1安息日的主（可2:23-28；路6:1-5）
1Wakati huo, Yesu alikuwa anapita katika mashamba ya ngano siku ya Sabato. Basi, wanafunzi wake wakaona njaa, wakaanza kukwanyua masuke ya ngano, wakala punje zake.
2法利赛人看见了，就对他说：“你看，你的门徒作了安息日不可作的事。”
2Mafarisayo walipoona hayo, wakamwambia Yesu, "Tazama, wanafunzi wako wanafanya jambo ambalo si halali siku ya Sabato."
3耶稣对他们说：“大卫和跟他在一起的人，在饥饿的时候所作的，你们没有念过吗？
3Yesu akawajibu, "Je, hamjasoma alivyofanya Daudi pamoja na wenzake wakati walipokuwa na njaa?
4他不是进了 神的殿，吃了他和跟他在一起的人不可以吃，只有祭司才可以吃的陈设饼吗？
4Yeye aliingia katika Nyumba ya Mungu pamoja na wenzake, wakala ile mikate iliyowekwa mbele ya Mungu. Yeye wala hao wenzake hawakuruhusiwa kula mikate hiyo isipokuwa tu makuhani peke yao.
5律法书上记着：安息日，祭司在殿里供职，触犯了安息日，也不算有罪；你们也没有念过吗？
5Au je, hamjasoma katika Sheria kwamba kila siku ya Sabato makuhani huivunja Sheria Hekaluni, lakini hawafikiriwi kuwa na hatia?
6我告诉你们，这里有一位是比圣殿更大的。
6Basi, nawaambieni kwamba hapa pana kikuu kuliko Hekalu.
7如果你们明白‘我喜爱怜悯，不喜爱祭祀’这句话的意思，就不会把无罪的定罪了。
7Kama tu mngejua maana ya maneno haya: Nataka huruma wala si dhabihu, hamngewahukumu watu wasio na hatia.
8因为人子是安息日的主。”
8Maana Mwana wa Mtu ni Bwana wa Sabato."
9治好手枯的人（可3:1-6；路6:6-11）耶稣离开那里，来到他们的会堂。
9Yesu alitoka hapo, akaenda katika sunagogi lao.
10会堂里有一个人，他的一只手枯干了。有人问耶稣：“在安息日治病，可以吗？”目的是要控告耶稣。
10Kulikuwa na mtu mmoja mwenye mkono uliopooza. Basi, watu wakamwuliza Yesu, "Je, ni halali kumponya mtu siku ya Sabato?" Walimwuliza hivyo wapate kisa cha kumshtaki.
11耶稣回答：“你们当中有哪一个，他仅有的一只羊在安息日跌进坑里，会不把羊抓住拉上来呢？
11Lakini Yesu akawaambia, "Tuseme mmoja wenu ana kondoo wake ambaye ametumbukia shimoni; je, hatamshika na kumtoa humo siku ya Sabato?
12人比羊贵重得多了！所以，在安息日行善是可以的。”
12Mtu ana thamani kuliko kondoo! Basi, ni halali kutenda mema siku ya Sabato."
13于是对那人说：“伸出手来！”他把手一伸，就复原了，好像另一只手一样。
13Kisha akamwambia yule mtu, "Nyosha mkono wako." Akaunyosha, nao ukawa mzima kabisa kama ule mwingine.
14法利赛人出去，商议怎样对付耶稣，好杀掉他。
14Basi, Mafarisayo wakatoka nje, wakashauriana jinsi watakavyomwangamiza Yesu.
15 神拣选的仆人耶稣知道了，就离开那里。有很多人跟随他，他医好他们所有的病人，
15Lakini Yesu alipojua jambo hilo, akatoka mahali pale. Watu wengi walimfuata, akawaponya wagonjwa wote,
16又嘱咐他们不可替他张扬。
16akawaamuru wasiwaambie watu habari zake,
17这就应验了以赛亚先知所说的：
17ili yale aliyosema nabii Isaya yatimie:
18“看哪！我所拣选的仆人，我所爱，心里所喜悦的；我要把我的灵赐给他，他必向万国宣扬公理。
18"Hapa ni mtumishi wangu niliyemteua, mpendwa wangu anipendezaye moyoni. Nitaiweka Roho yangu juu yake, naye atatangaza hukumu yangu kwa mataifa yote.
19他不争吵，也不喧嚷，人在街上听不见他的声音。
19Hatakuwa na ubishi wala kupiga kelele, wala sauti yake haitasikika barabarani.
20压伤的芦苇，他不折断，将残的灯火，他不吹灭；直到他施行公理，使公理得胜。
20Mwanzi uliopondeka hatauvunja, wala utambi ufukao moshi hatauzima, mpaka atakapoifanya hukumu ya haki itawale.
21万民都要寄望于他的名。”
21Katika jina lake mataifa yatakuwa na tumaini."
22耶稣靠 神的灵赶鬼（可3:20-30；路11:14-23）有人带了一个被鬼附着、又瞎又哑的人到耶稣那里。耶稣医好了他，那哑巴就能说话，也能看见了。
22Hapo watu wakamletea Yesu kipofu mmoja ambaye alikuwa bubu kwa sababu alikuwa amepagawa na pepo. Yesu akamponya hata, akaweza kusema na kuona.
23群众都很惊奇，说：“难道他就是大卫的子孙？”
23Umati wote wa watu ulishangaa ukasema, "Je, huenda ikawa huyu ndiye Mwana wa Daudi?"
24法利赛人听见了，说：“这个人赶鬼，只不过是靠鬼王别西卜罢了。”
24Lakini Mafarisayo waliposikia hayo, wakasema, "Mtu huyu anawafukuza pepo kwa uwezo wa Beelzebuli, mkuu wa pepo."
25耶稣知道他们的心思，就对他们说：“如果一个国家自相纷争，就必定荒凉；一城一家自相纷争，必站立不住。
25Yesu, akiwa anayajua mawazo yao, akawaambia, "Ufalme wowote uliogawanyika makundimakundi yanayopingana, hauwezi kudumu, na mji wowote au jamaa yoyote iliyogawanyika makundimakundi yanayopingana, itaanguka.
26如果撒但赶逐撒但，就会自相纷争。那么，他的国怎能站立得住呢？
26Ikiwa Shetani anamfukuza Shetani, anajipinga mwenyewe. Basi, ufalme wake utasimamaje?
27我若靠别西卜赶鬼，你们的子孙又靠谁呢？这样，他们就要断定你们的不是。
27Ninyi mnasema ati nawafukuza pepo kwa uwezo wa Beelzebuli; je, watoto wenu huwafukuza kwa uwezo wa nani? Kwa sababu hiyo wao ndio watakaowahukumu ninyi.
28我若靠 神的灵赶鬼， 神的国就已经临到你们了。
28Lakini ikiwa ninawafukuza pepo kwa nguvu ya Roho wa Mungu, basi jueni kwamba Ufalme wa Mungu umekwisha fika kwenu.
29如果不先把壮汉绑起来，怎能进到他的家里，抢夺财物呢？如果绑起来了，就可以抢劫他的家了。
29"Au, anawezaje mtu kuivamia nyumba ya mtu mwenye nguvu na kumnyang'anya mali yake, bila kwanza kumfunga huyo mtu mwenye nguvu? Hapo ndipo atakapoweza kumnyang'anya mali yake.
30不站在我这一边的就是反对我的，不跟我一起收聚的，就是分散的。
30"Yeyote asiyejiunga nami, anapingana nami; na yeyote asiyekusanya pamoja nami, hutawanya.
31因此，我告诉你们，人的一切罪和亵渎的话，都可以赦免；可是，亵渎圣灵就得不着赦免。
31Kwa sababu hiyo, nawaambieni, watu watasamehewa dhambi na kufuru zao zote, lakini hawatasamehewa dhambi ya kumkufuru Roho Mtakatifu.
32无论谁说话得罪了人子，还可以赦免；但说话得罪了圣灵的，今生来世都得不着赦免。
32Tena, asemaye neno la kumpinga Mwana wa Mtu atasamehewa, lakini yule asemaye neno la kumpinga Roho Mtakatifu, hatasamehewa, wala katika ulimwengu huu, wala katika ulimwengu ujao.
33种好树结好果子（路6:43-45）“你们种好树就结好果子，种坏树就结坏果子；凭着果子就能认出树来。
33"Ufanyeni mti kuwa mzuri na matunda yake yatakuwa mema; ufanyeni kuwa mbaya na matunda yake yatakuwa mabaya. Mti hujulikana kwa matunda yake.
34毒蛇所生的啊，你们既然是邪恶的，怎能说出良善的话？因为心中所充满的，口里就说出来。
34Enyi kizazi cha nyoka! Mnawezaje kusema mambo mema hali ninyi ni waovu? Maana mtu husema kutokana na yale yaliyojaa moyoni.
35良善的人从他良善的心（“心”原文作“库房”）发出良善，邪恶的人从他邪恶的心（“心”原文作“库房”）发出邪恶。
35Mtu mwema hutoa mambo mema katika hazina yake njema; na mtu mbaya hutoa mambo mabaya katika hazina yake mbaya.
36我告诉你们，人所说的闲话，在审判的日子，句句都要供出来，
36"Basi, nawaambieni, Siku ya hukumu watu watapaswa kujibu juu ya kila neno lisilofaa wanalosema.
37因为你要照你的话被称为义，或定为有罪。”
37Maana kwa maneno yako, utakubaliwa kuwa mwadilifu, na kwa maneno yako, utahukumiwa kuwa na hatia."
38约拿的神迹（可8:11-12；路11:29-32）当时，有一些经学家和法利赛人对耶稣说：“老师，我们想请你显个神迹看看。”
38Kisha baadhi ya walimu wa Sheria na Mafarisayo wakamwambia Yesu, "Mwalimu, tunataka kuona ishara kutoka kwako."
39但耶稣说：“邪恶和淫乱的世代寻求神迹，除了约拿先知的神迹以外，再没有神迹给你们了。
39Naye akawajibu, "Kizazi kiovu kisicho na uaminifu! Mnataka ishara; hamtapewa ishara nyingine, ila tu ile ishara ya nabii Yona.
40约拿怎样三日三夜在大鱼的腹中，人子也要照样三日三夜在地里。
40Jinsi Yona alivyokaa siku tatu kutwa kucha tumboni mwa nyangumi, ndivyo naye Mwana wa Mtu atakavyokaa ndani ya ardhi siku tatu kutwa kucha.
41审判的时候，尼尼微人要和这个世代一同起来，定这个世代的罪，因为他们听了约拿所传的就悔改了。你看，这里有一位是比约拿更大的。
41Watu wa Ninewi watatokea siku ya hukumu, nao watakihukumu kizazi hiki kwamba kina hatia. Maana Waninewi walitubu kwa sababu ya mahubiri ya Yona, na kumbe hapa kuna kikuu kuliko Yona!
42审判的时候，南方的女王要和这个世代一同起来，定这个世代的罪，因为她从地极来到，要听所罗门智慧的话。你看，这里有一位是比所罗门更大的。
42Malkia wa kusini atatokea wakati kizazi hiki kitakapohukumiwa, naye atakihukumu kwamba kina hatia. Maana yeye alisafiri kutoka mbali akaja kusikiliza maneno ya hekima ya Solomoni, na kumbe hapa kuna kikuu kuliko Solomoni.
43污灵去而复返的教训（路11:24-26）“有一个污灵离开了一个人，走遍干旱之地，寻找栖身的地方，却没有找到。
43"Pepo mchafu akifukuzwa kwa mtu, huzururazurura jangwani akitafuta mahali pa kupumzika asipate.
44他就说：‘我要回到我从前离开了的那房子。’到了之后，看见里面空着，已经打扫干净，粉饰好了，
44Hapo hujisemea: Nitarudi nyumbani kwangu nilikotoka. Lakini anaporudi na kuikuta tupu, imefagiwa na kupambwa,
45他就去带了另外七个比自己更恶的污灵来，一齐进去住在那里；那人后来的情况，比以前更坏了。这邪恶的世代也会这样。”
45huenda kuwachukua pepo wengine saba, wabaya kuliko yeye; na wote huja wakamwingia huyo mtu. Na hali ya mtu huyo sasa huwa mbaya kuliko hapo mwanzo. Ndivyo itakavyokuwa kwa watu hawa waovu."
46谁是耶稣的母亲和弟兄（可3:31-35；路8:19-21）耶稣还在对群众讲话的时候，他的母亲和弟弟站在外面，要找他讲话。
46Yesu alikuwa bado anasema na umati wa watu wakati mama yake na ndugu zake walipofika na kusimama nje, wakitaka kusema naye.
47有人告诉耶稣：“你的母亲和弟弟站在外面，有话要跟你说。”
47Basi, mtu mmoja akamwambia, "Mama yako na ndugu zako wako nje, wanataka kusema nawe."
48他回答那人：“谁是我的母亲？谁是我的弟兄？”
48Lakini Yesu akamjibu mtu huyo, "Mama yangu ni nani? Na ndugu zangu ni kina nani?"
49他伸手指着门徒说：“你看，我的母亲，我的弟兄！
49Kisha akaunyosha mkono wake kuelekea wanafunzi wake, akasema, "Hawa ndio mama yangu na ndugu zangu!
50凡是遵行我天父旨意的，就是我的弟兄、姊妹和母亲了。”
50Maana yeyote anayefanya anavyotaka Baba yangu aliye mbinguni, huyo ndiye ndugu yangu, dada yangu na mama yangu."