1跟從耶穌的婦女不久，耶穌周遊各城各村講道，宣揚 神的國的福音，和他在一起的有十二個門徒，
1 Wedi hynny bu ef yn teithio trwy dref a phentref gan bregethu a chyhoeddi'r newydd da am deyrnas Dduw. Yr oedd y Deuddeg gydag ef,
2還有幾個蒙了醫治、脫離污鬼與疾病的婦女，其中有稱為抹大拉的馬利亞，曾有七個鬼從她身上趕出來；
2 ynghyd � rhai gwragedd oedd wedi eu hiach�u oddi wrth ysbrydion drwg ac afiechydon: Mair a elwid Magdalen, yr un yr oedd saith gythraul wedi dod allan ohoni;
3有希律的管家古撒的妻子約亞拿，又有蘇珊娜，和許多別的婦女，她們都用自己的財物供給耶穌和門徒。
3 Joanna gwraig Chwsa, goruchwyliwr Herod; Swsanna, a llawer eraill; yr oedd y rhain yn gweini arnynt o'u hadnoddau eu hunain.
4撒種的比喻（太13:2~9；可4:1~9）當時有許多人聚在一起，還有人從各城來到耶穌那裡，他就用比喻說：
4 Yr oedd tyrfa fawr yn ymgynnull, a phobl o bob tref yn dod ato. Dywedodd ef ar ddameg:
5“有一個撒種的出去撒種，撒的時候，有的落在路旁，被人踐踏，或給空中的小鳥吃掉。
5 "Aeth heuwr allan i hau ei had. Wrth iddo hau, syrthiodd peth had ar hyd y llwybr; sathrwyd arno, a bwytaodd adar yr awyr ef.
6有的落在石頭地上，一長出來就枯萎了，因為得不著滋潤。
6 Syrthiodd peth arall ar y graig; tyfodd, ond gwywodd am nad oedd iddo wlybaniaeth.
7有的落在荊棘叢中，荊棘也一齊生長，把它擠住了。
7 Syrthiodd peth arall i ganol y drain; tyfodd y drain gydag ef a'i dagu.
8有的落在好土裡，就生長起來，結出百倍的果實。”他說了這些話，就大聲說：“有耳可聽的，就應當聽！”
8 A syrthiodd peth arall ar dir da; tyfodd, a chnydiodd hyd ganwaith cymaint." Wrth ddweud hyn fe waeddodd, "Y sawl sydd � chlustiau ganddo i wrando, gwrandawed."
9用比喻的目的（太13:10~17；可4:10~12）門徒問他這比喻是甚麼意思。
9 Gofynnodd ei ddisgyblion iddo beth oedd ystyr y ddameg hon.
10他說：“ 神的國的奧祕，只給你們知道，對別人就用比喻，叫他們看卻看不見，聽卻聽不明白。
10 Meddai ef, "I chwi y mae gwybod cyfrinachau teyrnas Dduw wedi ei roi, ond i bawb arall y maent ar ddamhegion, fel 'er edrych, na welant, ac er clywed, na ddeallant'.
11解釋撒種的比喻（太13:18~23；可4:13~20）“這比喻是說，種子是 神的道，
11 "Dyma ystyr y ddameg. Yr had yw gair Duw.
12那落在路旁的，就是人聽了，魔鬼隨即來到，從他們心裡把道奪去，恐怕他們相信就得救了。
12 Y rhai ar hyd y llwybr yw'r sawl sy'n clywed, ac yna daw'r diafol a chipio'r gair o'u calonnau, rhag iddynt gredu a chael eu hachub.
13那落在石頭地上的，就是人聽了，歡歡喜喜地接受，但是沒有根，不過是暫時相信，一旦遭遇試煉，就倒退了。
13 Y rhai ar y graig yw'r sawl sydd, pan glywant, yn croesawu'r gair yn llawen. Ond gan y rhain nid oes gwreiddyn; dros dro y credant, ac mewn awr o brawf fe wrthgiliant.
14那落在荊棘裡的，就是人聽了，走開以後，被今世的憂慮、財富和宴樂擠住了，結不出成熟的子粒來。
14 Yr hyn a syrthiodd ymhlith y drain, dyma'r sawl sy'n clywed, ond wrth iddynt fynd ar eu hynt c�nt eu tagu gan ofalon a golud a phleserau bywyd, ac ni ddygant eu ffrwyth i aeddfedrwydd.
15但那落在好土裡的，就是人用誠實良善的心來聽，把道持守住，忍耐著結出果實。
15 Ond hwnnw yn y tir da, dyna'r sawl sy'n clywed y gair � chalon dda rinweddol, yn dal eu gafael ynddo ac yn dwyn ffrwyth trwy ddyfalbarhad.
16隱藏的事終必顯露（可4:21~25）“沒有人點燈用器皿蓋上，或放在床底下，而是放在燈臺上，叫進來的人都看得見光。
16 "Ni bydd neb yn cynnau cannwyll ac yn ei chuddio � llestr neu'n ei dodi dan y gwely. Nage, ar ganhwyllbren y dodir hi, er mwyn i'r rhai sy'n dod i mewn weld ei goleuni.
17因為沒有甚麼隱藏的事不被顯明，也沒有甚麼掩蓋的事不被人知道而暴露出來。
17 Oherwydd nid oes dim yn guddiedig na ddaw'n amlwg, na dim dan g�l na cheir ei wybod ac na ddaw i'r amlwg.
18所以你們應當留心怎樣聽，因為凡是有的，還要給他；凡是沒有的，連他自以為有的，也要拿去。”
18 Ystyriwch gan hynny sut yr ydych yn gwrando, oherwydd i'r sawl y mae ganddo y rhoir, ac oddi ar y sawl nad oes ganddo y cymerir hyd yn oed hynny y mae ef yn tybio ei fod ganddo."
19誰是耶穌的母親和弟兄（太12:46~50；可3:31~35）耶穌的母親和弟弟來到他那裡，因為人多，不能到他跟前。
19 Daeth ei fam a'i frodyr i edrych amdano, ond ni allent gyrraedd ato o achos y dyrfa.
20有人轉告耶穌：“你母親和弟弟站在外面要見你。”
20 Hysbyswyd ef, "Y mae dy fam a'th frodyr yn sefyll y tu allan ac yn dymuno dy weld."
21他回答他們：“聽了 神的道而遵行的人，才是我的母親，我的弟兄。”
21 Atebodd yntau hwy, "Fy mam a'm brodyr i yw'r rhain sy'n gwrando ar air Duw ac yn ei weithredu."
22平靜風浪（太8:23~27；可4:35~41）有一天，耶穌和門徒上了船，他對他們說：“我們渡到海那邊去吧。”他們就開了船。
22 Un diwrnod, aeth ef i mewn i gwch, a'i ddisgyblion hefyd, ac meddai wrthynt, "Awn drosodd i ochr draw'r llyn," a hwyliasant ymaith.
23船行的時候，他睡著了。海上忽然起了狂風，他們全身濕透，非常危險。
23 Tra oeddent ar y du373?r, aeth Iesu i gysgu. A disgynnodd tymestl o wynt ar y llyn; yr oedd y cwch yn llenwi, a hwythau mewn perygl.
24門徒來叫醒耶穌，說：“主啊！主啊！我們沒命了！”他醒過來，斥責風浪，風浪就止息、平靜了。
24 Aethant ato a'i ddeffro, a dweud, "Meistr, meistr, mae hi ar ben arnom!" Deffr�dd ef, a cheryddodd y gwynt a'r dyfroedd tymhestlog; darfu'r dymestl a bu tawelwch.
25耶穌對他們說：“你們的信心在哪裡？”他們又懼怕、又希奇，彼此說：“這到底是誰？他吩咐風浪，連風浪也聽從他。”
25 Yna meddai ef wrthynt, "Ble mae eich ffydd?" Daeth ofn a syndod arnynt, ac meddent wrth ei gilydd, "Pwy ynteu yw hwn? Y mae'n gorchymyn hyd yn oed y gwyntoedd a'r dyfroedd, a hwythau'n ufuddhau iddo."
26治好鬼附的格拉森人（太8:28~34；可5:1~20）船到了格拉森人的地區，正在加利利對面，
26 Daethant i'r lan i wlad y Geraseniaid, sydd gyferbyn � Galilea.
27耶穌一上岸，就有城裡一個被鬼附著的人，迎面而來。這人已經很久不穿衣服，不住在家裡，只住在墳墓裡。
27 Pan laniodd ef, daeth i'w gyfarfod ddyn o'r dref � chythreuliaid ynddo. Ers amser maith nid oedd wedi gwisgo dilledyn, ac nid mewn tu375? yr oedd yn byw ond ymhlith y beddau.
28他一見耶穌，就俯伏喊叫，大聲說：“至高 神的兒子耶穌，我跟你有甚麼關係呢？求你不要使我受苦。”
28 Pan welodd ef Iesu, rhoes floedd a syrthio o'i flaen, gan weiddi � llais uchel, "Beth sydd a fynni di � mi, Iesu Fab y Duw Goruchaf? Yr wyf yn erfyn arnat, paid �'m poenydio."
29因為耶穌已經吩咐這污靈從那人身上出來。原來這污靈屢次抓住那人；那人被鐵鍊和腳鍊捆鎖，而且有人看管，他竟掙斷鎖鍊，被鬼趕入曠野。
29 Oherwydd yr oedd ef wedi gorchymyn i'r ysbryd aflan fynd allan o'r dyn. Aml i dro yr oedd yr ysbryd wedi cydio ynddo, ac er ei rwymo � chadwynau a llyffetheiriau a'i warchod, byddai'n dryllio'r rhwymau, a'r cythraul yn ei yrru i'r unigeddau.
30耶穌問他：“你叫甚麼名字？”他說：“群。”因為進到那人裡面的鬼很多。
30 Yna gofynnodd Iesu iddo, "Beth yw dy enw?" "Lleng," meddai yntau, oherwydd yr oedd llawer o gythreuliaid wedi mynd i mewn iddo.
31他們求耶穌，不要趕他們進入無底坑。
31 Dechreusant ymbil ar Iesu i beidio � gorchymyn iddynt fynd ymaith i'r dyfnder.
32那裡有一大群豬正在山上吃東西。他們求耶穌准他們進入豬群。耶穌准許了，
32 Yr oedd yno genfaint fawr o foch yn pori ar y mynydd. Ymbiliodd y cythreuliaid arno i ganiat�u iddynt fynd i mewn i'r moch; ac fe ganiataodd iddynt.
33鬼就從那人身上出來，進入豬群，豬群闖下山崖，掉在海裡淹死了。
33 Aeth y cythreuliaid allan o'r dyn ac i mewn i'r moch, a rhuthrodd y genfaint dros y dibyn i'r llyn a boddi.
34放豬的看見所發生的事就逃跑，到城裡和各鄉村把這事傳開。
34 Pan welodd bugeiliaid y moch beth oedd wedi digwydd fe ffoesant, gan adrodd yr hanes yn y dref ac yn y wlad.
35眾人就出來看發生了甚麼事。來到耶穌那裡，看見鬼已經離開的那人，穿著衣服，神志清醒，坐在耶穌腳前，他們就害怕。
35 Daeth pobl allan i weld beth oedd wedi digwydd. Daethant at Iesu, a chael y dyn yr oedd y cythreuliaid wedi mynd allan ohono yn eistedd wrth draed Iesu, �'i ddillad amdano ac yn ei iawn bwyll; a daeth arnynt ofn.
36當時看見的人，把被鬼附過的人怎樣得到醫治，說給他們聽。
36 Adroddwyd yr hanes wrthynt gan y rhai oedd wedi gweld sut yr iachawyd y dyn oedd wedi bod ym meddiant cythreuliaid.
37格拉森一帶的人，都要求耶穌離開他們，因為他們大大懼怕。他就上船回去了。
37 Yna gofynnodd holl boblogaeth gwlad y Geraseniaid iddo fynd ymaith oddi wrthynt, am fod ofn mawr wedi cydio ynddynt; ac aeth ef i mewn i'r cwch i ddychwelyd.
38鬼已經離開的那人求耶穌，要跟他在一起；但耶穌打發他回去，說：
38 Yr oedd y dyn yr oedd y cythreuliaid wedi mynd allan ohono yn erfyn am gael bod gydag ef; ond anfonodd Iesu ef yn ei �l, gan ddweud,
39“你回家去，述說 神為你作了怎樣的事。”他就走遍全城，傳講耶穌為他作了怎樣的事。
39 "Dychwel adref, ac adrodd gymaint y mae Duw wedi ei wneud drosot." Ac aeth ef ymaith trwy'r holl dref gan gyhoeddi gymaint yr oedd Iesu wedi ei wneud drosto.
40治好血漏病的女人（太9:18~22；可5:21~34）耶穌回來的時候，眾人歡迎他，因為大家都在等著他。
40 Pan ddychwelodd Iesu croesawyd ef gan y dyrfa, oherwydd yr oedd pawb yn disgwyl amdano.
41那時，有一個人來了，名叫葉魯，他是一位會堂主管。他俯伏在耶穌腳前，求他往他家裡去，
41 A dyma ddyn o'r enw Jairus yn dod, ac yr oedd ef yn arweinydd yn y synagog; syrthiodd hwn wrth draed Iesu ac ymbil arno i ddod i'w gartref,
42因為他的獨生女，約十二歲，快要死了。耶穌去的時候，群眾擁擠著他。
42 am fod ganddo unig ferch, ynghylch deuddeng mlwydd oed, a'i bod hi'n marw. Tra oedd ef ar ei ffordd yr oedd y tyrfaoedd yn gwasgu arno.
43有一個女人，患了十二年的血漏病，在醫生手裡花盡了全部養生的（有些抄本無“在醫生手裡花盡了全部養生的”一句），沒有一個能醫好她。
43 Yr oedd yno wraig ac arni waedlif ers deuddeng mlynedd. Er iddi wario ar feddygon y cwbl oedd ganddi i fyw arno, nid oedd wedi llwyddo i gael gwellhad gan neb.
44她從後面擠來，一摸耶穌的衣裳繸子，血就立刻止住。
44 Daeth hon ato o'r tu �l a chyffwrdd ag ymyl ei fantell; ar unwaith peidiodd llif ei gwaed hi.
45耶穌說：“摸我的是誰？”眾人都不承認。彼得說：“主啊，眾人都擁擠著你。”
45 Ac meddai Iesu, "Pwy gyffyrddodd � mi?" Gwadodd pawb, ac meddai Pedr, "Meistr, y tyrfaoedd sy'n pwyso ac yn gwasgu arnat."
46耶穌說：“必定有人摸我，因為我覺得有能力從我身上出去。”
46 Ond meddai Iesu, "Fe gyffyrddodd rhywun � mi, oherwydd fe synhwyrais i fod nerth wedi mynd allan ohonof."
47那女人見不能隱瞞，就戰戰兢兢地過來，向他俯伏，把摸他的緣故，和怎樣立刻得到醫治，在眾人面前說出來。
47 Pan ganfu'r wraig nad oedd hi ddim wedi osgoi sylw, daeth ymlaen dan grynu; syrthiodd wrth ei draed a mynegi gerbron yr holl bobl pam yr oedd hi wedi cyffwrdd ag ef, a sut yr oedd wedi gwella ar unwaith.
48耶穌對她說：“女兒，你的信使你痊愈了，平安地去吧！”
48 Ac meddai ef wrthi, "Fy merch, dy ffydd sydd wedi dy iach�u di; dos mewn tangnefedd."
49使女孩復活（太9:23~26；可5:35~43）耶穌還在說話的時候，有人從會堂主管家裡來，說：“你的女兒死了，不必再勞動老師了。”
49 Tra oedd ef yn llefaru, daeth rhywun o du375? arweinydd y synagog a dweud, "Y mae dy ferch wedi marw; paid � phoeni'r Athro bellach."
50耶穌聽見就對他說：“不要怕，只要信，她必得痊愈。”
50 Ond clywodd Iesu, ac meddai wrtho, "Paid ag ofni; dim ond credu, ac fe'i hachubir."
51到了那家，除了彼得、約翰、雅各和女孩的父母以外，他不准任何人同他進屋裡去。
51 Pan gyrhaeddodd y tu375?, ni adawodd i neb fynd i mewn gydag ef ond Pedr ac Ioan ac Iago, ynghyd � thad y ferch a'i mam.
52眾人都在痛哭哀號，他說：“不要哭！她不是死了，而是睡著了。”
52 Yr oedd pawb yn wylo ac yn galaru drosti. Ond meddai ef, "Peidiwch ag wylo; nid yw hi wedi marw, cysgu y mae."
53他們明知女孩已經死了，就嘲笑他。
53 Dechreusant chwerthin am ei ben, am eu bod yn sicr ei bod wedi marw.
54他進去拉著女孩的手，叫她說：“孩子，起來！”
54 Gafaelodd ef yn ei llaw a dweud yn uchel, "Fy ngeneth, cod."
55她的靈魂回來了，她就立刻起來。耶穌吩咐給她東西吃。
55 Yna dychwelodd ei hysbryd, a chododd ar unwaith. Gorchmynnodd ef roi iddi rywbeth i'w fwyta.
56她父母非常驚奇。耶穌囑咐他們不要把他所作的事告訴人。
56 Syfrdanwyd ei rhieni, ond rhybuddiodd ef hwy i beidio � s�n gair wrth neb am yr hyn oedd wedi digwydd.