¹在以弗所

¹Wakati Apolo alipokuwa Korintho, Paulo alisafiri sehemu za bara, akafika Efeso ambako aliwakuta wanafunzi kadhaa.

²问他们说：“你们信的时候，受了圣灵没有？”他们说：“没有，连圣灵赐下来这件事，我们也没有听过。”

²Akauliza, "Je, mlipopata kuwa waumini mlipokea Roho Mtakatifu?" Nao wakamjibu, "La! Hata kusikia kwamba kuna Roho Mtakatifu hatujasikia."

³保罗问：“那么你们受的是什么洗呢？”他们说：“是约翰的洗礼。”

³Naye akasema, "Sasa mlipata ubatizo wa namna gani?" Wakamjibu, "Ubatizo wa Yohane."

⁴保罗说：“约翰施的是悔改的洗礼，他告诉人民当信在他以后要来的那一位，就是耶稣。”

⁴Naye Paulo akasema, "Ubatizo wa Yohane ulikuwa wa kuonyesha kwamba watu wametubu. Yohane aliwaambia watu wamwamini yule ambaye alikuwa anakuja baada yake, yaani Yesu."

⁵他们听见了，就受洗归入主耶稣的名下。

⁵Baada ya kusikia hayo, walibatizwa kwa jina la Bwana Yesu.

⁶保罗为他们按手，圣灵就降在他们身上，他们就用各种的语言讲话，并且说预言。

⁶Basi, Paulo akawawekea mikono, na Roho Mtakatifu akawashukia, wakaanza kusema lugha mbalimbali na kutangaza ujumbe wa Mungu.

⁷他们一共约有十二人。

⁷Wote jumla, walikuwa watu wapatao kumi na wawili.

⁸一连三个月，保罗都到会堂里去，放胆宣讲，辩论　神的国的事，劝导人。

⁸Kwa muda wa miezi mitatu Paulo alikuwa akienda katika sunagogi, akawa na majadiliano ya kuvutia sana juu ya Ufalme wa Mungu.

⁹可是有些人心里刚硬，不受劝化，在群众面前毁谤这道，保罗就离开他们，也叫门徒与他们分开。他每天在推喇奴学院跟人辩论。

⁹Lakini wengine walikuwa wakaidi, wakakataa kuamini, wakaanza kuongea vibaya hadharani juu ya Njia ya Bwana. Hapo Paulo alivunja uhusiano nao, akawachukua pembeni wale wanafunzi wake, akawa anazungumza nao kila siku katika jumba la masomo la Turano.

¹⁰这样过了两年，全亚西亚的居民，无论犹太人或希腊人，都听见了主的道。

¹⁰Aliendelea kufanya hivyo kwa muda wa miaka miwili hata wakazi wote wa Asia, Wayahudi na watu wa mataifa mengine, wakaweza kusikia neno la Bwana.

¹¹士基瓦的七个儿子　神借着保罗的手，行了一些不平凡的神迹。

¹¹Mungu alifanya miujiza ya ajabu kwa mikono ya Paulo.

¹²甚至有人把保罗贴身的手巾围巾拿去，放在病人身上，病就好了，邪灵也出来了。

¹²Watu walikuwa wakichukua leso na nguo nyingine za kazi ambazo Paulo alikuwa amezitumia, wakazipeleka kwa wagonjwa, nao wakaponywa magonjwa yao; na wale waliokuwa na pepo wabaya wakatokwa na pepo hao.

¹³那时，有几个赶鬼的犹太人，周游各处，擅自用主耶稣的名，向身上有邪灵的人说：“我奉保罗所传的耶稣的名，命令你们出来。”

¹³Wayahudi kadhaa wenye kupunga pepo wabaya, walisafiri huko na huko, wakijaribu kulitumia jina la Bwana Yesu kwa wale waliokuwa wamepagawa na pepo wabaya. Walikuwa wakisema: "Ninawaamuru kwa jina la Yesu ambaye Paulo anamhubiri."

¹⁴有一个犹太人士基瓦，是祭司长，他的七个儿子都作这事。

¹⁴Watoto saba wa Skewa, Kuhani Mkuu wa Kiyahudi, walikuwa miongoni mwa hao waliokuwa wanafanya hivyo.

¹⁵邪灵回答他们：“耶稣我认识，保罗我也知道；你们是谁？”

¹⁵Lakini pepo mbaya aliwajibu, "Ninamfahamu Yesu, ninamjua pia Paulo, lakini ninyi ni nani?"

¹⁶邪灵所附的那人就扑到他们身上，制伏了两人，胜过了他们，使他们赤着身带着伤，从那房子逃了出来。

¹⁶Kisha yule mtu aliyepagawa aliwarukia wote kwa kishindo, akawashinda nguvu. Na hao watoto wa Skewa wakakimbia kutoka ile nyumba wakiwa uchi na wamejaa majeraha.

¹⁷所有住在以弗所的犹太人和希腊人，都知道这件事；大家都惧怕，尊主耶稣的名为大。

¹⁷Kila mtu huko Efeso, Myahudi na asiye Myahudi, alisikia juu ya tukio hilo. Wote waliingiwa na hofu, wakalitukuza jina la Bwana Yesu.

¹⁸也有许多信了的人，来承认和述说自己行过的事。

¹⁸Waumini wengi walijitokeza wakakiri hadharani mambo waliyokuwa wametenda.

¹⁹又有许多行巫术的人，把他们的书带来，当众烧掉。他们估计书价，才知道共值五万块银子。

¹⁹Wengine waliokuwa wameshughulikia mambo ya uchawi hapo awali, walikusanya vitabu vyao, wakavichoma mbele ya wote. Walikisia gharama ya vitabu hivyo, wakaona yafikia vipande vya fedha elfu hamsini.

²⁰这样，主的道大有能力地兴旺起来，而且得胜。

²⁰Kwa namna hiyo, neno la Bwana lilizidi kuenea na kuwa na nguvu zaidi.

²¹以弗所的骚动这些事以后，保罗心里定意要经过马其顿、亚该亚，往耶路撒冷去。他说：“我到了那边以后，也该去罗马看看。”

²¹Baada ya mambo hayo, Paulo aliamua kwenda Yerusalemu kwa kupitia Makedonia na Akaya. Alisema, "Baada ya kufika huko, itanilazimu kuona Roma pia."

²²于是从服事他的人中，派了提摩太和以拉都两人去马其顿，自己暂时留在亚西亚。

²²Hivyo, aliwatuma wawili wa wasaidizi wake, Timotheo na Erasto, wamtangulie kwenda Makedonia, naye akabaki kwa muda huko Asia.

²³那时，因这道起了大扰乱，

²³Wakati huo ndipo kulipotokea ghasia kubwa huko Efeso kwa sababu ya hiyo Njia ya Bwana.

²⁴有一个银匠，名叫低米丢，是制造亚底米女神银龛的。他让技工们作了不少的生意。

²⁴Kulikuwa na mfua fedha mmoja aitwaye Demetrio, ambaye alikuwa na kazi ya kutengeneza sanamu za nyumba ya mungu wa kike aitwaye Artemi. Shughuli hiyo iliwapatia mafundi faida kubwa.

²⁵他把这些人和同业的工人聚集起来，说：“各位，你们知道，我们是靠这生意赚钱的。

²⁵Demetrio aliwakusanya hao wafanyakazi pamoja na wengine waliokuwa na kazi kama hiyo, akawaambia, "Wananchi, mnafahamu kwamba kipato chetu kinatokana na biashara hii.

²⁶现在你们看见了，也听见了，这个保罗不单在以弗所，而且几乎在整个亚西亚，说服了，也带坏了许多人，说：‘人手所做的，都不是神。’

²⁶Sasa, mnaweza kusikia na kujionea wenyewe mambo Paulo anayofanya, si tu hapa Efeso, ila pia kote katika Asia. Yeye amewashawishi na kuwageuza watu wakakubali kwamba miungu ile iliyotengenezwa na watu si miungu hata kidogo.

²⁷这样，不只我们这一行要给人鄙视，就是大女神亚底米的庙也会给人撇弃，连全亚西亚和普天下所敬拜的女神也要垮台，威荣尽都失掉了。”

²⁷Hivyo iko hatari kwamba biashara yetu itakuwa na jina baya. Si hivyo tu, bali pia jambo hilo linaweza kuifanya nyumba ya mungu Artemi kuwa si kitu cha maana. Hatimaye sifa zake huyo ambaye Asia na dunia yote inamwabudu, zitakwisha."

²⁸他们听了，怒气冲冲喊着说：“以弗所人的女神，伟大的亚底米啊！”

²⁸Waliposikia hayo, waliwaka hasira, wakaanza kupiga kelele: "Mkuu ni Artemi, wa Efeso!"

²⁹全城骚动起来，他们捉住了保罗的旅伴马其顿人该犹和亚里达古，齐心冲进了剧场。

²⁹Mji wote ukajaa ghasia. Wakawavamia Gayo na Aristarko, wenyeji wa Makedonia, ambao walikuwa wasafiri wenzake Paulo, wakakimbia nao mpaka kwenye ukumbi wa michezo.

³⁰保罗想要到人群当中去，门徒却不许。

³⁰Paulo mwenyewe alitaka kuukabili huo umati wa watu, lakini wale waumini walimzuia.

³¹还有几位亚西亚的首长，是保罗的朋友，派人来劝他，不要冒险到剧场里去。

³¹Maofisa wengine wa huo mkoa wa Asia, waliokuwa rafiki zake, walimtumia Paulo ujumbe wakimsihi asijihatarishe kwa kwenda kwenye ukumbi wa michezo.

³²那时大家叫这个喊那个，乱成一团，大多数的人都不知道聚集的原因。

³²Wakati huo, kila mtu alikuwa anapayuka; wengine hili na wengine lile, mpaka hata ule mkutano ukavurugika. Wengi hawakujua hata sababu ya kukutana kwao.

³³犹太人把亚历山大推到前面，群众中有人把这事的因由告诉他。亚历山大作了一个手势，要向民众申辩。

³³Kwa vile Wayahudi walimfanya Aleksanda ajitokeze mbele, baadhi ya watu katika ule umati walidhani kuwa ndiye. Basi, Aleksanda aliwaashiria watu kwa mkono akitaka kujitetea mbele ya ule umati wa watu.

³⁴大家一认出他是犹太人，就异口同声高呼：“以弗所人的女神，伟大的亚底米啊！”喊了约有两个钟头。

³⁴Lakini walipotambua kuwa yeye ni Myahudi, wote kwa sauti moja walipiga kelele: "Mkuu ni Artemi wa Efeso!" Wakaendelea kupayukapayuka hivyo kwa muda wa saa mbili.

³⁵后来，书记官安抚群众说：“以弗所人哪！谁不知道你们的城，是看守大亚底米的庙，又是看守宙斯那里降下的神像的呢？

³⁵Hatimaye karani wa mji alifaulu kuwanyamazisha, akawaambia, "Wananchi wa Efeso, kila mtu anajua kwamba mji huu wa Efeso ni mlinzi wa nyumba ya mungu Artemi na mlinzi wa ile sanamu iliyoanguka kutoka mbinguni.

³⁶这些事既然是驳不倒的，你们就应当平心静气，不可轻举妄动。

³⁶Hakuna anayeweza kukana mambo haya. Hivyo basi, tulieni; msifanye chochote bila hadhari.

³⁷你们带来的这些人，既没有行劫庙宇，也没有亵渎我们的女神。

³⁷Mmewaita watu hawa hapa ingawaje hawakuikufuru nyumba ya mungu wala kumtukana mungu wetu wa kike.

³⁸如果低米丢和同他一起的技工要控告谁，大可以告上法庭，或呈交总督；让他们彼此控告好了。

³⁸Kama, basi Demetrio na wafanyakazi wake wana mashtaka yao kuhusu watu hawa, yapo mahakama na wakuu wa mikoa; wanaweza kushtakiana huko.

³⁹如果还有其他的事件，可以在合法的集会里，谋求解决。

³⁹Kama mna matatizo mengine, yapelekeni katika kikao halali.

⁴⁰今天的动乱，本来是无缘无故的，我们可能有被控告的危险；关于这次的骚动，我们实在无法解释。”

⁴⁰Kwa maana tungaliweza kushtakiwa kwa kusababisha ghasia kutokana na vituko vya leo. Ghasia hii haina msingi halali na hatungeweza kutoa sababu za kuridhisha za ghasia hiyo."

⁴¹说了这些话，就把群众解散了。

⁴¹Baada ya kusema hayo aliuvunja mkutano.