1雅各再差遣众子往埃及买粮
1 Hara kankam laabo ra.
2他们把从埃及带回来的粮食都吃完了。他们的父亲就对他们说：“你们再去替我们买些粮食回来吧。”
2 A ciya mo, saaya kaŋ masango kaŋ i kande ka fun Misira din i n'a ŋwa ka ban, baabo ne i se: «Wa ye ka koy ka ŋwaari kayna day iri se koyne.»
3犹大对他说：“那人认真地警告我们说：‘如果你们的弟弟不与你们一起来，你们就不得见我的面。’
3 Kala Yahuda salaŋ a se ka ne: «Bora na sanno gaabandi ka ne: ‹Araŋ si di ay moyduma abada, kala nda araŋ kayno go araŋ banda.›
4如果你让我们的弟弟与我们同去，我们就下去替你买粮食。
4 Da ni g'iri kayno daŋ iri banda, iri ga koy ka ŋwaari day,
5如果你不让他去，我们也不下去，因为那人对我们说：‘如果你们的弟弟不与你们一起来，你们就不得见我的面。’”
5 amma da ni s'a daŋ _iri banda|_, iri si koy. Zama bora ne iri se: ‹Araŋ si di ay moyduma kala nda araŋ kayno go araŋ banda.› »
6以色列说：“你们为什么这样害我，告诉那人你们还有个弟弟呢？”
6 Israyla binde ne: «Ifo se no araŋ n'ay zamba ya-cine, za kaŋ araŋ ne bora se kaŋ araŋ gonda nya-ize fo kaŋ cindi?»
7他们回答：“那人确实查问有关我们和我们亲属的事，说：‘你们的父亲还活着吗？你们还有其他的兄弟吗？’我们就照着这些话回答他。我们怎么知道他会说：‘你们必要把你们的弟弟带下来’呢？”
7 I ne: «Bora din n'iri hã no iri bumbey sanni boŋ da iri dumo wane. A ne: ‹Araŋ gonda baaba kaŋ gonda fundi? wala araŋ gonda nya-ize fo koyne?› Iri mo, iri tu a se sanni woone yaŋ boŋ. Man iri gonda bayray baa kayna hal a ga ne: ‹Wa kande araŋ kayno ay do?› »
8犹大对他父亲以色列说：“你若打发那孩子与我同去，我们就立刻起程，好叫我们和你，以及我们的孩子都可以存活，不至饿死。
8 Yahuda ne nga baabo Israyla se: «Ma zanka daŋ ay banda. Iri mo, iri ma tun ka koy, zama iri ma funa, iri ma si bu, iri nda nin da iri izey mo.
9我愿意亲自担保他的安全，你可以从我手里追回他。如果我不把他带回来给你，交在你面前，我愿终生承担这罪。
9 Ay g'a fundo tolme sambu ay boŋ, ay kambe ra no ni g'a ceeci. D'ay mana ye ka kand'a ni do k'a daŋ ni kambe ra, kal ay ma goro nda taali hal abada ay boŋ.
10要不是我们耽延，现在第二次也回来了。”
10 Zama da manti kaŋ iri gay, haciika doŋ sohõ iri ye ka kaa ce hinka.»
11他们的父亲以色列对他们说：“如果必须如此，你们就这样作：你们把本地最好的出产放在袋里，带下去给那人作礼物，就是一点乳香、一点蜂蜜、香料、没药、粟子和杏仁。
11 I baabo Israyla ne i se: «D'a tilas, yaadin gaa mate kaŋ araŋ ga te neeya: araŋ ma sambu iri laabo wane hay fo caadante araŋ jeejay ra ka kond'a bora se fooyaŋ hari. Wa konda zawul* kayna da yu kayna, da turaare jinay da yaazi da damsi da amand*.
12你们手里要多带一倍银子，因为你们要把那放回在你们袋口里的银子带回去，那可能是弄错了的。
12 Araŋ ma nooru labu-care hinka sambu araŋ kambe ra. Noorey kaŋ i ye araŋ hawgarey ra, araŋ ma ye nd'ey araŋ kambe ra. Hambara forgay no.
13你们带着你们的弟弟，起程再到那人那里去吧。
13 Wa araŋ kayno sambu mo, ka tun ka ye bora do.
14愿全能的 神使那人怜悯你们，给你们释放你们那个兄弟和便雅悯。至于我，如果要丧失儿子，就丧失了吧。”
14 Irikoy kaŋ ti Hina-Kulu-Koyo ma araŋ no suuji bora do, zama a ma araŋ nya-ize fa din taŋ araŋ se, nga nda Benyamin kulu. Ay mo, d'i n'ay mursandi nd'ay izey, ay murs'ey no.»
15于是，他们带着这些礼物，手里拿着多一倍的银子，并且带着便雅悯，起程下到埃及去，站在约瑟面前。
15 Kala borey na fooyaŋey sambu. I na nooru labu-care hinka mo sambu ngey kambe ra, da Benyamin mo. I tun ngey do ka koy Misira ka kay Yusufu jine.
16约瑟为兄弟摆设筵席约瑟见便雅悯与他们同来，就对管家说：“把这些人带到我家里，要宰杀牲畜，预备筵席，因为在正午的时候，这些人要与我一起吃饭。”
16 Saaya kaŋ Yusufu di Benyamin go i banda, a ne nga windi jine funa se: «Ma furo nda borey din windo ra. Ma alman wi mo k'a soola, zama da wayna to zaari bindi, borey din ga ŋwa ay banda.»
17管家就照着约瑟所吩咐的去作，把这些人带到约瑟的家里。
17 Kala bora te danga mate kaŋ Yusufu ci nga se ka borey daŋ Yusufu windo ra.
18他们因为被领到约瑟的家里，就害怕起来，说：“我们被领到这里来，必定是为了头一次放回在我们袋里的银子，现在他们想攻击我们，制伏我们，逼我们作奴仆，又夺去我们的驴。”
18 Borey din humburu zama i n'i daŋ Yusufu windo ra. I ne: «Nooro din kaŋ i ye iri hawgarey ra za sintina gaa din, a se no i n'iri daŋ, zama nga ma du kobay ka kaŋ iri boŋ, ka iri te bannyayaŋ, iri nda iri farkayey kulu.»
19他们于是走近约瑟的管家，在屋门口与他说话。
19 Kal i sosoro ka maan Yusufu windi jine funa do. I salaŋ a se windo me gaa
20他们说：“先生啊，我们头一次下来，实在是要买粮食的。
20 ka ne: «Ya iri jine bora, daahir iri kaayaŋ jina gaa, iri kaa zama iri ma ŋwaari day no.
21后来我们来到住宿的地方，打开布袋的时候，不料各人的银子仍然在各人的袋口里，分文不少；现在我们手里又带回来了。
21 A ciya mo, waato kaŋ iri to zumbuyaŋo do, iri n'iri hawgarey feeri, kala boro kulu nooro go a hawgara me gaa. Iri noorey neeya timmante. Iri ye ka kand'ey iri kambe ra.
22我们手里又另外带来银子，是买粮食用的。我们不知道头一次谁把我们的银子放在我们的布袋里。”
22 Iri kande nooru fooyaŋ mo koyne zama iri ma ŋwaari day. Iri mana bay boro kaŋ n'iri noorey ye iri hawgarey ra.»
23管家说：“你们可以放心，不要害怕，是你们的 神，你们父亲的 神，把财宝赐给你们，放在你们的布袋里。你们的银子我早已收到了。”接着他把西缅带出来交给他们。
23 Kal a ne: «Laakal kanay ma goro araŋ gaa, araŋ ma si humburu bo. Araŋ Irikoyo, araŋ baaba Irikoyo, nga no k'araŋ no arzaka araŋ hawgarey ra. Araŋ noorey furo ay kambe ra.» A na Simeyon mo kaa taray.
24管家把他们领到约瑟的家里，给他们水洗脚，又给他们饲料喂驴。
24 Bannya din mo na borey daŋ Yusufu fuwo ra. A n'i no hari, i na ngey cey nyun. A n'i farkayey mo no ŋwaari.
25于是，他们预备好了礼物，等候约瑟中午到来，因为他们听说他们要在那里吃饭。
25 I na fooyaŋ haro soola hala Yusufu ga kaa zaari bindi, zama i ci i se kaŋ i ga ŋwa noodin.
26约瑟回到家里，他们就把手中的礼物带进屋里送给他，又俯伏在地向他下拜。
26 Waato kaŋ Yusufu ye ka kaa fu, i kond'a se fooyaŋ haro kaŋ go i kambey ra windo ra. I gurfa a jine hala ganda.
27约瑟先向他们问安，然后又问：“你们的父亲，就是你们所说的那老人家平安吗？他还在吗？”
27 A n'i baani hã ka ne: «Araŋ baabo go baani, wala, dottija din kaŋ araŋ ci? A gonda fundi hala hõ?»
28他们回答：“你仆人我们的父亲平安，他还在。”于是他们低头下拜。
28 I ne: «Ni bannya, iri baaba go baani. A gonda fundi hala hõ.» I na boŋ sumbal ka sombu a jine.
29约瑟举目观看，看见自己同母所生的弟弟便雅悯，就问：“这就是你们向我提过那最小的弟弟吗？”又说：“我儿啊，愿 神赐恩给你。”
29 A na nga boŋ sambu ka di nga kayno, Benyamin, a nyaŋo izo. A ne: «Araŋ koda no, wala? nga kaŋ araŋ ci ay se?» A ne koyne: «Irikoy ma gomni te ni se, ay izo!»
30约瑟爱弟弟之情激动起来，就急忙去找个可哭的地方。于是他进了自己的内室，在那里哭了一阵。
30 Kala Yusufu waasu, zama a gaahamo jijiri, nga kayno bakaraw se. A na nangu ceeci zama nga ma hẽ. A furo nga kaniyaŋ fuwo ra ka hẽ noodin.
31他洗了面，然后出来，抑制着自己的感情，吩咐人说：“开饭吧。”
31 A na nga moyduma nyun ka fatta, kal a hin nga boŋ. A ne i ma kande ŋwaari.
32他们就给约瑟单独摆了一席，给那些人另外摆了一席，又给那些与约瑟一同吃饭的埃及人摆了一席，因为埃及人不能与希伯来人一同吃饭，这是埃及人所厌恶的。
32 I daŋ a se nga wane, nga hinne. Ngey mo wane go waani i do. Misirancey kaŋ yaŋ go noodin mo, i ŋwaaro go waani, zama kabiya hari no Misirancey se i ma ŋwa Ibraniyancey banda; fanta hari no Misirancey se.
33约瑟使众兄弟在他面前排列坐下，都是照着他们长幼的次序。众兄弟就彼此对望，惊奇不已。
33 I goro a jine, hay-jina nga hayyaŋ darza boŋ, koda mo nga kaynayaŋo boŋ. Borey mo na care guna nda dambara.
34约瑟拿起自己面前的食物，分给他们，但是便雅悯分得的食物，比别人多五倍。他们就与约瑟一同喝酒宴乐。
34 A ne i ma ŋwaaro sambu nga jine ka kond'a i se. Amma Benyamin wano, a naŋ i m'a te a ma to cindey wane fo sorro gu. I haŋ ka maa kaani a banda.