1以撒與亞比米勒從前在亞伯拉罕的時候，曾經有過一次饑荒，現在那地又有饑荒，以撒就到基拉耳去，到非利士人的王亞比米勒那裡。
1 Haray fo ye ka te koyne laabo din ra, kaŋ waana haray fa din kaŋ jin ka te Ibrahim jirbey ra. Isaka mo koy Filistancey koyo Abimelek do, Gerar ra.
2耶和華向以撒顯現，說：“你不要下到埃及去，要住在我所指示你的地方。
2 Rabbi binde bangay a se ka ne: «Ma si zumbu ka koy Misira. Kala ni ma goro laabo kaŋ ay ga ci ni se din ra.
3你要寄居在這地，我必與你同在，必賜福給你，因為我要把這全地都賜給你和你的後裔，履行我向你父親亞伯拉罕所起的誓。
3 Ma goro laabo wo ra, ay mo ga bara ni banda. Ay ga ni albarkandi, zama nin da ni banda se no ay ga laabo wo kulu no. Ay zeyaŋo kaŋ ay ze ni baaba Ibrahim se din mo, ay g'a toonandi.
4我必使你的後裔增多，好像天上的星那樣多；我必把這全地都賜給你的後裔；地上的萬國都必因你的後裔得福。
4 Ay ga naŋ ni banda ma baa mo danga beene handariyayzey cine. Laabo wo kulu, ay m'a no ni banda se. Ni banda bora do mo no ndunnya dumey kulu ga du albarka.
5這是因為亞伯拉罕聽從了我的話，遵守了我的吩咐、我的命令、我的條例和我的律法。”
5 Zama Ibrahim maa ay se. A n'ay ganayaŋ sanney d'ay lordey*, d'ay hin sanney d'ay asariyey* gaay.»
6於是，以撒就住在基拉耳。
6 Isaka mo goro Gerar ra.
7那地方的人問起他的妻子，他就回答：“她是我的妹妹。”因為他不敢說：“她是我的妻子。”他心裡想：“恐怕這地方的人，因利百加的緣故把我殺了，因為她容貌美麗。”
7 Kwaara borey n'a hã a wando sanni. Kal a ne «Ay wayme no.» Zama a humburu nga ma ci ka ne nga wande no, zama kwaara borey ma si nga wi Rabeka sabbay se, zama nga wo ihanno no, a ga sogo mo.
8以撒在那裡住了很久。有一天，非利士人的王亞比米勒從窗戶裡向外觀望，看見以撒正在愛撫他的妻子利百加。
8 A ciya mo, saaya kaŋ a gay noodin gumo, kala Filistancey bonkoono Abimelek guna finetar fo gaa. Kal a di Isaka go ga fooru nda nga wando Rabeka.
9亞比米勒於是把以撒召了來，對他說：“你看，她實在是你的妻子，你怎麼說是你的妹妹呢？”以撒回答他：“因為我心裡想：‘恐怕我因她的緣故喪命。’”
9 Abimelek mo na Isaka ce ka ne: «Wiiza, daahir ni wande no. Day, mate no kaŋ ni ne ni wayme no?» Isaka mo ne a se: «Ay ci yaadin zama ay ma si bu a sabbay se.»
10亞比米勒說：“你向我們作的是甚麼事呢？人民中間險些有人與你的妻子同睡，那你就把我們陷在罪惡裡了。”
10 Abimelek mo ne: «Ifo no woone kaŋ ni te iri se? A si gaabu ay borey ra afo ma kani nda ni wando wo. Da yaadin no mo, ni na taali candi iri boŋ nooya.»
11於是，亞比米勒吩咐全國人民，說：“凡是觸犯這人或是他的妻子的，必被處死。”
11 Abimelek mo kaseeti boro kulu gaa ka ne: «Boro kulu kaŋ ga bora din wala a wando mo ham, daahir i g'a koy wi.»
12以撒在那裡耕種，那一年豐收百倍，
12 Isaka binde na dumariyaŋ te laabo din ra. Jiiro din mo, a du riiba zangu, Rabbi n'a albarkandi mo.
13他就日漸昌大，越來越富有，成了個大富翁。
13 Bora soobay ka tonton ka koy jina hal a beeri gumo.
14他擁有羊群、牛群和很多僕人，非利士人就嫉妒他。
14 A gonda alman kuruyaŋ, ikayna nda ibeeri, a gonda goy-teeri boobo mo. Filistancey mo canse a gaa.
15他父親亞伯拉罕在世的時候，所有由他父親僕人挖的井，非利士人都塞住了，填滿了土。
15 Kala dayey kulu kaŋ a bannyey fansi, a baabo Ibrahim jirbey ra, Filistancey n'i lutu k'i toonandi nda laabu.
16亞比米勒對以撒說：“你離開我們去吧，因為你比我們強大得多了。”
16 Abimelek ne Isaka se: «Tun neewo iri do, zama ni bisa iri gaabi gumo.»
17以撒於是離開那裡，在基拉耳谷支搭帳棚，住在那裡。
17 Isaka binde tun noodin i do ka koy sinji Gerar gooro ra, ka goro noodin.
18他父親亞伯拉罕在世的時候，僕人所挖的水井，在亞伯拉罕死後都被非利士人塞住了。以撒重新挖掘這些井，仍然照著他父親所起的名字叫它們。
18 Isaka na dayey kaŋ i fansi nga baabo Ibrahim jirbey ra yaaso, zama Filistancey jin k'i daabu Ibrahim banda. A ye ka maa daŋ i gaa, mate kaŋ a baabo daŋ i gaa za doŋ.
19以撒的僕人在山谷裡挖井，在那裡挖得一口活水井。
19 Isaka bannyey mo na day fo fansi gooro ra ka du hari.
20基拉耳的牧人與以撒的牧人爭鬧起來，說：“這水是我們的。”以撒就給那井起名叫埃色，因為他們與他相爭。
20 Amma Gerar hawjiyey kakaw da Isaka hawjiyey ka ne: «Haro wo, iri wane no.» A na maa daŋ dayo din mo gaa, Eseku, zama i kakaw a boŋ.
21以撒的僕人又挖了另一口井，他們又為這井爭鬧起來，因此以撒給這井起名叫西提拿。
21 I na day fo fansi koyne. I na canda-candayaŋ te woodin mo boŋ. A ne woodin mo se Sitna.
22以撒離開那裡，又挖了另一口井；他們不再為這井爭鬧了，他就給那井起名利河伯，因為他說：“現在耶和華給我們寬闊的地方，我們必在這裡繁盛起來了。”
22 A gana noodin, a na day fo fansi koyne. I mana canda-canda te woodin wo boŋ. A na woodin maa daŋ Rehobot, zama a ne: «Sohõ Rabbi na nangu feeri ay se, iri ga du albarka mo laabo wo ra.»
23以撒從那裡上到別是巴去。
23 A tun noodin koyne ka kaa Beyer-Seba.
24那天晚上，耶和華向他顯現，說：“我是你父親亞伯拉罕的 神；你不要怕，因為我與你同在；我必為了我僕人亞伯拉罕的緣故，賜福給你，使你的後裔增多。”
24 Rabbi bangay a se cino din ra ka ne: «Ay no ga ti Irikoy, ni baaba Ibrahim wano. Ma si humburu, zama ay go ni banda. Ay ga ni albarkandi mo, ay ga naŋ ni banda ma baa, ay tamo Ibrahim sabbay se.»
25以撒就在那裡築了一座祭壇，呼求耶和華的名；又在那裡支搭帳棚；以撒的僕人也在那裡挖了一口井。
25 Kala Isaka na sargay feema fo cina noodin. A ce Rabbi maa boŋ ka nga kuuru fuwo sinji noodin. Noodin mo koyne Isaka bannyey na day fansi.
26以撒與亞比米勒立約亞比米勒和他的朋友亞戶撒，以及他的軍長非各，從基拉耳來到以撒那裡。
26 Saaya din ra Abimelek tun Gerar ka koy a do, nga nda nga coro fo, Ahuzatu, da nga wonkoyo Fikol.
27以撒問他們：“你們既然恨我，把我從你們中間趕出來，為甚麼又到我這裡來呢？”
27 Isaka ne i se: «Ifo se no araŋ kaa ay do, kaŋ a go, araŋ wangu ay hal araŋ n'ay gaaray araŋ do?»
28他們回答：“我們實在看見耶和華與你同在，因此我們想：‘不如我們雙方起誓。’讓我們與你立約吧；
28 I ne: «Iri di no kaŋ daahir Rabbi go ni banda. Iri binde ne, naŋ zeyaŋ ma goro iri game ra, sanda iri da nin game ra. Naŋ koyne iri ma sappe da nin.
29你不要傷害我們，正如我們從來沒有觸犯你，只有善待你，讓你平平安安地離開。現在你是蒙耶和華賜福的了。”
29 Ni ma si iri maray, danga mate kaŋ cine iri mana ni ham, iri mana hay kulu te ni se, kala gomni. Iri na ni sallama mo baani, nin wo sohõ albarkante no, Rabbi wane.»
30以撒就為他們擺設筵席，他們就一起吃喝。
30 A na burnye te i se. I ŋwa, i haŋ.
31第二天，他們清早起來，彼此起誓；以撒就送他們走，他們平平安安地離開他走了。
31 I tun susubay za da hinay ka ze care se. Isaka mo n'i sallama. I dira a do baani samay.
32那一天，以撒的僕人來把他們挖井的事告訴他，說：“我們找到水了。”
32 A go mo, zaaro din ra no Isaka bannyey kaa k'a no baaru, way, dayo kaŋ ngey fansi din, i ne ngey du hari.
33以撒就給那井起名叫示巴，因此那城名叫別示巴，直到今日。
33 A na maa daŋ a gaa Seba. Woodin sabbay se no hala sohõ kwaara din maa ga ti Beyer-Seba.
34以掃娶二妻以掃四十歲的時候，娶了赫人比利的女兒猶滴，和赫人以倫的女兒巴實抹為妻。
34 Saaya kaŋ Isuwa te jiiri waytaaci a na Yudita, Beyer ize, Hittance hiiji, nga nda Basematu, Elon Hittance ize.
35她們二人常使以撒和利百加傷心難過。
35 Ngey mo ciya bine saray hariyaŋ Isaka nda Rabeka se.