1安息年（申15:1~11）耶和華在西奈山對摩西說：
1 Rabbi salaŋ Musa se koyne Sinayi tondo ra, ka ne:
2“你要告訴以色列人，對他們說：你們到了我賜給你們的那地以後，地要守耶和華的安息。
2 «Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ furo laabo kaŋ ay g'araŋ no din ra, kala laabo ma fulanzamay haggoy Rabbi se.
3六年之內，你要耕種田地；六年之內，你要修剪葡萄園，收藏地的出產；
3 Jiiri iddu no ni ga ni faro duma. Jiiri iddu mo no ni ga ni reyzin* kalo hanse k'a izey kosu.
4但是第七年，地要完全休歇，享受耶和華的安息；你不可耕種田地，也不可修剪葡萄園。
4 Amma jiiri iyyanta ga ciya sududuyaŋ fulanzamay Rabbi se. Ma si ni faro duma, ma si ni reyzin kalo hanse mo.
5你收割以後自然生長的莊稼，你不可收割；沒有修剪的葡萄樹果子，你也不可採摘；這一年，地要完全休歇。
5 Jarawo kaŋ ga te heemaro waate, ni ma s'a wi. Reyzin izey kaŋ ni kalo kaŋ ni mana hanse din ga hay mo, ni ma s'i kosu. Fulanzamay hanno jiiro nooya laabo se.
6地在安息年的自然出產，是給你們作食物；就是給你，你的僕婢、雇工和寄居的，就是與你們一起居住的人；
6 Haŋ kaŋ laabo ga hay nga boŋ se fulanzamay jiiro ra a ga te araŋ se ŋwaari, nin da ni bannya da ni koŋŋa, da ni goy-ize, da ni ce-yawo mo.
7甚至你的牲畜，以及你那地的走獸，都以安息年的出產作食物。
7 A ga te mo ni almaney se, da laabo ganjo ra ham kulu se -- i se no jaraw kulu ga te ŋwaari.
8禧年“你又要為自己計算七個安息年，就是七個七年，你經過了七個安息年，四十九年的日子以後，
8 Koyne, ni ga fulanzamay jiiri iyye lasaabu ni boŋ se, sanda jiiri iyye hala sorro iyye. Jirbey kulu hala fulanzamay jiiri iyya ma kubay ga to jiiri waygu afo si nooya.
9在七月初十，你要吹角，在贖罪日，角聲要響遍你的全地。
9 Waato din gaa ni ma kaakaaci kar da gaabi ka fe handu iyyanta ra, a jirbi waya hane. Sasabandiyaŋ zaaro nooya kaŋ araŋ ga kaakaaci kar ka fe araŋ laabo me-a-me ra.
10你們要把第五十年分別為聖，向全地所有居民宣布自由；這一年是你們的禧年，你們各人要歸回自己的地業，歸回自己的父家。
10 Araŋ ma jiiri wayguwanta ciya hanante. Araŋ ma burcinitaray fe laabo kulu ra, laab'izey kulu se. A ga goro Yubili* araŋ se. Boro fo kulu ga ye nga mayray haro do. Boro kulu mo ga ye nga fu borey do.
11第五十年是你們的禧年；這一年你們不可耕種，也不可收割自然生長的，也不可採摘沒有修剪的葡萄樹果子。
11 Jiiri waygo din ga ciya araŋ se Yubili. Araŋ ma si duma, araŋ ma si jaraw wi mo jiiro din ra. Reyzin nyaŋey kaŋ yaŋ araŋ mana hanse mo, wa s'i kosu.
12因為這是禧年，你們要當作聖年；你們可以吃地裡的出產。
12 Zama Yubili no. A ma hanan araŋ se, araŋ m'a albarka kaŋ ga fun fari ra ŋwa.
13“在這禧年中，你們各人要歸回自己的地業。
13 Yubili jiiro din ra mo, boro kulu ga ye fu nga mayray haro do.
14如果你賣甚麼給鄰舍，或是從鄰舍的手裡買甚麼，你們不可欺負對方。
14 Da ni na hay fo neera ni gorokasin se, wala ni na hay fo day a gaa, araŋ ma si zamba te care se.
15你要按照下一個禧年以前還剩餘的年數向鄰舍買；他也要按照這年數可得的出產價值賣給你。
15 Mate kaŋ cine Yubili banda jiirey baa nd'a, yaadin no ni ga day ni gorokasin gaa. Mate kaŋ jiirey baa kaŋ i ga farey wi no a g'a neera ni se.
16年數多，你付的買價就要增多。年數少，你付的買價就要減少。因為他是按出產的數值賣給你。
16 D'i na jiirey lasaabu kaŋ i baa, yaadin cine no i ga daymi nooro tonton. Da jiirey mana baa, yaadin cine no i ga daymi nooro zabu, zama heemar wiyaŋ lasaabu no a g'a neera ni se d'a.
17你們不可欺負對方，卻要敬畏你的 神，因為我是耶和華你們的 神。
17 Araŋ ma si care zamba mo, amma ni ma humburu ni Irikoyo, zama ay ya Rabbi araŋ Irikoyo no.
18“所以你們要遵行我的律例，謹守我的典章，遵照奉行，就可以在那地安然居住。
18 Woodin sabbay se, araŋ m'ay hin sanney te, ka haggoy d'ay farilley k'i te, araŋ ga goro laabo ra mo baani samay.
19地必生產果實，你們就可以吃飽，在那地安然居住。
19 Laabo mo ga nga albarka hay. Araŋ ma ŋwa ka kungu, ka goro a ra baani samay.
20如果你們問：在第七年我們不耕種，也不收藏我們的出產，我們吃甚麼呢？
20 D'araŋ ga ne: ‹Ifo no iri ga ŋwa jiiri iyyanta ra? Zama guna, iri si duma, iri si daŋ barma ra mo.›
21在第六年，我必命我的福臨到你們，地就會生產足夠三年食用的出產。
21 Kal ay m'ay albarka lordi araŋ boŋ jiiri iddanta ra a ma albarka hay kaŋ ga naŋ a ma wasa araŋ se jiiri hinza din se.
22第八年你們耕種時，仍有舊糧吃；直到第九年，收成新糧的時候，你還有舊糧可吃。
22 Jiiri ahakkanta araŋ ga duma ka soobay ka barma zeeney ntaaso ŋwa. Hala jiiri yagganta heemaro ga furo, araŋ ga ŋwa barma zeeney gaa.
23贖回地土的條例“地不可永遠賣掉，因為地是我的；你們在我面前不過是寄居的和客旅。
23 I ma si laabo neera hal abada, zama laabo ya ay wane no. Araŋ mo yawyaŋ no kaŋ yaŋ zumbu ay gaa.
24在你們所得為業的全地，你們應該讓人有贖地的權利。
24 Araŋ mayray laabo kulu ra mo, araŋ ma yadda i ma laabu fansa.
25如果你的兄弟貧窮，賣了部分地業，他的至親可以來，把兄弟所賣的贖回。
25 Da ni nya-ize te talka hal a na nga mayray haro jara neera, waato din gaa no a dumi kaŋ dumitara ga maan g'a kaa. Haŋ kaŋ a nya-izo neera din, a m'a fansa*.
26如果沒有代贖人，而他自己的經濟能力改善，足夠把地贖回，
26 Da bora din sinda boro kulu kaŋ g'a fansa, nga bumbo ye ka te arzaka mo, kaŋ ga naŋ a ga du k'a fansa,
27他就要計算賣地的年數，把餘剩年數的出產數值還給那買主，他就可以收回自己的地業。
27 kal a ma jiirey lasaabu za alwaato kaŋ i n'a neera. Haŋ kaŋ cindi mo a ma bana bora din kaŋ se i n'a neera din se. Koyo ga ye ka furo nga mayray haro ra.
28如果他沒有足夠的能力為自己收回賣了的地，他所賣的就要存在買主的手裡，直到禧年；到了禧年，買主必須把地歸還，賣地的人可以收回自己的地業。
28 Amma d'a mana hin ka du a nga boŋ se, kala haya kaŋ a neera ma goro bora kaŋ n'a day din kambe ra kala Yubili jiiro waate. Yubili jiiro ra mo a ga fatta. Koyo ga ye nga mayra do.
29贖回房屋的條例“如果有人賣了一所城內的住宅，在賣了以後的一整年之內，他有贖回的權利；在這些日子以內，他隨時可贖回。
29 Da boro fo na fu neera kwaara birni cinarikoy ra, a ga hin k'a fansa hala jiiri fo ga kubay a neerayaŋo banda. Hala jiiri fo ga kubay a gonda fondo a m'a fansa.
30如果滿了一年期不贖回，那所城內的房屋，就要確定歸買主世世代代為業；就算到了禧年，買主也不必交出退還。
30 Amma d'i man'a fansa hala jiiri fo ga kubay, kala fuwo kaŋ go birno ra, i m'a tabbatandi duumi bora kaŋ n'a day din se, hala nga zamaney me. A si fatta Yubili waate.
31但房屋在四圍沒有城牆的村莊裡，就要算為鄉下的田地一樣，是可以贖回的；到了禧年，買主要交出退還。
31 Amma kawyey ra fuwey, naŋ kaŋ sinda birni cinari kwaara windanta, i g'i lasaabu farey banda laabo ra, i gonda fansa. I ga fatta mo Yubili waate.
32至於利未人的城，就是他們所得為業的城，其中的房屋，利未人有隨時可以贖回的權利。
32 Kulu nda yaadin, Lawitey kwaarey ciine ra, da fuwey kaŋ yaŋ go i mayra kwaarey ra, Lawitey gonda fondo i m'i fansa waati kulu.
33如果一個利未人在他所得為業的城裡，沒有贖回已經賣了的房屋，到了禧年，買主仍要交出退還；因為利未人城裡的房屋，是他們在以色列人中的產業。
33 Amma da Lawi boro fo mana nga fuwo fansa, kulu fuwo kaŋ i neera kwaara ra kaŋ ga ti mayray haro ga fatta Yubili waate. Zama fuwey kaŋ yaŋ go Lawitey kwaarey ra, ngey no ga ti i mayray haro Israyla izey game ra.
34只是他們城郊之地不可出賣，因為是他們永遠的地業。
34 Amma i kwaarey kurey nangey si neera, zama ngey wo i wane no duumi.
35借錢給窮人的條例“如果你的兄弟貧窮，在你那裡手頭拮据，你要資助他，使他可以與你一同生活，像旅客寄居的一樣。
35 Da ni nya-izo kaŋ ga maan nin te talka hal a gaze, ni m'a kambu za. A ma goro ni do sanda yaw wala boro kaŋ kaa ka zumbu ni do.
36你不可向他收取高利，卻要敬畏你的 神，使你的兄弟可以與你一同生活。
36 Ma si nooru nda hari wala tontoni daŋ a gaa. Amma ni ma humburu ni Irikoyo ka naŋ ni nya-izo ma goro ni do.
37你借錢給他，不可向他取利息；借糧給他，也不可要他多還。
37 Ni ma si ni nooro garaw a se da hari; hala hõ, ni ma si ŋwaari no a se ka riiba ta.
38我是耶和華你們的 神，曾經把你們從埃及地領出來，要把迦南地賜給你們，而且要作你們的 神。
38 Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo, kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra, ay m'araŋ no Kanaana laabo; ay ma ciya araŋ Irikoyo.
39買賣奴婢的條例“你的兄弟在你那裡若是貧窮了，賣身給你，你不可逼他作奴僕的工作。
39 Da ni nya-ize kaŋ ga ti ni gorokasin te talka hal a na nga boŋ neera ni se, kulu ni ma s'a daŋ tamtaray danga bannya.
40他在你那裡要像雇工和寄居的一樣；他要服事你直到禧年。
40 A ga goro ni do danga goy-ize, danga yaw kaŋ zumbu. A ga may ni se kala Yubili jiiro.
41到了禧年，他和他的兒女要離開你，歸回他本家，歸回自己祖宗的地業。
41 Gaa no a ga fun ni do, nga nda nga izey a banda. A ga ye nga bumbo fu borey do. A ga ye nga kaayey mayray haro ra.
42因為他們是我的僕人，是我從埃及地領出來的，他們不可以賣作奴僕。
42 Zama ay tamyaŋ no, ngey kaŋ yaŋ ay fattandi i ma fun Misira laabo ra. I ma si i neera danga bannyayaŋ.
43你不可嚴嚴地轄制他，卻要敬畏你的 神。
43 Ni ma s'a may da laala, amma ni ma humburu ni Irikoyo.
44至於你需要的僕婢，可以來自你們四圍的列國，你們可以從他們中間購買奴婢。
44 Ni bannyey da ni koŋŋey kaŋ yaŋ ni ga du ciine ra binde, kal araŋ m'i day dumey kaŋ yaŋ go araŋ windanta gaa, bannyayaŋ nda koŋŋayaŋ.
45你們也可以從那些與你們住在一起的外人的兒女中，或是從他們的家族中，就是那些與你們在一起，在你們境內所生的，購買奴婢；他們要作你們的產業。
45 Woodin banda, yawey kaŋ kaa ka goro araŋ game ra, i izey d'i dumi kaŋ i ga hay araŋ laabo ra gaa no araŋ ga day. Ngey no ga ciya araŋ waney.
46你們要把他們留給你們的子孫作永遠的產業，你們要從他們中間取奴僕；只是你們的兄弟以色列人，你們卻不可苛刻管轄。
46 Araŋ m'i ciya tubu hari araŋ izey se araŋ banda. I m'i gaay mayray hari. Araŋ m'araŋ tamey suuban i ra hala abada. Amma araŋ nya-ize Israyla izey, araŋ ma si care may da laala.
47寄居者自賣為奴的條例“在你中間寄居的外人或是客旅若是富足起來，你的兄弟在他那裡卻漸漸窮乏，把自己賣給住在你那裡寄居的外人或客旅的家族，
47 Da yaw fo wala boro kaŋ goro araŋ do te arzaka, a jarga mo ni nya-ize fo te talka, ka nga boŋ neera yawo kaŋ goro din se, wala a ma nga boŋ neera yawo dumi fo se,
48賣了自己以後，他仍有贖回的權利；他兄弟中的任何一個都可以贖他；
48 a neerayaŋo banda a gonda fansayaŋ. A nya-ize fo m'a fansa,
49他的叔伯或是他叔伯的兒子可以贖他，他家族中的骨肉至親也可以贖他；如果他自己的經濟能力改善，也可以自贖。
49 wala a baaba fo, wala a baaba fo ize, wala boro kulu kaŋ ga ti a dumi kaŋ ga maan a, i ga hin k'a fansa. Wala mo, da bora din te arzaka a ma nga boŋ fansa.
50他要與買主計算，從賣身那一年起，直到禧年為止；照著年數的多少，按雇工的工價計算贖銀。
50 A ma lasaabuyaŋ te da bora kaŋ na nga day, za jiiro kaŋ a na nga boŋ neera a se din hala Yubili jiiro. A daymi nooro ga ciya jiirey baa yaŋ boŋ kaŋ a goro a do, mate kaŋ i ga goy-ize alwaati bana.
51如果賣身時還有很多年才到禧年，他就要按著年數，照他賣身的價銀按比例償還他的贖價。
51 D'a cindi jiiri boobo, kal i lasaabo boŋ a ma nga fansa nooro bana ka nooro kaŋ i n'a day d'a ye koyo se.
52如果距離禧年只有幾年，他就按著年數，與買主計算，按雇工的工價，償還他的贖價。
52 D'a cindi jiiri kayna fooyaŋ hala Yubili jiiro ga to mo, kal a ma lasaabo te d'a. A jiirey boŋ no i ga fansa nooro yeti a se.
53買主要像每年雇用的工人那樣待他。不可在你眼前苛刻地管轄他。
53 Mate kaŋ i goy-izey go, kaŋ i zinga nd'a jiiri fo goy, yaadin no a ga goro koyo do. A ma s'a may da laala ni jine.
54如果他不在這些年間把自己贖回，到了禧年，也可以和他的兒女一同離去。
54 Amma d'i man'a fansa jiirey din kulu ra, a ga fatta Yubili jiiro ra, nga nda nga izey a banda.
55因為以色列人都是屬我的僕人；他們是我的僕人，是我把他們從埃及地領了出來的；我是耶和華你們的 神。”
55 Zama Israyla izey ga te ay se tamyaŋ. Ay tamyaŋ no kaŋ yaŋ ay fattandi i ma fun Misira laabo ra. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo.»