1耶穌在本鄉遭人厭棄（太13:53~58；路4:16~30）耶穌離開那裡，來到自己的家鄉，他的門徒跟著他。
1 Aeth oddi yno a daeth i fro ei febyd, a'i ddisgyblion yn ei ganlyn.
2到了安息日，他開始在會堂裡教導人；很多人聽見了，都驚奇地說：“這個人從哪裡得來這一切呢？所賜給他的是怎麼樣的智慧，竟然藉著他的手行出這樣的神蹟？
2 A phan ddaeth y Saboth dechreuodd ddysgu yn y synagog. Yr oedd llawer yn synnu wrth wrando, ac meddent, "O ble y cafodd hwn y pethau hyn? A beth yw'r ddoethineb a roed i hwn, a'r fath weithredoedd nerthol sy'n cael eu gwneud trwyddo ef?
3這不是那木匠嗎？不是馬利亞的兒子，雅各、約西、猶大、西門的哥哥嗎？他的妹妹們不也在我們這裡嗎？”他們就厭棄耶穌。
3 Onid hwn yw'r saer, mab Mair a brawd Iago a Joses a Jwdas a Simon? Ac onid yw ei chwiorydd yma gyda ni?" Yr oedd ef yn peri tramgwydd iddynt.
4耶穌對他們說：“先知除了在自己的本鄉、本族、本家之外，沒有不受人尊敬的。”
4 Meddai Iesu wrthynt, "Nid yw proffwyd heb anrhydedd ond yn ei fro ei hun ac ymhlith ei geraint ac yn ei gartref."
5耶穌不能在那裡行甚麼神蹟，只給幾個病人按手，醫好了他們。
5 Ac ni allai wneud unrhyw wyrth yno, ond rhoi ei ddwylo ar ychydig gleifion a'u hiach�u.
6對於那些人的不信，他感到詫異。耶穌到周圍的鄉村去繼續教導人。
6 Rhyfeddodd at eu hanghrediniaeth. Yr oedd yn mynd o amgylch y pentrefi dan ddysgu.
7差遣十二使徒（太10:1~14；路9:1~6）他把十二門徒叫來，差遣他們兩個兩個地出去，賜給他們勝過污靈的權柄；
7 A galwodd y Deuddeg ato a dechrau eu hanfon allan bob yn ddau. Rhoddodd iddynt awdurdod dros ysbrydion aflan,
8吩咐他們說：“除了手杖以外，路上甚麼都不要帶，不要帶乾糧，不要帶口袋，腰袋裡也不要帶錢，
8 a gorchmynnodd iddynt beidio � chymryd dim ar gyfer y daith ond ffon yn unig; dim bara, dim cod, dim pres yn eu gwregys;
9只穿一雙鞋，不要穿兩件衣服。”
9 sandalau am eu traed, ond heb wisgo ail grys.
10又對他們說：“你們無論到哪裡，進了一家就住在那家，直到離開那個地方。
10 Ac meddai wrthynt, "Lle bynnag yr ewch i mewn i du375?, arhoswch yno nes y byddwch yn ymadael �'r ardal.
11甚麼地方不接待你們，不聽你們，你們離開那地方的時候，就要把腳上的灰塵跺下去，作為反對他們的見證。”
11 Ac os bydd unrhyw le yn gwrthod eich derbyn, a phobl yn gwrthod gwrando arnoch, ewch allan oddi yno ac ysgydwch ymaith y llwch fydd dan eich traed, yn rhybudd iddynt."
12門徒就出去傳道，叫人悔改，
12 Felly aethant allan a phregethu ar i bobl edifarhau,
13趕出許多鬼，用油抹了許多病人，醫好他們。
13 ac yr oeddent yn bwrw allan gythreuliaid lawer, ac yn eneinio llawer o gleifion ag olew ac yn eu hiach�u.
14施洗約翰被殺（太14:1~12；路9:7~9）當時耶穌的名聲傳揚出去，希律王也聽到了。有人說：“施洗的約翰從死人中復活了，所以他身上有行神蹟的能力。”
14 Clywodd y Brenin Herod am hyn, oherwydd yr oedd enw Iesu wedi dod yn hysbys. Yr oedd pobl yn dweud, "Ioan Fedyddiwr sydd wedi ei godi oddi wrth y meirw, a dyna pam y mae'r gweithredoedd nerthol ar waith ynddo ef."
15又有人說：“他是以利亞。”還有人說：“他是先知，像古時先知中的一位。”
15 Yr oedd eraill yn dweud, "Elias ydyw"; ac eraill wedyn, "Proffwyd yw, fel un o'r proffwydi gynt."
16希律聽見就說：“是約翰，我砍了他的頭，他又活了！”
16 Ond pan glywodd Herod, dywedodd, "Ioan, yr un y torrais i ei ben, sydd wedi ei gyfodi."
17原來希律曾親自派人去捉拿約翰，把他捆鎖在監裡。他這樣作，是為了他弟弟的妻子希羅底的緣故，因為他娶了希羅底為妻，
17 Oherwydd yr oedd Herod wedi anfon a dal Ioan, a'i roi yn rhwym yng ngharchar o achos Herodias, gwraig Philip ei frawd, am ei fod wedi ei phriodi.
18而約翰曾對希律說：“你佔有你兄弟的妻子是不合理的。”
18 Yr oedd Ioan wedi dweud wrth Herod, "Nid yw'n gyfreithlon iti gael gwraig dy frawd."
19於是希羅底懷恨在心，想要殺他，只是不能。
19 Ac yr oedd Herodias yn dal dig wrtho ac yn dymuno ei ladd, ond ni allai,
20因為希律懼怕約翰，知道他是公義聖潔的人，就保護他。希律聽了約翰的話，就非常困擾，卻仍然喜歡聽他。
20 oherwydd yr oedd ar Herod ofn Ioan, am ei fod yn gwybod mai gu373?r cyfiawn a sanctaidd ydoedd. Yr oedd yn ei gadw dan warchodaeth; a byddai'n gwrando arno'n llawen, er ei fod, ar �l gwrando, mewn penbleth fawr.
21有一天，機會來了。在希律生日的那一天，他為大臣、千夫長和加利利的要人擺設了筵席。
21 Daeth cyfle un diwrnod, pan wnaeth Herod wledd ar ei ben-blwydd i'w bendefigion a'i gadfridogion a gwu375?r blaenllaw Galilea.
22希羅底的女兒進來跳舞，使希律和在座的賓客都很開心。王就對女孩子說：“你無論想要甚麼，只管向我求，我一定給你！”
22 Daeth merch Herodias i mewn, a dawnsio a phlesio Herod a'i westeion. Dywedodd y brenin wrth yr eneth, "Gofyn imi am y peth a fynni, ac fe'i rhof iti."
23並且對她再三起誓：“你無論向我求甚麼，就是我國的一半，我也一定給你！”
23 A gwnaeth lw difrifol iddi, "Beth bynnag a ofynni gennyf, rhof ef iti, hyd at hanner fy nheyrnas."
24於是她出去問母親：“我該求甚麼呢？”希羅底告訴她：“施洗的約翰的頭！”
24 Aeth allan a dywedodd wrth ei mam, "Am beth y caf ofyn?" Dywedodd hithau, "Pen Ioan Fedyddiwr."
25她急忙到王面前，向王要求說：“願王立刻把施洗的約翰的頭放在盤子上給我！”
25 A brysiodd yr eneth ar unwaith i mewn at y brenin a gofyn, "Yr wyf am iti roi imi, y munud yma, ben Ioan Fedyddiwr ar ddysgl."
26希律王非常憂愁，但是因為他的誓言和在座的賓客，就不願拒絕她。
26 Aeth y brenin yn drist iawn, ond oherwydd ei lw, ac oherwydd y gwesteion, penderfynodd beidio � thorri ei air iddi.
27希律王立刻差遣一個侍衛，吩咐把約翰的頭拿來。侍衛就去了，在監裡斬了約翰的頭，
27 Ac yna anfonodd y brenin ddienyddiwr a gorchymyn iddo ddod � phen Ioan. Fe aeth hwnnw, a thorrodd ei ben ef yn y carchar,
28把頭放在盤子上，拿來交給那女孩子，女孩子又交給她的母親。
28 a dod ag ef ar ddysgl a'i roi i'r eneth; a rhoddodd yr eneth ef i'w mam.
29約翰的門徒聽見了，就來把他的屍體領去，安放在墳墓裡。
29 A phan glywodd ei ddisgyblion, daethant, a mynd �'i gorff ymaith a'i ddodi mewn bedd.
30給五千人吃飽的神蹟（太14:13~21；路9:10~17；約6:1~13。參可8:1~9）使徒們回來聚集在耶穌跟前，把他們所作和所教導的一切都報告給他聽。
30 Daeth yr apostolion ynghyd at Iesu a dweud wrtho am yr holl bethau yr oeddent wedi eu gwneud a'u dysgu.
31耶穌對他們說：“來，你們自己到曠野去休息一下。”因為來往的人多，他們甚至沒有時間吃飯。
31 A dywedodd wrthynt, "Dewch chwi eich hunain o'r neilltu i le unig a gorffwyswch am dipyn." Oherwydd yr oedd llawer yn mynd a dod, ac nid oedd cyfle iddynt hyd yn oed i fwyta.
32他們就悄悄地上了船，到曠野去了。
32 Ac aethant ymaith yn y cwch i le unig o'r neilltu.
33群眾看見他們走了，有許多人認出了他們，就從各城出來，跑到那裡，比他們先趕到。
33 Gwelodd llawer hwy'n mynd, a'u hadnabod, a rhedasant ynghyd i'r fan, dros y tir o'r holl drefi, a chyrraedd o'u blaen.
34耶穌一下船，看見一大群人，就憐憫他們，因為他們好像羊沒有牧人一樣，就開始教導他們許多事。
34 Pan laniodd Iesu gwelodd dyrfa fawr, a thosturiodd wrthynt am eu bod fel defaid heb fugail; a dechreuodd ddysgu llawer iddynt.
35天晚了，門徒前來對他說：“這裡是曠野的地方，天已經很晚了，
35 Pan oedd hi eisoes wedi mynd yn hwyr ar y dydd daeth ei ddisgyblion ato a dweud, "Y mae'r lle yma'n unig ac y mae hi eisoes yn hwyr.
36請叫他們散開，好讓他們往周圍的田舍村莊去，自己買點東西吃。”
36 Gollwng hwy, iddynt fynd i'r wlad a'r pentrefi o amgylch i brynu tipyn o fwyd iddynt eu hunain."
37耶穌回答他們：“你們給他們吃吧！”門徒說：“要我們去買兩百銀幣的餅給他們吃嗎？”
37 Atebodd yntau hwy, "Rhowch chwi rywbeth i'w fwyta iddynt." Meddent wrtho, "A ydym i fynd i brynu bara gwerth dau gant o ddarnau arian, a'i roi iddynt i'w fwyta?"
38耶穌說：“去看看你們有多少餅！”他們知道了，就說：“五個餅，還有兩條魚。”
38 Meddai yntau wrthynt, "Pa sawl torth sydd gennych? Ewch i edrych." Ac wedi cael gwybod dywedasant, "Pump, a dau bysgodyn."
39耶穌吩咐他們叫大家分組坐在青草地上。
39 Gorchmynnodd iddynt beri i bawb eistedd yn gwmn�oedd ar y glaswellt.
40他們就一排一排地坐了下來，有一百的，有五十的。
40 Ac eisteddasant yn rhesi, bob yn gant a hanner cant.
41耶穌拿起這五個餅、兩條魚，望著天，祝謝了；然後把餅擘開，遞給門徒擺在群眾面前，又把兩條魚也分給群眾。
41 Yna cymerodd y pum torth a'r ddau bysgodyn, a chan edrych i fyny i'r nef a bendithio, torrodd y torthau a'u rhoi i'w ddisgyblion i'w gosod gerbron y bobl; rhannodd hefyd y ddau bysgodyn rhwng pawb.
42大家都吃了，並且吃飽了。
42 Bwytasant oll a chael digon.
43他們把剩下的零碎撿起來，裝滿了十二個籃子，
43 A chodasant ddeuddeg basgedaid o dameidiau bara, a pheth o'r pysgod.
44吃餅的人，男人就有五千。
44 Ac yr oedd y rhai oedd wedi bwyta'r torthau yn bum mil o wu375?r.
45耶穌在海面上行走（太14:22~33；約6:15~21）事後耶穌立刻催門徒上船，叫他們先渡到對岸的伯賽大去，等他自己叫眾人散開。
45 Yna'n ddi-oed gwnaeth i'w ddisgyblion fynd i'r cwch a hwylio o'i flaen i'r ochr draw, i Bethsaida, tra byddai ef yn gollwng y dyrfa.
46他離開了他們，就上山去禱告。
46 Ac wedi canu'n iach iddynt aeth ymaith i'r mynydd i wedd�o.
47到了晚上，船在海中，耶穌獨自在岸上，
47 Pan aeth hi'n hwyr yr oedd y cwch ar ganol y m�r, ac yntau ar ei ben ei hun ar y tir.
48看見門徒辛辛苦苦地搖櫓，因為風不順。天快亮的時候（“天快亮的時候”原文作“夜裡四更天”），耶穌在海面上向他們走去，想要趕過他們。
48 A gwelodd hwy mewn helbul wrth rwyfo, oherwydd yr oedd y gwynt yn eu herbyn, a rhywbryd rhwng tri a chwech o'r gloch y bore daeth ef atynt dan gerdded ar y m�r. Yr oedd am fynd heibio iddynt;
49門徒看見他在海面上走，以為是鬼怪，就喊叫起來；
49 ond pan welsant ef yn cerdded ar y m�r, tybiasant mai drychiolaeth ydoedd, a gwaeddasant,
50因為他們都看見了他，非常恐懼。耶穌立刻對他們說：“放心吧！是我，不要怕。”
50 oherwydd gwelodd pawb ef, a dychrynwyd hwy. Siaradodd yntau � hwy ar unwaith a dweud wrthynt, "Codwch eich calon; myfi yw; peidiwch ag ofni."
51於是上了船，和他們在一起，風就平靜了。門徒心裡十分驚奇，
51 Dringodd i'r cwch atynt, a gostegodd y gwynt. Yr oedd eu syndod yn fawr dros ben,
52因為他們還不明白分餅這件事的意義，他們的心還是遲鈍。
52 oblegid nid oeddent wedi deall ynglu375?n �'r torthau; yr oedd eu meddwl wedi caledu.
53治好革尼撒勒的病人（太14:34~36）他們渡過了海，就在革尼撒勒靠岸，
53 Wedi croesi at y tir daethant i Genesaret ac angori wrth y lan.
54一下船，眾人立刻認出耶穌來，
54 Pan ddaethant allan o'r cwch, adnabu'r bobl ef ar unwaith,
55就跑遍那一帶地方，把有病的人放在褥子上，聽見他在哪裡，就抬到哪裡。
55 a dyma redeg o amgylch yr holl fro honno a dechrau cludo'r cleifion ar fatresi i ble bynnag y clywent ei fod ef.
56耶穌無論到甚麼地方，或村莊，或城市，或鄉野，眾人都把病人放在街上，求耶穌准他們摸他衣服的繸子，摸著的人就都好了。
56 A phle bynnag y byddai'n mynd, i bentrefi neu i drefi neu i'r wlad, yr oeddent yn gosod y rhai oedd yn wael yn y marchnadleoedd, ac yn erfyn arno am iddynt gael dim ond cyffwrdd ag ymyl ei fantell. A phawb a gyffyrddodd ag ef, iachawyd hwy.