¹雅各谋夺祝福

¹ I go no mo, waato kaŋ Isaka zeen, a moy te kubay kal a si di, kal a na nga ize hay-jina Isuwa ce ka ne a se: «Ay izo.» Izo mo tu a se ka ne: «Ay neeya.»

²以撒说：“现在我已经老了，不知道什么时候会死。

² Baabo ne: «Guna, sohõ ay zeen. Ay buuyaŋ zaaro mo, ay s'a bay.

³你现在拿你打猎的用具，就是你的箭囊和弓，出到田野去为我打猎。

³ Day sohõ, ay ga ni ŋwaaray, ma ni tonga da ni birawo sambu. Ma koy saajo ra ka ganji ham ceeci.

⁴照我所喜欢的，给我预备美味的食物，拿来给我吃；好让我在未死以前给你祝福。”

⁴ Ni ma maafe kaano te kaŋ ay ga ba, ka kande ay se. Ay ma ŋwa, ay bina ma albarka gaara ni se za ay mana bu.»

⁵以撒对他儿子以扫说话的时候，利百加也听见。以扫到田野去打猎，要带些野味回来。

⁵ Rabeka mo go ga hangan ka maa haŋ kaŋ Isaka goono ga ci nga izo Isuwa se. Isuwa koy gaway saajo ra ka ganji ham ceeci ka kande.

⁶利百加就对她儿子雅各说：“我听见你父亲对你的哥哥以扫这样说：

⁶ Kala Rabeka ci nga izo Yakuba se ka ne: «Guna, ay maa haŋ kaŋ ni baaba ci ni beere Isuwa se

⁷‘你去为我打些猎物回来，给我预备美味的食物，让我吃了，在我未死以前可以在耶和华面前给你祝福。’

⁷ ka ne: ‹Ma kand'ay se ganji ham, ka maafe kaano te ay se ay ma ŋwa, ay ma albarka gaara ni se Rabbi jine za ay mana bu.›

⁸我儿啊，现在你要听我的话，照着我吩咐你的去作。

⁸ Sohõ, ay izo, ma hangan ay se. Ma laakal daŋ ka te haŋ kaŋ ay ci ni se:

⁹你快到羊群那里去，给我牵两只肥嫩的小山羊来，我要照你父亲所喜欢的，给他预备美味的食物。

⁹ Ma koy hinciney kuro ra ka hincin ize hanno hinka di. Ay mo ga maafe te mate kaŋ cine ga kaan ni baaba se.

¹⁰然后你要拿去给你父亲吃，好让他在未死以前给你祝福。”

¹⁰ Ni ga kond'a ni baaba se a ma ŋwa ka albarka gaara ni se, za a mana bu.»

¹¹雅各对他的母亲利百加说：“但是哥哥以扫浑身是毛，而我却是个皮肤光滑的人。

¹¹ Yakuba ne nga nyaŋo se: «Guna, ay beere Isuwa, a gaahamo kulu gonda hamniyaŋ, ay mo ga yuttu.

¹²万一我父亲摸着我，必以为我是骗子，那时我就必自招咒诅，而不是祝福了。”

¹² Hambara ay baaba g'ay ham, a g'ay ciya tangarikom. Yaadin gaa ay ga kande laaliyaŋ ay boŋ gaa nooya, manti albarka.»

¹³他母亲对他说：“我儿啊，愿你所招的咒诅归到我身上吧，你只管听我的话，去把羊牵来给我。”

¹³ Nyaŋo ne a se: «Ay izo, laaliyaŋo din ma kaa ay gaa. Ni ya, ma hangan day ka te haŋ kaŋ ay ci ni se. Ma koy kand'ey ay se.»

¹⁴他就去把羊羔牵来，交给他母亲，他母亲就照他父亲所喜欢的，预备美味的食物。

¹⁴ Yakuba koy k'i di ka kande nga nyaŋo se. Nga mo na maafe te mate kaŋ cine ga kaan baabo se.

¹⁵利百加又把大儿子以扫留在家里最好的衣服拿来，给她小儿子雅各穿上。

¹⁵ Rabeka na nga hay-jina Isuwa bankaarayey kaŋ yaŋ go no fuwo ra sambu, wo kaŋ yaŋ ga boori ka bisa i kulu. A n'i daŋ nga ize koda Yakuba gaa.

¹⁶又用小山羊的皮，包在雅各的手上和他颈上光滑的地方。

¹⁶ A na hincin izey kuurey mo daŋ a kambey gaa, d'a jinda gaa mo, naŋ kaŋ sinda hamni.

¹⁷然后，她把自己所预备美味的食物和饼，放在她儿子雅各的手里。

¹⁷ Maafe kaana da buuro kaŋ a soola mo, a n'i daŋ nga izo Yakuba kambe ra.

¹⁸雅各来到他父亲那里，说：“我父啊！”以撒说：“我在这里，我儿啊，你是谁？”

¹⁸ Nga mo kaa nga baabo do ka ne: «Ay baaba.» Nga mo ne: «Ay neeya. Nin no may, ay izo?»

¹⁹雅各对他父亲说：“我就是你的长子以扫，你吩咐我作的，我已经照样作了。请坐起来，吃我的猎物，好给我祝福。”

¹⁹ Yakuba mo ne nga baabo se: «Ay no, ni hay-jina Isuwa. Ay te mate kaŋ cine ni ci ay se din. Ay ga ni ŋwaaray, ma tun ka goro ka ŋwa ay ŋwaaro gaa, hala ni bina ma albarka gaara ay se.»

²⁰以撒问他的儿子：“我儿啊，你怎么这样快就猎到了呢？”雅各回答：“因为耶和华你的　神叫我碰着好机会。”

²⁰ Isaka mo ne nga izo se: «Mate no ni te ka du a da waasi ya-cine, ay izo?» Nga mo ne: «Rabbi ni Irikoyo no k'ay no saaya.»

²¹以撒对雅各说：“我儿啊，你上前来，让我摸摸你，看看你是不是我的儿子以扫。”

²¹ Isaka binde ne Yakuba se: «Ay ga ni ŋwaaray, ay izo, ni ma kaa ka maan zama ay ma ni ham, hala nda cimi ni ya ay izo Isuwa no, wala manti nga no.»

²²雅各就走近他父亲以撒身边，以撒摸着他，说：“声音是雅各的声音，手却是以扫的手。”

²² Kala Yakuba koy ka maan nga baaba Isaka do, nga mo n'a ham. A ne: «Jinda ya Yakuba jinde no, amma kambey Isuwa kambey no.»

²³以撒认不出他来，因为他的手上有毛，好像他哥哥以扫的手一样，于是给他祝福。

²³ A mana fayanka ka bay, zama a kambey gonda hamni, mate kaŋ Isuwa kambey go d'a. Yaadin cine no a na albarka gaara nd'a a se.

²⁴以撒问：“你真是我的儿子以扫吗？”他回答：“我是。”

²⁴ A ne: «Hala cimi mo no, ni ya ay izo Isuwa no?» Yakuba ne: «Ay day no.»

²⁵以撒说：“把食物递给我，好让我吃我儿子的猎物，我就给你祝福。”雅各把食物递给他，他就吃了；又拿酒给他，他也喝了。

²⁵ Kala Isaka ne: «M'a maanandi ay do, ay mo g'ay izo ŋwaari kaana ŋwa, hal ay bina ma ni albarkandi.» A n'a maanandi a do, nga mo ŋwa. Yakuba kand'a se duvan*, a haŋ mo.

²⁶他父亲以撒对他说：“我儿啊，你上前来，和我亲嘴。”

²⁶ Waato din gaa baabo Isaka ne a se: «Ni ma kaa ka maan sohõ, k'ay garbey sunsum, ay izo.»

²⁷他就上前和父亲亲嘴；他父亲一闻到他衣服的香气，就给他祝福，说：“看哪，我儿子的香气，好像蒙耶和华赐福的田地所发出的香气一样。

²⁷ Kala Yakuba kaa ka maan k'a garbey sunsum. Baabo mo n'a bankaarayey mani ka maa hawo. A na albarka gaara a se ka ne: «Guna, ay izo hawo ga hima fari fo haw, wo kaŋ Rabbi na albarka daŋ a gaa.

²⁸愿　神赐给你天上的甘露，地上的沃土，以及大量五谷和美酒。

²⁸ Naŋ Irikoy ma ni no beene harandaŋ da ndunnya maafe, masangu nda reyzin* hari mo da yulwa.

²⁹愿万民服事你，愿万族向你下拜，愿你作你兄弟的主人，愿你母亲的子孙向你下拜。咒诅你的，愿他受咒诅；给你祝福的，愿他蒙福。”

²⁹ Dumi-dumey ma may ni se, yawey mo ma sumbal ni jine. Ni ma ciya bonkooni ni dumey boŋ, ni nya izey mo ma sumbal hala ganda ni jine. Laalante no boro kulu kaŋ ga ni laali, albarkante no boro kaŋ ga ni albarkandi.»

³⁰以扫求父祝福以撒给雅各祝福完了，雅各刚刚从他父亲以撒那里出来的时候，他哥哥以扫就打猎回来了。

³⁰ A ciya mo, waato kaŋ Isaka na albarka gaara Yakuba se ka ban, a mana gay kaŋ Yakuba fatta ka fun nga baabo Isaka jine, kal a beero Isuwa kaa ka fun nga fooyaŋo do.

³¹他也预备了美味的食物，拿来给他父亲，对他说：“请我父起来，吃你儿子的猎物，好给我祝福。”

³¹ A na maafe kaana te mo ka kand'a nga baabo do ka ne nga baabo se: «Ay baaba, ma tun ka ŋwa ni izo fooyaŋ hamo gaa, zama ni bina ma albarka gaara ay se.»

³²他父亲以撒问他：“你是谁？”他回答：“我就是你的长子以扫。”

³² Baabo Isaka binde ne a se: «Ifo? Nin no may?» Nga mo ne: «Ay no ni izo, ni hay-jina Isuwa.»

³³以撒就大大地战兢起来，说：“那么，刚才去打猎又拿猎物给我的是谁呢？在你未来以先，我已经吃了，又给他祝福了；他将来必定蒙福。”

³³ Kala Isaka jijiri gumo-gumo ka ne: «May? May no bora kaŋ na fooyaŋ hamo sambu ka kand'ay se, hal ay n'a kulu ŋwa za ni mana kaa. Ay na albarka gaara a se, a ga ciya albarkante mo.»

³⁴以扫听了他父亲的话，就非常痛心，放声大哭，对他父亲说：“我父啊，求你也给我祝福。”

³⁴ Waato kaŋ Isuwa maa nga baabo sanney, a soobay ka kaati nda hẽeni fotto, ka ne nga baabo se: «Ya nin ay baaba, m'ay no albarka, ay mo!»

³⁵以撒说：“你弟弟已经前来，用诡计把你的祝福夺去了。”

³⁵ Amma Isaka ne: «Ni kayne kaa da hiila ka ni albarka sambu.»

³⁶以扫说：“他名叫雅各不是很对吗？因为他欺骗了我两次。从前他夺去我的长子名分，现在他又夺去我的祝福。”以扫又说：“你再没有祝福留给我吗？”

³⁶ Isuwa ne: «Manti i n'a maa daŋ Yakuba? Guna ce hinka neeya kaŋ a n'ay tuti k'ay kayyaŋ nango ta. A n'ay hay-jinetara ta, sohõ mo a n'ay albarka ta. Ni mana baa albarka kayna jisi ay se no?»

³⁷以撒回答以扫，说：“我已经立他作你的主人，又把他所有的兄弟给了他作仆人，并且把五谷和美酒供给他了。我儿啊，我还可以为你作什么呢？”

³⁷ Isaka tu a se ka ne: «Guna, ay n'a daŋ a ma ciya ni koy. Ay n'a nya izey kulu no a se a m'i may. Ay na masangu nda reyzin hari no a se. Sohõ, ifo n'ay ga hin ka te ni se, ay izo?»

³⁸以扫问他的父亲：“我父啊，你只有一个祝福吗？我父啊，求你也给我祝福。”以扫就放声大哭。

³⁸ Isuwa ne nga baabo se: «Ya ay baaba, albarka folloŋ hinne no ni se? Ay baaba, ay no albarka, ay mo.» Kala Isaka na jinde sambu ka hẽ.

³⁹他父亲以撒回答他，说：“你住的地方必远离地上的沃土，远离天上的甘露。

³⁹ Kala baabo Isaka na sanney wo ci ka ne: «Ni nangoray si du ndunnya maafe, a si du beene harandaŋ.

⁴⁰你必依靠刀剑生活，你必服事你的弟弟；到你自由的时候，你必从你的颈项上挣脱他的轭。”

⁴⁰ Kala ni ma funa nda ni takuba, kala ni ma ye ni kayne se ganda. A ga ciya mo, waati kaŋ ni ga koma a se, ni ga du k'a calo* foobu ka kaa ni jinda gaa.»

⁴¹以扫恨雅各以扫因为他父亲给雅各所祝的福，就怀恨雅各；以扫心里想：“为我父亲守丧的时候近了，到时我必杀我的弟弟雅各。”

⁴¹ Isuwa na konnari jisi nga bina ra Yakuba se, zama baabo na Yakuba no albarka. A go ga ne nga bina ra: «Ay baaba buuyaŋ zaaro go ga maan. Waato din gaa no ay g'ay kayno Yakuba wi.»

⁴²有人把利百加大儿子以扫所说的话告诉了利百加，她就派人把她小儿子雅各叫了来，对他说：“你哥哥以扫想要杀你，报仇雪恨。

⁴² I koy ka sanney din kaŋ a hay-jina Isuwa ci dede Rabeka se, nga mo donton ka nga koda Yakuba ce. A ne a se: «Guna, ni beere Isuwa go ga miila nga ma bana ni gaa ka ni wi.

⁴³我儿啊，现在你要听我的话；起来，逃到哈兰我哥哥拉班那里去吧。

⁴³ Sohõ ay izo, ma hangan ay sanney se: Tun ka koy ay arme Laban do ka tugu; Haran kwaara no a go.

⁴⁴与他住些时日，等到你哥哥的怒气消了。

⁴⁴ Ma goro noodin alwaatiyaŋ hala ni beero bina ma zumbu,

⁴⁵你哥哥对你消了怒气，忘记了你对他所作的事，我就派人去把你从那里接回来。我何必在一日之内丧失你们两个呢？”

⁴⁵ hala ni beero futa ma ban a gaa, hal a ma dinya haŋ kaŋ ni te nga se. Waato din gaa ay ga ye ka kande nin fu. Ifo se no ay ga di araŋ boro hinka kulu mursay zaari folloŋ?»

⁴⁶利百加对以撒说：“我因为这些赫人女子，连性命都厌恶了。如果雅各也从这地的女子中，娶了像这样的赫人女子为妻，那我活着还有什么意思呢？”

⁴⁶ Rabeka ci Isaka se ka ne: «Ay farga nd'ay fundo Hetance wayborey sabbay se. Da Yakuba mo na wande sambu Hetu ize wayey ra, sanda laabo wandiyey dumi nooya, ifo no fundi ga hanse ay se koyne?»