1法老連作兩個夢過了兩年，法老作了一個夢，夢見自己站在河邊。
1Huan, kum nih vengveng nungin hichi ahia, Pharo in mang a neia; huan, ngaiin, lui gei ah ana dinga.
2有七頭母牛從河裡上來，又健美又肥壯，在蘆葦中吃草。
2Huan, ngaiin, bawngpi sagih hoih taktak thau taktak tui akipan in a hongpawt khe tou ua, loupa nou lakah a hongta uh.
3接著，又有另外七頭母牛從河裡上來，又醜陋又瘦弱，站在岸上其他母牛旁邊。
3Huan, ngaiin, bawngpi dang sagih kil theuthou gawng gemgom a hongpawt khe tou nawn ua, bawngpi dangte kiangah lui gei ah a hong ding uhi.
4這些醜陋瘦弱的母牛，竟把那些健美肥壯的母牛吃掉，法老就醒了。
4Huan, bawngpi kil theuthou ten bawngpi hoih taktak thau taktak te a gai maimah uhi.
5他又睡著，作了第二個夢，夢見一根麥莖，長出七個麥穗，又肥壯又美好。
5Huchiin, Pharo a khangloua a. Huan, a ihmu nawna, mang a nei nawn a: huan, ngaiin, buh a kung khat a h vui sagih lian pipi hoih liahliah a hong om khia a.
6接著，又長出七個麥穗，又乾瘦又被東風吹焦了。
6Huan, ngaiin, huai nungin vui sagih ngat gigeuh suahlam huih nuai ek a hing om khe nawna,
7這些乾瘦的麥穗，竟把那七個又肥壯又飽滿的麥穗吞下去，法老就醒了，原來是一個夢。
7Huan, vui ngat gigeuh ten vui sagih lian pipi hoih liahliah te a valh khin maimah ua. Huan, Pharo a khangloua a; huan, ngaiin, mang ana hi hi.
8到了早晨，法老心裡煩亂，就派人去把埃及所有的術士和智慧人都召了來；法老把自己的夢告訴他們，但是沒有人能替法老解夢。
8Huan, a jingin hichi ahia, a lungsim a buai mahmah a; hichiin, mi a sawl a, Aigupta gama mitkhialdawi siam tengteng leh mipil tengteng a sam khawm a: huan, Pharo in a mang amau a na hilh a; himahleh Pharo hilhchian thei kuamah lah a om ngal kei ua.
9酒政推薦約瑟那時酒政告訴法老說：“我今日想起了我的過錯。
9Huchih laiin uain pia heutupen in Pharo kiangah, tuni in ka mohdan te ka honthei kheta:
10從前法老惱怒臣僕，把我和膳長關在軍長府的監房裡。
10Pharo a sikhate tungah a heh a, huchiin vengmi pawl heutu in ah kei leh tanghou bawl heutupen a hon tangsak a:
11我們二人在同一夜都作了夢；我們的夢各有不同的解釋。
11Huan, kei leh aman jan khat mang ke nei ua, mang khiakna tuam tuak ahi ka mat uh.
12在那裡有一個希伯來的少年人與我們在一起，他是軍長的僕人，我們把夢告訴了他，他就替我們解夢，各人的夢有不同的解釋。
12Huan, huailai ah ka kiangah vengmi pawl heutu sikha, Hebru mi, tangval khat a om a; huan, amah ka hilh ua, aman ka mangte uh a hilhchian ta hi; ka mang bang tuaktuak un ahi a hon hilhchet.
13結果，事情都照著他給我們的解釋實現了：我恢復了原職，膳長卻被掛起來。”
13Huan, hichi ahia; kei bel ka nasep mah a hon semsak nawn a, amah bel a khaita a, achia.
14法老於是派人去召約瑟。他們就急忙把約瑟從監裡帶出來。他剃了頭、刮了臉、換了衣服，就進去見法老。
14Huchiin, Pharoin Joseph a samsak pah ngala, huchiin kintakin kokhuk akipan a pikheta ua: huan, a kimet ngila, a puansilh a kheka, Pharo kiangah a valutta hi.
15法老對約瑟說：“我作了一個夢，沒有人能夠解釋。我聽見人說，你聽了夢，就能解釋。”
15Huan, Pharo in Joseph kiangah, mang ka neia, a hilhchian thei kuamah a om kei ua, nang bel mang a thu na theih leh na hilhchian thei chih na tungtang mi gen ka naja a, achia.
16約瑟回答法老，說：“解夢不在於我，但 神必給法老一個吉祥的解答。”
16Huan, Joseph in Pharo a dawnga, huai ahihleh keia om ahikei hi, Pathianin Pharo lungmuanhuai takin a dawng zaw ding, achia.
17法老告訴約瑟：“在夢裡我看見我站在河邊。
17Huan, Pharo in Joseph kiangah, ka mangin, ngaiin, lui gei ah ka na dinga:
18有七頭母牛從河裡上來，又肥壯又健美，在蘆葦中吃草。
18Hua, ngaiin, bawngpi sagih thau taktak hoih pipi tuia kipan in a hongpawt khetou ua, loupanou lakah ana ta ua:
19接著，又有另外七頭母牛上來，又軟弱又消瘦又十分醜陋，在埃及全地我沒有見過這樣醜陋的牛。
19Huan, bawngpi dang sagih ginalou leh deih huailou leh gawng siatsuat, huchibang tela hoihlou Aigupta gam tengteng a leng ka muh ngeilouh, nung uah a hong pawt khetou nawn ua:
20這又消瘦又醜陋的母牛，竟把先前七頭肥壯的母牛吃掉。
20Huan, bawngpi gawng siatsuat deih huailou pipiten bawngpi sagih thau taktak hongpawt masa te a hon gai maimah ua:
21牠們吃了以後，卻看不出牠們是吃掉了肥牛，因為牠們醜陋的樣子仍是與先前一樣。我就醒了。
21Huan, a gaih khit nung un leng a ne uh chih a kithei tuan keia: a tunglai mah bangin deih huailou takin a om lailai uhi. Huchiin ka khangloua ta hi.
22在夢裡我又看見一根麥莖，長出七個麥穗，又飽滿又美好。
22Huan, ka mangin, ngaiin, buh kung khat ah vui sagih lian pipi, hoih pipi a hong om khia a:
23接著，又長出了七個麥穗，又枯乾又乾瘦又被東風吹焦了。
23Huan, ngaiin, huai nungin vui sagih vuai niangnuang, neu chikchik, suahlam huih in a nuai a hong om khe nawn ua:
24這些乾瘦的麥穗，竟把那七個美好的麥穗吞下去。我把夢告訴了術士，但是沒有人能替我解答。”
24Huan, vui ngat ngingeuh ten vui sagih hoih taktak te a valh khit maimah uh ka mu a: huan, mitkhialdawi siamte ka hilh a, himahleh hon hilhchian thei lah kuamah a om tuan ngal kei ua, chiin, a gen hi.
25約瑟為法老解夢約瑟對法老說：“法老的夢都是同一個意思， 神已經把所要作的事告訴法老了。
25Huan, Joseph in, Pharo kiangah, Pharo mang jaw khat ahi: Pathian in hih dia a kisak Pharo theisak eive.
26七頭美好的母牛是七年，七個美好的麥穗也是七年；兩個夢都是同一個意思。
26Bawng sagih hoih taktak te kum sagih ahi ua; vui sagih hoih taktak te leng kum sagih ahi uh: mang bel khat ahi hi.
27那接著上來的七頭又消瘦又醜陋的母牛是七年，那七個不結實、被東風吹焦了的麥穗也是七年，都是七年饑荒。
27Huan, a nung ua bawng sagih tek taktak deih huailou taktak hongpawt khetou te kum sagih hi ua, vui sagih a hawm ngen suahlam huih nuaite toh; huaite kial kum kum sagih ding ahi.
28這就是我對法老所說： 神要作的事，他已經向法老顯明了。
28Huai ahi Pharo kianga ka gen: Pathian in hih dia a kisak Pharo kianga a theihsak ahi.
29看哪，埃及全地必有七年大豐收。
29Ngaiin, Aigupta gamsung tengteng ah niang leh tai a om kum kum sagih a hongtung ding;
30接著又必有七年饑荒；甚至埃及地所有的豐收都被人忘記了，饑荒必把這地毀滅。
30Huai nungin kial kum kum sagih a hong om nawn ding; huchiin niang leh tai a omna Aigupta gamah mangngilh vek ahita ding; kial in gam a ne gawp vek ding hi;
31因為接著而來的饑荒太嚴重了，使人不覺得這地有過豐收。
31Niang leh tai, a honjui kial jiakin, hiai gamah a thei nawnta kei ding uh; a thupi sin mahmah ngala
32至於法老兩次作夢，是因為 神已經命定這事，並且要快快地實行。
32Huan, mang Pharo nihvei a neih tuansakna ahihleh hiai jiak ahi, thil hih ding Pathianin a hihkipa, Pathian mahin a tunsak pah ding jiakin.
33因此，法老要找一個有見識有智慧的人，派他管理埃及地。
33Huchiin tuin Pharo in mi khat tei tak pilsak mai zong khia henla, Aigupta gam tungah heutuin omsak hen,
34法老要這樣行，在國中指派官員，當七年豐收的時候，徵收埃及地出產的五分之一。
34Pharoin huai hih henla, huan, gam tungah heutute sep henla, niang leh taia om kum kum sagih sung Aigupta gam buh mun nga a khena mun khat jel khon hen,
35又叫他們把將要來的七個豐年的糧食收集起來，積蓄五穀歸在法老的手下，收在各城裡作糧食。
35Huchiin, amau huai kum hoih kum hongtung dinga buh tengteng kaikhawmin Pharo nuaia om dingin khuate ah tununga nek dingin buh sungkhawm henla, khol khawm hen.
36這些糧食要儲存起來，可以應付將來埃及地的七年饑荒，免得這地被饑荒所滅。”
36Huchiin, kial jiaka gam a man louhna dingin, buh bel kial kum kum sagih, Aigupta gam a hongtung ding a dingin, hiai gam adingin kiginkholhna ding ahi ding, a chi a.
37約瑟在埃及居高位法老和他的臣僕，都贊同這件事。
37Huan, huai thu Pharo leh a sikhate tengtengin hoih a saklam tak uh ahi.
38於是法老對臣僕說：“像這樣的人，有 神的靈在他裡面，我們怎能找得著呢？”
38Huan, Pharoin, a sikhate kiangah, hichibang, Pathian kha omna mi, I mu zou ding ua hia? a chi a.
39法老對約瑟說：“ 神既然把這事指示了你，就再沒有人像你這樣有見識有智慧了。
39Huan, Pharo mahin, Joseph kiangah, Pathianin huai tengteng a hon theisak jiakin, nang banga tei leh pil himhim a om kei uhi:
40你可以掌管我的家，我的人民都要聽從你的話；只有在王位上我比你大。”
40Nang ka inkuanpihte tungah heutu in na om dinga, ka khua leh tui tengteng na thu bang jelin a om ding uh: laltutphah a tut thu ah kia nang sangin ka lal ding, a chi a.
41法老又對約瑟說：“你看，我任命你治理埃及全地。”
41Huan, Pharo mahin, Joseph kiangah, enin, Aigupta gam tengteng tungah heutuin ka honbawl hi, a chi a.
42於是，法老脫下他手上打印的戒指，戴在約瑟的手上；給他穿上細麻的衣服，把金頸鍊掛在他的頸項上；
42Huan, Pharoin a khut a kipanin a min sawmna zungbuh a tola, Joseph khut ah abunsaka, puan malngata bawl puansilhte a silhsaka, a ngawngah dangkaeng khainiang a oksaka.
43又叫約瑟坐在他的副車，有人在他前面喊著：“跪下。”這樣，法老任命了約瑟治理埃及全地。
43Huan, a kangtalai neih nihna ah a tuangsaka: a maah, khukdin un, chiin, a kikou jel ua: huchiin, Aigupta gam tengteng tungah heutu in a bawlta hi.
44法老對約瑟說：“我是法老，但在埃及全地，如果沒有你的許可，沒有人可以隨意作事。”
44Huan, Pharo in, Joseph kiangah, kei Pharo ka hi, na thu louin Aigupta gamsung tengteng ah kuamahin a khut uh hiam, a khe uh hiam a lik kei ding, a chi a.
45法老給約瑟起名叫撒發那忒．巴內亞，又把安城的祭司波提非拉的女兒亞西納，給約瑟為妻。約瑟出去巡行埃及全地。
45Huan, Pharoin Joseph min dingin Zaphenathpaneh a sata: On kho siampu Potipher tanu Asenath a ji dingin a piaa, Huan, Joseph a pawta, Aigupta gam a tuansuak hi.
46約瑟侍立在埃及王法老面前的時候，年三十歲。約瑟從法老面前出來，遍行埃及全地。
46Huan, Joseph Aigupta gam kumpipa Pharo maa a din laiin kum sawm thum a upa ahi. Huan, Joseph Pharo kianga kipanin a pawta, Aigupta gam tengteng a siksuak hi.
47在七個豐年的時候，地裡的出產非常豐盛。
47Huan, hoih kum kum sagih sungin lei in tam pipiin buh a tungsak hi.
48約瑟把埃及七個豐年的一切糧食都收集起來，把糧食存放在城中；各城周圍田地所出的糧食，也存放在各城中。
48Huan, Aigupta gam a kum hoih kum kum sagih hong tunga buh tengteng a dong khawma, buh khuate ah a sung khawmta: kho chih a kima lou a buh chiat a sung khawm jel hi.
49約瑟積蓄了極多的五穀，好像海沙那樣多，甚至他不再記下數量，因為實在無法計算。
49Huchiin, Joseph in buh tampi tuipi piaunel zah bangin a sung khawm venvon a, a sim mah leng a tawpta hiala; simzoh vual lah a hita ngal keia.
50在荒年還沒有來到以前，約瑟生了兩個兒子，是安城的祭司波提非拉的女兒亞西納給約瑟生的。
50Huan, kial hongtun main Joseph in tapa nih a neia, huaite On kho siampu Potipher tanu Asenath in a neihte ahi uh.
51約瑟給長子起名叫瑪拿西，因為他說：“ 神使我忘記我所有的困苦，以及我父的全家。”
51Huan, Joseph in a ta masa min ding Manassi a sa a: Pathian in ka sep gimna tengteng leh ka pa inkuanpihte tengteng lah a hon mangngilhsak ta ngala, achia.
52他給次子起名叫以法蓮，因為他說：“ 神使我在受苦之地繁盛起來。”
52Huan, ata nihna min dingin Ephraim asa a: Pathian in ka gimthuakna gamah chi lah a honsuangsak ta ngala, achia.
53豐年與荒年埃及地的七年豐收一結束，
53Huan, kum hoih kum, kum sagih Aigupta gama hongtung a hong beita hi.
54七年饑荒就隨著來了，正像約瑟所說的一樣。各地都有饑荒，只有埃及全地仍有糧食，
54Huan, kial kum, kum sagih ding, Joseph gen bangbang in a hong tung panta a gam chih ah kial a hong keta a; Aigupta gamsung tengteng ah bel nek ding a om hi.
55等到埃及全地也要挨餓的時候，人民就向法老求糧。法老對所有的埃及人說：“你們到約瑟那裡去，他吩咐你們甚麼，你們就作甚麼。”
55Huan, Aigupta gam a mi tengteng a kial tak un Pharo kiangah nek ding ngenin a kikou ua: huan, Pharo in, Aigupta mi tengteng kiangah, Joseph kiangah hoh unla; na kiang ua a gen peuhmah hih un, achia.
56當時饑荒遍及全國，約瑟就開了所有的糧倉，把糧食賣給埃及人，因為埃及地的饑荒非常嚴重。
56Huan, kial leitung pumpi ah a keta hi: huchiin, Joseph in sunkhawmna in tengteng a hong a, Aigupta gamah lah kial a nak kiak mahmah a.Huan, leitung pumpi a kial a nak kiak jiak in gam chiha mite buh lei dingin Aigupta gamah Joseph kiangah a hong jel uhi.
57各地的人都到埃及去，向約瑟買糧，因為各地的饑荒都非常嚴重。
57Huan, leitung pumpi a kial a nak kiak jiak in gam chiha mite buh lei dingin Aigupta gamah Joseph kiangah a hong jel uhi.