodd Ioan Fedyddiwr ni atat, gan ofyn, 'Ai ti yw'r hwn sydd i ddod, ai am rywun arall yr ydym i ddisgwyl?'"
21就在那時候，耶穌治好許多患疾病的、遭災難的、身上有污鬼附著的，並且施恩給瞎眼的，使他們看見。
21 Y pryd hwnnw iachaodd ef lawer o afael afiechydon a phl�u ac ysbrydion drwg, a rhoes eu golwg i lawer o ddeillion.
22耶穌回答他們：“你們回去，把看見和聽見的都告訴約翰，就是瞎的可以看見，跛的可以走路，患痲風的得到潔淨，聾的可以聽見，死人復活，窮人有福音聽。
22 Ac atebodd ef hwy, "Ewch a dywedwch wrth Ioan yr hyn yr ydych wedi ei weld ac wedi ei glywed. Y mae'r deillion yn cael eu golwg yn �l, y cloffion yn cerdded, y gwahangleifion yn cael eu glanhau a'r byddariaid yn clywed, y meirw yn codi, y tlodion yn cael clywed y newydd da.
23那不被我絆倒的，就有福了。”
23 Gwyn ei fyd y sawl na ddaw cwymp iddo o'm hachos i."
24耶穌論約翰（太11:7~19）約翰差來的人走了以後，耶穌對群眾講起約翰來，說：“你們到曠野去，是要看甚麼？被風吹動的蘆葦嗎？
24 Wedi i neges-yddion Ioan ymadael, dechreuodd Iesu s�n am Ioan wrth y tyrfaoedd. "Beth yr aethoch allan i'r anialwch i edrych arno? Ai brwynen yn siglo yn y gwynt?
25你們出去到底要看甚麼？身穿華麗衣服的人嗎？這些衣服華麗，生活奢侈的人，是在王宮裡的。
25 Beth yr aethoch allan i'w weld? Ai rhywun wedi ei wisgo mewn dillad esmwyth? Ym mhlasau brenhinoedd y mae gweld dynion moethus mewn gwisgoedd ysblennydd.
26那麼，你們出去要看甚麼？先知嗎？我告訴你們，是的。他比先知重要得多了。
26 Beth yr aethoch allan i'w weld? Ai proffwyd? Ie, meddaf wrthych, a mwy na phroffwyd.
27聖經所記：‘看哪，我差遣我的使者在你面前，他必在你前頭預備你的道路’，這句話是指著他說的。
27 Dyma'r un y mae'n ysgrifenedig amdano: 'Wele fi'n anfon fy nghennad o'th flaen, i baratoi'r ffordd ar dy gyfer.'
28我告訴你們，婦人所生的，沒有一個比約翰更大，然而在 神的國裡最小的比他還大。”
28 Rwy'n dweud wrthych, nid oes ymhlith meibion gwragedd neb mwy na Ioan; ac eto y mae'r lleiaf yn nheyrnas Dduw yn fwy nag ef."
29眾人和稅吏受過約翰的洗禮，聽見這話，就稱 神為義。
29 (A chydnabod cyfiawnder Duw a wnaeth yr holl bobl a glywodd, a'r casglwyr trethi hefyd, oherwydd yr oeddent wedi derbyn bedydd Ioan;
30但法利賽人和律法師，未受過約翰的洗禮，就拒絕 神對他們的美意。
30 ond troi heibio fwriad Duw ar eu cyfer a wnaeth y Phariseaid ac athrawon y Gyfraith, oherwydd yr oeddent hwy wedi gwrthod cael eu bedyddio ganddo.)
31耶穌又說：“我要把這世代的人比作甚麼呢？他們好像甚麼呢？
31 "� phwy gan hynny y cymharaf bobl y genhedlaeth hon? I bwy y maent yn debyg?
32他們好像小孩子坐在巿中心，彼此呼叫，說：‘我們給你們吹笛子，你們卻不跳舞；我們唱哀歌，你們也不啼哭。’
32 Y maent yn debyg i'r plant sy'n eistedd yn y farchnad ac yn galw ar ei gilydd fel hyn: 'Canasom ffliwt i chwi, ac ni ddawnsiasoch; canasom alarnad, ac nid wylasoch.'
33因為施洗的約翰來了，不吃飯，不喝酒，你們說他是鬼附的。
33 Oherwydd y mae Ioan Fedyddiwr wedi dod, un nad yw'n bwyta bara nac yn yfed gwin, ac yr ydych yn dweud, 'Y mae cythraul ynddo.'
34人子來了，又吃又喝，你們說：‘你看，這人貪食好酒，與稅吏和罪人為友。’
34 Y mae Mab y Dyn wedi dod, un sy'n bwyta ac yn yfed, ac yr ydych yn dweud, 'Dyma feddwyn glwth, cyfaill i gasglwyr trethi a phechaduriaid.'
35但 神的智慧，藉著他的兒女就證實是公義的了。”
35 Ac eto profir gan bawb o'i phlant fod doethineb Duw yn gywir."
36赦免犯了罪的女人（太26:6~13；可14:3~9；約12:1~8）有一個法利賽人，請耶穌同他吃飯，他就到法利賽人家去赴席。
36 Gwahoddodd un o'r Phariseaid Iesu i bryd o fwyd gydag ef. Aeth ef i du375?'r Pharisead a chymryd ei le wrth y bwrdd.
37那城裡有一個女人，是個罪人，知道他在法利賽人家裡吃飯，就拿著一瓶香膏，
37 A dyma wraig o'r dref oedd yn bechadures yn dod i wybod ei fod wrth bryd bwyd yn nhu375?'r Pharisead. Daeth � ffiol alabastr o ennaint,
38站在耶穌背後，挨近他的腳哭，眼淚滴濕他的腳，又用自己的頭髮擦乾，不住地吻他的腳，並且抹上香膏。
38 a sefyll y tu �l iddo wrth ei draed gan wylo. Yna dechreuodd wlychu ei draed �'i dagrau a'u sychu � gwallt ei phen; ac yr oedd yn cusanu ei draed ac yn eu hiro �'r ennaint.
39請他的法利賽人看見了，心裡說：“這人若是先知，必定知道摸他的是誰，是怎樣的女人，因為她是個罪人！”
39 Pan welodd hyn dywedodd y Pharisead oedd wedi ei wahodd wrtho'i hun, "Pe bai hwn yn broffwyd, byddai'n gwybod pwy yw'r wraig sy'n cyffwrdd ag ef, a sut un yw hi. Pechadures yw hi."
40耶穌對他說：“西門，我有句話要對你說。”他說：“老師，請說。”
40 Atebodd Iesu ef, "Simon, y mae gennyf rywbeth i'w ddweud wrthyt." Meddai yntau, "Dywed, Athro."
41耶穌說：“一個債主有兩個債戶，一個欠五百銀幣，一個欠五十。
41 "Yr oedd gan fenthyciwr arian ddau ddyledwr," meddai Iesu. "Pum cant o ddarnau arian oedd dyled un, a hanner cant oedd ar y llall.
42他們都無力償還，債主就把兩人豁免了。他們之中哪一個更愛他呢？”
42 Gan nad oeddent yn gallu talu'n �l, diddymodd y benthyciwr eu dyled i'r ddau. Prun ohonynt, gan hynny, fydd yn ei garu fwyaf?"
43西門回答：“我想是那個多得恩免的。”耶穌說：“你判斷對了。”
43 Atebodd Simon, "Fe dybiwn i mai'r un y diddymwyd y ddyled fwyaf iddo." "Bernaist yn gywir," meddai ef wrtho.
44於是轉身向著那女人，對西門說：“你看見這女人嗎？我進了你的家，你沒有給我水洗腳，但這女人用眼淚濕了我的腳，用頭髮擦乾。
44 A chan droi at y wraig, meddai wrth Simon, "A weli di'r wraig hon? Deuthum i mewn i'th du375?, ac ni roddaist ddu373?r imi at fy nhraed; ond hon, gwlychodd hi fy nhraed �'i dagrau a'u sychu �'i gwallt.
45你沒有和我親嘴；但這女人，自從我進來，就不住地親我的腳。
45 Ni roddaist gusan imi; ond nid yw hon wedi peidio � chusanu fy nhraed byth er pan ddeuthum i mewn.
46你沒有用油抹我的頭；但這女人用香膏抹我的腳。
46 Nid iraist fy mhen ag olew; ond irodd hon fy nhraed ag ennaint.
47所以我告訴你，她許多罪都蒙赦免了，因為她的愛多；那赦免少的，愛就少。”
47 Am hynny rwy'n dweud wrthyt, y mae ei phechodau, er cynifer ydynt, wedi eu maddau; oherwydd y mae ei chariad yn fawr. Os mai ychydig a faddeuwyd i rywun, ychydig yw ei gariad."
48耶穌就對她說：“你的罪赦免了。”
48 Ac wrth y wraig meddai, "Y mae dy bechodau wedi eu maddau."
49跟他一起吃飯的人心裡說：“這是誰，竟然赦罪呢？”
49 Yna dechreuodd y gwesteion eraill ddweud wrthynt eu hunain, "Pwy yw hwn sydd hyd yn oed yn maddau pechodau?"
50耶穌對那女人說：“你的信救了你，平安地去吧！”
50 Ac meddai ef wrth y wraig, "Y mae dy ffydd wedi dy achub di; dos mewn tangnefedd."