1以撒与亚比米勒
1 Haray fo ye ka te koyne laabo din ra, kaŋ waana haray fa din kaŋ jin ka te Ibrahim jirbey ra. Isaka mo koy Filistancey koyo Abimelek do, Gerar ra.
2耶和华向以撒显现，说：“你不要下到埃及去，要住在我所指示你的地方。
2 Rabbi binde bangay a se ka ne: «Ma si zumbu ka koy Misira. Kala ni ma goro laabo kaŋ ay ga ci ni se din ra.
3你要寄居在这地，我必与你同在，必赐福给你，因为我要把这全地都赐给你和你的后裔，履行我向你父亲亚伯拉罕所起的誓。
3 Ma goro laabo wo ra, ay mo ga bara ni banda. Ay ga ni albarkandi, zama nin da ni banda se no ay ga laabo wo kulu no. Ay zeyaŋo kaŋ ay ze ni baaba Ibrahim se din mo, ay g'a toonandi.
4我必使你的后裔增多，好像天上的星那样多；我必把这全地都赐给你的后裔；地上的万国都必因你的后裔得福。
4 Ay ga naŋ ni banda ma baa mo danga beene handariyayzey cine. Laabo wo kulu, ay m'a no ni banda se. Ni banda bora do mo no ndunnya dumey kulu ga du albarka.
5这是因为亚伯拉罕听从了我的话，遵守了我的吩咐、我的命令、我的条例和我的律法。”
5 Zama Ibrahim maa ay se. A n'ay ganayaŋ sanney d'ay lordey*, d'ay hin sanney d'ay asariyey* gaay.»
6于是，以撒就住在基拉耳。
6 Isaka mo goro Gerar ra.
7那地方的人问起他的妻子，他就回答：“她是我的妹妹。”因为他不敢说：“她是我的妻子。”他心里想：“恐怕这地方的人，因利百加的缘故把我杀了，因为她容貌美丽。”
7 Kwaara borey n'a hã a wando sanni. Kal a ne «Ay wayme no.» Zama a humburu nga ma ci ka ne nga wande no, zama kwaara borey ma si nga wi Rabeka sabbay se, zama nga wo ihanno no, a ga sogo mo.
8以撒在那里住了很久。有一天，非利士人的王亚比米勒从窗户里向外观望，看见以撒正在爱抚他的妻子利百加。
8 A ciya mo, saaya kaŋ a gay noodin gumo, kala Filistancey bonkoono Abimelek guna finetar fo gaa. Kal a di Isaka go ga fooru nda nga wando Rabeka.
9亚比米勒于是把以撒召了来，对他说：“你看，她实在是你的妻子，你怎么说是你的妹妹呢？”以撒回答他：“因为我心里想：‘恐怕我因她的缘故丧命。’”
9 Abimelek mo na Isaka ce ka ne: «Wiiza, daahir ni wande no. Day, mate no kaŋ ni ne ni wayme no?» Isaka mo ne a se: «Ay ci yaadin zama ay ma si bu a sabbay se.»
10亚比米勒说：“你向我们作的是什么事呢？人民中间险些有人与你的妻子同睡，那你就把我们陷在罪恶里了。”
10 Abimelek mo ne: «Ifo no woone kaŋ ni te iri se? A si gaabu ay borey ra afo ma kani nda ni wando wo. Da yaadin no mo, ni na taali candi iri boŋ nooya.»
11于是，亚比米勒吩咐全国人民，说：“凡是触犯这人或是他的妻子的，必被处死。”
11 Abimelek mo kaseeti boro kulu gaa ka ne: «Boro kulu kaŋ ga bora din wala a wando mo ham, daahir i g'a koy wi.»
12以撒在那里耕种，那一年丰收百倍，
12 Isaka binde na dumariyaŋ te laabo din ra. Jiiro din mo, a du riiba zangu, Rabbi n'a albarkandi mo.
13他就日渐昌大，越来越富有，成了个大富翁。
13 Bora soobay ka tonton ka koy jina hal a beeri gumo.
14他拥有羊群、牛群和很多仆人，非利士人就嫉妒他。
14 A gonda alman kuruyaŋ, ikayna nda ibeeri, a gonda goy-teeri boobo mo. Filistancey mo canse a gaa.
15他父亲亚伯拉罕在世的时候，所有由他父亲仆人挖的井，非利士人都塞住了，填满了土。
15 Kala dayey kulu kaŋ a bannyey fansi, a baabo Ibrahim jirbey ra, Filistancey n'i lutu k'i toonandi nda laabu.
16亚比米勒对以撒说：“你离开我们去吧，因为你比我们强大得多了。”
16 Abimelek ne Isaka se: «Tun neewo iri do, zama ni bisa iri gaabi gumo.»
17以撒于是离开那里，在基拉耳谷支搭帐棚，住在那里。
17 Isaka binde tun noodin i do ka koy sinji Gerar gooro ra, ka goro noodin.
18他父亲亚伯拉罕在世的时候，仆人所挖的水井，在亚伯拉罕死后都被非利士人塞住了。以撒重新挖掘这些井，仍然照着他父亲所起的名字叫它们。
18 Isaka na dayey kaŋ i fansi nga baabo Ibrahim jirbey ra yaaso, zama Filistancey jin k'i daabu Ibrahim banda. A ye ka maa daŋ i gaa, mate kaŋ a baabo daŋ i gaa za doŋ.
19以撒的仆人在山谷里挖井，在那里挖得一口活水井。
19 Isaka bannyey mo na day fo fansi gooro ra ka du hari.
20基拉耳的牧人与以撒的牧人争闹起来，说：“这水是我们的。”以撒就给那井起名叫埃色，因为他们与他相争。
20 Amma Gerar hawjiyey kakaw da Isaka hawjiyey ka ne: «Haro wo, iri wane no.» A na maa daŋ dayo din mo gaa, Eseku, zama i kakaw a boŋ.
21以撒的仆人又挖了另一口井，他们又为这井争闹起来，因此以撒给这井起名叫西提拿。
21 I na day fo fansi koyne. I na canda-candayaŋ te woodin mo boŋ. A ne woodin mo se Sitna.
22以撒离开那里，又挖了另一口井；他们不再为这井争闹了，他就给那井起名利河伯，因为他说：“现在耶和华给我们宽阔的地方，我们必在这里繁盛起来了。”
22 A gana noodin, a na day fo fansi koyne. I mana canda-canda te woodin wo boŋ. A na woodin maa daŋ Rehobot, zama a ne: «Sohõ Rabbi na nangu feeri ay se, iri ga du albarka mo laabo wo ra.»
23以撒从那里上到别是巴去。
23 A tun noodin koyne ka kaa Beyer-Seba.
24那天晚上，耶和华向他显现，说：“我是你父亲亚伯拉罕的 神；你不要怕，因为我与你同在；我必为了我仆人亚伯拉罕的缘故，赐福给你，使你的后裔增多。”
24 Rabbi bangay a se cino din ra ka ne: «Ay no ga ti Irikoy, ni baaba Ibrahim wano. Ma si humburu, zama ay go ni banda. Ay ga ni albarkandi mo, ay ga naŋ ni banda ma baa, ay tamo Ibrahim sabbay se.»
25以撒就在那里筑了一座祭坛，呼求耶和华的名；又在那里支搭帐棚；以撒的仆人也在那里挖了一口井。
25 Kala Isaka na sargay feema fo cina noodin. A ce Rabbi maa boŋ ka nga kuuru fuwo sinji noodin. Noodin mo koyne Isaka bannyey na day fansi.
26以撒与亚比米勒立约亚比米勒和他的朋友亚户撒，以及他的军长非各，从基拉耳来到以撒那里。
26 Saaya din ra Abimelek tun Gerar ka koy a do, nga nda nga coro fo, Ahuzatu, da nga wonkoyo Fikol.
27以撒问他们：“你们既然恨我，把我从你们中间赶出来，为什么又到我这里来呢？”
27 Isaka ne i se: «Ifo se no araŋ kaa ay do, kaŋ a go, araŋ wangu ay hal araŋ n'ay gaaray araŋ do?»
28他们回答：“我们实在看见耶和华与你同在，因此我们想：‘不如我们双方起誓。’让我们与你立约吧；
28 I ne: «Iri di no kaŋ daahir Rabbi go ni banda. Iri binde ne, naŋ zeyaŋ ma goro iri game ra, sanda iri da nin game ra. Naŋ koyne iri ma sappe da nin.
29你不要伤害我们，正如我们从来没有触犯你，只有善待你，让你平平安安地离开。现在你是蒙耶和华赐福的了。”
29 Ni ma si iri maray, danga mate kaŋ cine iri mana ni ham, iri mana hay kulu te ni se, kala gomni. Iri na ni sallama mo baani, nin wo sohõ albarkante no, Rabbi wane.»
30以撒就为他们摆设筵席，他们就一起吃喝。
30 A na burnye te i se. I ŋwa, i haŋ.
31第二天，他们清早起来，彼此起誓；以撒就送他们走，他们平平安安地离开他走了。
31 I tun susubay za da hinay ka ze care se. Isaka mo n'i sallama. I dira a do baani samay.
32那一天，以撒的仆人来把他们挖井的事告诉他，说：“我们找到水了。”
32 A go mo, zaaro din ra no Isaka bannyey kaa k'a no baaru, way, dayo kaŋ ngey fansi din, i ne ngey du hari.
33以撒就给那井起名叫示巴，因此那城名叫别示巴，直到今日。
33 A na maa daŋ a gaa Seba. Woodin sabbay se no hala sohõ kwaara din maa ga ti Beyer-Seba.
34以扫娶二妻以扫四十岁的时候，娶了赫人比利的女儿犹滴，和赫人以伦的女儿巴实抹为妻。
34 Saaya kaŋ Isuwa te jiiri waytaaci a na Yudita, Beyer ize, Hittance hiiji, nga nda Basematu, Elon Hittance ize.
35她们二人常使以撒和利百加伤心难过。
35 Ngey mo ciya bine saray hariyaŋ Isaka nda Rabeka se.