聖經新譯本 (Simplified)

Zarma

Genesis

42

1雅各差遣众子往埃及买粮
1 Yakuba mo di i goono ga du ŋwaari Misira. Yakuba ne nga izey se: «Ifo se no araŋ ga care guna?»
2他又说:“我听说埃及有粮食,你们下到那里去,给我们买些粮食,使我们可以活下去,不至饿死。”
2 A ne: «A go, ay maa kaŋ ŋwaari go Misira. Kal araŋ ma do noodin ka day iri se, zama iri ma du ka funa, iri ma si bu.»
3于是,约瑟的十个哥哥就下去了,要从埃及买五谷。
3 Kala Yusufu beerey koy, ngey boro way, zama ngey ma ŋwaari day Misira.
4但雅各并没有打发约瑟的弟弟便雅悯与哥哥们同去,因为雅各说:“恐怕他会遇到灾害。”
4 Amma Yakuba mana Yusufu kayno Benyamin donton a ma koy nga beerey banda, zama baabo goono ga ne: «A ma si te hambara hasaraw fo ga du a.»
5以色列的众子也在前来买粮的人群中,因为迦南地也有饥荒。
5 Israyla* izey binde koy borey kaŋ yaŋ ga koy din banda, zama ngey ma ŋwaari day, zama haray go Kanaana laabo ra.
6当时治理埃及地的官长是约瑟,卖粮给那地所有的人民的就是他。所以,约瑟的哥哥们来俯伏在地向他下拜。
6 Yusufu mo, nga ga ti laabo hinkoyo. Nga mo no koyne ga neera laabo borey kulu se. Yusufu beerey mo kaa. I sombu a se, i moydumey go hala ganda.
7约瑟看见他的哥哥们,就认得他们,可是他装作陌生人,对他们说严厉的话,问他们:“你们是哪里来的?”他们回答:“我们是迦南地来买粮食的。”
7 Yusufu binde di nga beerey, a n'i bay mo, amma a na nga boŋ te i se danga yaw cine. A salaŋ i se da futay ka ne i se: «Man gaa no araŋ fun?» I ne a se: «Kanaana laabo ra no iri fun, iri kaa ka ŋwaari day no.»
8约瑟认得他的哥哥们,他们却不认得他。
8 Yusufu na nga beerey bay, amma ngey wo man'a bay.
9约瑟想起从前所作关于他们的两个梦,就对他们说:“你们是间谍,是来侦察本地的虚实。”
9 Yusufu mo fongu nda hindirey kaŋ nga te i boŋ. A ne i se: «Araŋ wo bar-barkoyaŋ no. Araŋ kaa neewo no zama araŋ ma guna ka di naŋ kaŋ laabo sinda kosaray.»
10他们对他说:“我主啊,不是这样,仆人们实在是来买粮食的。
10 I ne a se: «Abada, iri koyo, amma ŋwaari daymi sabbay se no iri, ni bannyey kaa.
11我们都是一个人的儿子,是诚实人;仆人们并不是间谍。”
11 Iri kulu baaba folloŋ izeyaŋ no. Iri ya yaddanteyaŋ no. Iri, ni bannyey manti ma-cararayaŋ.»
12约瑟对他们说:“不是的,你们实在是来侦察本地的虚实。”
12 A ne i se: «Abada. Araŋ wo kaa day no zama araŋ ma di naŋ kaŋ laabo sinda kosaray.»
13他们说:“仆人们本是兄弟十二人,我们都是迦南地一个人的儿子。最小的现在与我们的父亲在一起,还有一个不在了。”
13 I ne: «Iri, ni bannyey wo, iri boro way cindi hinka no, care nya-izeyaŋ, boro folloŋ izeyaŋ mo no Kanaana laabo ra. A go, koda go iri baabo do hunkuna, afo mo si no.»
14约瑟对他们说:“我刚才对你们说:‘你们是间谍。’这话实在不错。
14 Yusufu ne i se: «Wo kaŋ ay ci araŋ gaa nooya, araŋ wo ma-cararayaŋ no.
15我要这样试试你们:我指着法老的性命起誓,如果你们最小的弟弟不到这里来,你们就决不得离开这里。
15 To, ya-cine gaa no ay g'araŋ gosi: ay ze da Firawna fundo! Araŋ si fatta ne kala nda araŋ koda kaa jina.
16你们可以派你们中间一个人回去,把你们的弟弟带来;其余的人都要囚禁起来,好证明你们的话真实不真实。如果不真实,我指着法老的性命起誓,你们就是间谍。”
16 Araŋ ma araŋ ra afo donton, a ma kande araŋ kayno, araŋ mo ga goro ne hawante, zama i ma araŋ sanno gosi ka di hala cimi go araŋ do. Da manti yaadin no mo, ay ze da Firawna fundo! haciika, araŋ ya ma-cararayaŋ no.»
17于是,约瑟把他们收在监房里三天。
17 Kal a n'i kulu margu ka daŋ i m'i gaay jirbi hinza.
18到了第三天,约瑟对他们说:“我是敬畏 神的,你们要这样作,就可以活着;
18 Zaari hinzanta hane mo Yusufu ne i se: «Woone no araŋ ga te, araŋ ma du ka funa, zama ay ga humburu Irikoy.
19如果你们是诚实人,就叫你们兄弟中一个人囚禁在监里,你们其余的人可以带着粮食回去,解救你们家人的饥荒。
19 Da araŋ wo naanaykoyyaŋ no, ay ga gaay araŋ nya-izey wo ra afo, windo kaŋ ra i n'araŋ gaay din, amma araŋ wo ma koy. Araŋ ma sambu ŋwaari ka konda araŋ windey haraykooney se.
20然后把你们最小的弟弟带到我这里来,这样,就可以证明你们的话是真实的,你们就不必死了。”他们就照样作了。
20 Araŋ ma kande araŋ koda ay do. Yaadin gaa no araŋ sanney ga tabbat, araŋ ma si bu mo.» I binde te yaadin.
21他们彼此说:“我们在对待弟弟的事上实在有罪。他向我们求情的时候,我们看见他心里的痛苦,却不肯听他,所以这次苦难临到我们身上了。”
21 I ne ngey da care se: «Daahir, iri ya taalikoyyaŋ no iri kayno do haray, za kaŋ iri di a fundo taabo, saaya kaŋ a na iri ŋwaaray gomni, amma iri wangu ka maa. Woodin se no taabi woone du iri.»
22流本回答他们,说:“我不是对你们说过:‘不要伤害那孩子’吗?可是你们不肯听,现在流他血的罪要向我们追讨。”
22 Ruben tu i se ka ne: «Manti ay ci araŋ se, kaŋ ay ne: ‹Araŋ ma si taali te arwaso din se?› Amma araŋ wangu ka maa. Woodin sabbay se a go, a kuro alhakko no i goono ga hã.»
23他们不知道约瑟听得明白,因为他们中间有人当传译。
23 I mana bay hala Yusufu goono ga maa, zama boro fo go no kaŋ ga sanney barmay i game ra.
24约瑟转身离开他们,哭了一阵,又回到他们那里,与他们说话。然后从他们中间拉出西缅来,在他们眼前把他捆绑起来。
24 Yusufu binde na banda bare i gaa ka soobay ka hẽ gumo. A ye i do ka salaŋ i se. A na Simeyon di i ra k'a haw i jine.
25雅各的众子返回迦南约瑟吩咐人把五谷装满他们的袋,把他们的银子放回各人的布袋里;又给他们路上用的食物。一切就照样办了。
25 Waato din gaa Yusufu ne i ma hawgarey toonandi i se da masangu. I ma boro kulu nooro ye a se a hawgara ra, i m'i no hindoonayyaŋ mo fonda sabbay se. Yaadin mo no i te i se.
26他们把粮食驮在他们的驴上,离开那里去了。
26 I na ngey ŋwaaro sambu ka dake ngey farkayey boŋ ka dira.
27到了住宿的地方,他们其中的一个人打开了布袋,要拿饲料喂驴的时候,才发现自己的银子还在袋口那里。
27 Amma saaya kaŋ i ra afo na nga hawgara fiti zama a ma nga farka no kaamayaŋ hari i zumbuyaŋo do, kal a di nga nooro go hawgara me gaa.
28于是对兄弟们说:“我的银子都归还了。你们看,就在我的布袋里。”他们就心里惊慌,彼此战战兢兢地说:“ 神向我们作的是什么呢?”
28 A ne nga nya-izey se: «I n'ay nooro ye, nga neeya ay hawgara ra.» I biney pati. I bare ka care guna nda jijiriyaŋ ka ne: «Ifo no woone kaŋ Irikoy te iri se?»
29他们回到迦南地他们的父亲雅各那里,把他们遭遇的一切事都告诉了他,说:
29 I kaa ngey baabo Yakuba do Kanaana laabo ra ka dede a se hay kulu kaŋ du ngey. I ne:
30“那地的主人对我们说了一些严厉的话,把我们当作侦察那地的间谍。
30 «Bora din kaŋ ga ti laabo koyo salaŋ iri se da futay, a go ho hala iri wo laabu ma-cararayaŋ no.
31我们对他说:‘我们是诚实人,并不是间谍。
31 Iri mo ne a se kaŋ iri wo naanaykoyyaŋ no, manti ma-cararayaŋ no.
32我们本是兄弟十二人,都是一个父亲的儿子;有一个不在了,最小的现在与我们的父亲一起在迦南地。’
32 Iri boro way cindi hinka no, care nya-izeyaŋ, baaba folloŋ izeyaŋ. Iri boro fo si no, koda mo go iri baabo do hunkuna Kanaana laabo ra.
33那地的主人对我们说:‘我用这个办法就可以知道你们是不是诚实人:你们兄弟中要留下一人在我这里,其余的人可以带着粮食回去,解救你们家人的饥荒。
33 Kala bora kaŋ ga ti laabo koyo ne iri se: ‹Mate kaŋ gaa ay ga bay hal araŋ ya cimi boroyaŋ no neeya: araŋ ma araŋ nya-izey ra afo naŋ ne ay do. Araŋ ma sambu ŋwaari araŋ windey haraykooney se k'araŋ diraw te.
34然后把你们最小的弟弟带到我这里来,我就知道你们不是间谍,而是诚实人了。这样,我就把你们的兄弟交还给你们,你们也可以在这地自由来往。’”
34 Araŋ ma kande araŋ koda ay do. Gaa no ay ga bay kaŋ araŋ manti ma-cararayaŋ, amma araŋ ya cimi boroyaŋ no. Ay g'araŋ nya-izo no araŋ se, araŋ ma day da neerayaŋ te laabo ra mo.› »
35后来他们倒布袋的时候,不料各人的银包仍然在各人的布袋里。他们和他们的父亲看见了银包,就都惧怕起来。
35 A te ka ciya mo, waato kaŋ i go ngey hawgarey feeriyaŋo gaa, kal i boro kulu nooru kunsumo go hawgara ra. Waato kaŋ ngey da ngey baabo di ngey noorey, kal i humburu.
36他们的父亲雅各对他们说:“你们总是使我丧失儿子:约瑟没有了,西缅也没有了,你们还要把便雅悯带走;每一件事都是针对我。”
36 Kala baabo Yakuba ne i se: «Araŋ n'ay mursandi nd'ay izey. Yusufu si no, Simeyon si no, araŋ ga ba ka Benyamin mo sambu. Harey wo kulu ga gaaba nda ay fundo.»
37流本对他父亲说:“如果我不把他带回来给你,你可以杀死我的两个儿子;只管把他交给我吧,我必把他带回来给你。”
37 Ruben binde salaŋ nga baabo se ka ne: «M'ay ize hinka wi, da day ay mana ye ka kand'a ni do. M'a daŋ ay kambe ra, ay ga ye ka kand'a mo ni do.»
38雅各说:“我的儿子不可与你们一同下去,因为他的哥哥死了,只剩下他一个;如果他在你们所走的路上遇到不幸,你们就使我这白发老人愁愁苦苦地下阴间去了。”
38 Yakuba ne: «Ay izo si koy araŋ banda, zama a nya izo bu, nga hinne no ka cindi. Da hasaraw fo du a dirawo kaŋ araŋ ga koy ra, yaadin gaa araŋ g'ay hamni kwaara candi nda bine saray nooya ka koy Alaahara.»