¹After these things Jesus walked in Galilee: for he would not walk in Jewry, because the Jews sought to kill him.

¹ بعد از آن عیسی در جلیل مسافرت می‌کرد. او نمی‌خواست در یهودیه باشد چون یهودیان قصد داشتند او را بكشند.

²Now the Jew's feast of tabernacles was at hand.

² همین‌که عید یهودیان یعنی عید خیمه‌ها نزدیک شد،

³His brethren therefore said unto him, Depart hence, and go into Judaea, that thy disciples also may see the works that thou doest.

³ برادران عیسی به او گفتند: «اینجا را ترک كن و به یهودیه برو تا پیروان تو كارهایی را كه می‌کنی ببینند.

⁴For there is no man that doeth any thing in secret, and he himself seeketh to be known openly. If thou do these things, shew thyself to the world.

⁴ کسی‌که می‌خواهد مشهور شود كارهای خود را پنهانی انجام نمی‌دهد، تو كه این كارها را می‌کنی بگذار تمام دنیا تو را ببینند.»

⁵For neither did his brethren believe in him.

⁵ چونكه برادرانش هم به او ایمان نداشتند.

⁶Then Jesus said unto them, My time is not yet come: but your time is alway ready.

⁶ عیسی به ایشان گفت: «هنوز وقت من نرسیده است، امّا برای شما هروقت مناسب است.

⁷The world cannot hate you; but me it hateth, because I testify of it, that the works thereof are evil.

⁷ دنیا نمی‌تواند از شما متنفّر باشد، امّا از من نفرت دارد، زیرا من دربارهٔ آن شهادت می‌دهم كه كارهایش بد است.

⁸Go ye up unto this feast: I go not up yet unto this feast: for my time is not yet full come.

⁸ شما برای این عید بروید. من فعلاً نمی‏آیم زیرا هنوز وقت من کاملاً نرسیده است.»

⁹When he had said these words unto them, he abode still in Galilee.

⁹ عیسی این را به آنان گفت و در جلیل ماند.

¹⁰But when his brethren were gone up, then went he also up unto the feast, not openly, but as it were in secret.

¹⁰ بعد از آنكه برادرانش برای عید به اورشلیم رفتند، خود عیسی نیز به آنجا رفت ولی نه آشكارا بلكه پنهانی.

¹¹Then the Jews sought him at the feast, and said, Where is he?

¹¹ یهودیان در روزهای عید به دنبال او می‌گشتند و می‌پرسیدند: «او كجاست؟»

¹²And there was much murmuring among the people concerning him: for some said, He is a good man: others said, Nay; but he deceiveth the people.

¹² در میان مردم دربارهٔ او گفت‌وگوی زیادی وجود داشت. بعضی می‌گفتند: «او آدم خوبی است» و دیگران می‌گفتند: «نه، او مردم را گول می‌زند.»

¹³Howbeit no man spake openly of him for fear of the Jews.

¹³ امّا به علّت ترس از یهودیان، هیچ‌کس دربارهٔ او به طور علنی چیزی نمی‌گفت.

¹⁴Now about the midst of the feast Jesus went up into the temple, and taught.

¹⁴ در اواسط روزهای عید، عیسی به معبد بزرگ آمد و به تعلیم دادن پرداخت.

¹⁵And the Jews marvelled, saying, How knoweth this man letters, having never learned?

¹⁵ یهودیان با تعجّب می‌گفتند: «این شخص كه هرگز تعلیم نیافته است، چگونه كتب مقدّس را می‌داند؟»

¹⁶Jesus answered them, and said, My doctrine is not mine, but his that sent me.

¹⁶ عیسی در جواب ایشان گفت: «آنچه من تعلیم می‌دهم از خود من نیست، بلكه از طرف فرستندهٔ من است.

¹⁷If any man will do his will, he shall know of the doctrine, whether it be of God, or whether I speak of myself.

¹⁷ کسی‌که مایل باشد ارادهٔ او را انجام دهد خواهد دانست كه تعالیم من از جانب خداست یا من فقط از خود سخن می‌گویم.

¹⁸He that speaketh of himself seeketh his own glory: but he that seeketh his glory that sent him, the same is true, and no unrighteousness is in him.

¹⁸ هرکه از خود سخن بگوید طالب جاه و جلال برای خود می‌باشد. امّا کسی‌که طالب جلال فرستنده خود باشد، آدمی است صادق و در او ناراستی نیست.

¹⁹Did not Moses give you the law, and yet none of you keepeth the law? Why go ye about to kill me?

¹⁹ مگر موسی شریعت را به شما نداد شریعتی كه هیچ‌یک از شما به آن عمل نمی‌کند؟ چرا می‌خواهید مرا بكشید؟»

²⁰The people answered and said, Thou hast a devil: who goeth about to kill thee?

²⁰ مردم در جواب گفتند: «تو دیو داری. چه کسی می‌خواهد تو را بكشد؟»

²¹Jesus answered and said unto them, I have done one work, and ye all marvel.

²¹ عیسی جواب داد: «من یک كار کرده‌ام و همهٔ شما از آن تعجّب کرده‌اید.

²²Moses therefore gave unto you circumcision; (not because it is of Moses, but of the fathers;) and ye on the sabbath day circumcise a man.

²² موسی قانون مربوط به ختنه را به شما داد (هرچند از موسی شروع نشد بلكه از اجداد قوم) و شما در روز سبت پسران خود را ختنه می‌کنید.

²³If a man on the sabbath day receive circumcision, that the law of Moses should not be broken; are ye angry at me, because I have made a man every whit whole on the sabbath day?

²³ پس اگر پسران خود را در روز سبت ختنه می‌کنید تا قانون موسی شكسته نشود، چرا به این دلیل كه من در روز سبت به یک انسان سلامتی كامل بخشیدم بر من خشمگین شده‌اید؟

²⁴Judge not according to the appearance, but judge righteous judgment.

²⁴ از روی ظاهر قضاوت نكنید، بلكه در قضاوتهای خود با انصاف باشید.»

²⁵Then said some of them of Jerusalem, Is not this he, whom they seek to kill?

²⁵ پس بعضی از مردم اورشلیم گفتند: «آیا این همان کسی نیست كه می‌خواهند او را بكشند؟

²⁶But, lo, he speaketh boldly, and they say nothing unto him. Do the rulers know indeed that this is the very Christ?

²⁶ ببینید او در اینجا به طور علنی صحبت می‌کند و آنها چیزی به او نمی‌گویند. آیا حكمرانان ما واقعاً قبول دارند كه او مسیح موعود است؟

²⁷Howbeit we know this man whence he is: but when Christ cometh, no man knoweth whence he is.

²⁷ با وجود این ما همهٔ می‌دانیم كه این مرد اهل كجاست، امّا وقتی مسیح ظهور كند هیچ‌کس نخواهد دانست كه او اهل كجاست.»

²⁸Then cried Jesus in the temple as he taught, saying, Ye both know me, and ye know whence I am: and I am not come of myself, but he that sent me is true, whom ye know not.

²⁸ از این رو وقتی عیسی در معبد بزرگ تعلیم می‌داد با صدای بلند گفت: «شما مرا می‌شناسید و می‌دانید كه اهل كجا هستم. ولی من به دلخواه خود نیامده‌ام زیرا فرستنده من حق است و شما او را نمی‌شناسید.

²⁹But I know him: for I am from him, and he hath sent me.

²⁹ امّا من او را می‌شناسم زیرا از جانب او آمده‌ام و او مرا فرستاده است.»

³⁰Then they sought to take him: but no man laid hands on him, because his hour was not yet come.

³⁰ در این وقت آنها خواستند او را دستگیر كنند، امّا هیچ‌کس دست به طرف او دراز نكرد، زیرا وقت او هنوز نرسیده بود.

³¹And many of the people believed on him, and said, When Christ cometh, will he do more miracles than these which this man hath done?

³¹ ولی عدّهٔ زیادی به او ایمان آوردند و می‌گفتند: «آیا وقتی مسیح ظهور كند از این شخص بیشتر معجزه می‌نماید؟»

³²The Pharisees heard that the people murmured such things concerning him; and the Pharisees and the chief priests sent officers to take him.

³² فریسیان آنچه را كه مردم دربارهٔ او به طور پنهانی می‌گفتند شنیدند. پس آنها و سران كاهنان پاسبانانی فرستادند تا عیسی را بازداشت كنند.

³³Then said Jesus unto them, Yet a little while am I with you, and then I go unto him that sent me.

³³ آنگاه عیسی گفت: «فقط مدّت كوتاهی با شما خواهم بود و بعد به نزد فرستندهٔ خود خواهم رفت.

³⁴Ye shall seek me, and shall not find me: and where I am, thither ye cannot come.

³⁴ شما به دنبال من خواهید گشت، امّا مرا نخواهید یافت و به جایی‌که من خواهم بود شما نمی‌توانید بیایید.»

³⁵Then said the Jews among themselves, Whither will he go, that we shall not find him? will he go unto the dispersed among the Gentiles, and teach the Gentiles?

³⁵ پس یهودیان به یكدیگر گفتند: «كجا می‌خواهد برود كه ما نتوانیم او را پیدا كنیم، آیا می‌خواهد پیش كسانی برود كه در میان یونانیان پراكنده هستند و به یونانیان تعلیم دهد؟ او می‌گوید:

³⁶What manner of saying is this that he said, Ye shall seek me, and shall not find me: and where I am, thither ye cannot come?

³⁶ 'به دنبال من خواهید گشت امّا مرا نخواهید یافت و به جایی‌که من خواهم بود شما نمی‌توانید بیایید.' مقصود او از این حرف چیست؟»

³⁷In the last day, that great day of the feast, Jesus stood and cried, saying, If any man thirst, let him come unto me, and drink.

³⁷ در آخرین روز كه مهمترین روز عید بود، عیسی ایستاد و با صدای بلند گفت: «اگر کسی تشنه است پیش من بیاید و بنوشد.

³⁸He that believeth on me, as the scripture hath said, out of his belly shall flow rivers of living water.

³⁸ چنانکه كلام خدا می‌فرماید: 'نهرهای آب زنده از درون آن کسی‌که به من ایمان بیاورد جاری خواهد گشت.'»

³⁹(But this spake he of the Spirit, which they that believe on him should receive: for the Holy Ghost was not yet given; because that Jesus was not yet glorified.)

³⁹ این سخنان را دربارهٔ روح‌القدس، كه می‌باید به مؤمنین او داده شود می‌گفت و چون هنوز عیسی جلال نیافته بود روح‌القدس عطا نشده بود.

⁴⁰Many of the people therefore, when they heard this saying, said, Of a truth this is the Prophet.

⁴⁰ بسیاری از کسانی‌که این سخن را شنیدند گفتند: «این مرد واقعاً همان نبی موعود است»

⁴¹Others said, This is the Christ. But some said, Shall Christ come out of Galilee?

⁴¹ دیگران گفتند: «او مسیح است.» و عدّه‌ای هم گفتند: «آیا مسیح از جلیل ظهور می‌کند؟

⁴²Hath not the scripture said, That Christ cometh of the seed of David, and out of the town of Bethlehem, where David was?

⁴² مگر کتاب‌مقدّس نمی‌گوید كه مسیح باید از خاندان داوود و اهل دهكدهٔ داوود یعنی بیت‌لحم باشد؟»

⁴³So there was a division among the people because of him.

⁴³ به این ترتیب دربارهٔ او در میان جمعیّت دودستگی به وجود آمد.

⁴⁴And some of them would have taken him; but no man laid hands on him.

⁴⁴ عدّه‌ای خواستند او را دستگیر كنند، امّا هیچ‌کس به طرف او دست دراز نكرد.

⁴⁵Then came the officers to the chief priests and Pharisees; and they said unto them, Why have ye not brought him?

⁴⁵ بعد از آن پاسبانان پیش سران كاهنان و فریسیان برگشتند. آنها از پاسبان پرسیدند: «چرا او را نیاوردید؟»

⁴⁶The officers answered, Never man spake like this man.

⁴⁶ پاسبان جواب دادند: «تا به حال هیچ‌کس مانند این مرد سخن نگفته است.»

⁴⁷Then answered them the Pharisees, Are ye also deceived?

⁴⁷ فریسیان در پاسخ گفتند: «آیا او شما را هم گمراه كرده است؟

⁴⁸Have any of the rulers or of the Pharisees believed on him?

⁴⁸ آیا کسی از رؤسا و فریسیان به او گرویده است؟

⁴⁹But this people who knoweth not the law are cursed.

⁴⁹ و امّا این آدمهایی كه از شریعت بی‌خبرند، ملعون هستند!»

⁵⁰Nicodemus saith unto them, (he that came to Jesus by night, being one of them,)

⁵⁰ نیقودیموس، كه در شب به دیدن عیسی آمده بود و یکی از آنها بود، از آنها پرسید:

⁵¹Doth our law judge any man, before it hear him, and know what he doeth?

⁵¹ «آیا شریعت به ما اجازه می‌دهد کسی را محكوم كنیم بدون آنكه به سخنان او گوش دهیم و بدانیم چه كار كرده است؟»

⁵²They answered and said unto him, Art thou also of Galilee? Search, and look: for out of Galilee ariseth no prophet.

⁵² در پاسخ به او گفتند: «مگر تو جلیلی هستی؟ بررسی كن و ببین كه هیچ نبی‌ای از جلیل ظهور نكرده است.» پس آنها همه به خانه‌های خود رفتند.

⁵³And every man went unto his own house.

⁵³ پس آنها همه به خانه‌های خود رفتند.