1And I say, so long time as the heir is a babe, he differeth nothing from a servant — being lord of all,
1 Dyma yr wyf yn ei olygu: cyhyd ag y mae'r etifedd dan oed, nid oes dim gwahaniaeth rhyngddo a chaethwas, er ei fod yn berchennog ar y stad i gyd.
2but is under tutors and stewards till the time appointed of the father,
2 Y mae dan geidwaid a goruchwylwyr hyd y dyddiad a benodwyd gan ei dad.
3so also we, when we were babes, under the elements of the world were in servitude,
3 Felly ninnau, pan oeddem dan oed, yr oeddem wedi ein caethiwo dan ysbrydion elfennig y cyfanfyd.
4and when the fulness of time did come, God sent forth His Son, come of a woman, come under law,
4 Ond pan ddaeth cyflawniad yr amser, anfonodd Duw ei Fab, wedi ei eni o wraig, wedi ei eni dan y Gyfraith,
5that those under law he may redeem, that the adoption of sons we may receive;
5 i brynu rhyddid i'r rhai oedd dan y Gyfraith, er mwyn i ni gael braint mabwysiad.
6and because ye are sons, God did send forth the spirit of His Son into your hearts, crying, `Abba, Father!`
6 A chan eich bod yn blant, anfonodd Duw Ysbryd ei Fab i'n calonnau, yn llefain, "Abba! Dad!"
7so that thou art no more a servant, but a son, and if a son, also an heir of God through Christ.
7 Felly, nid caethwas wyt ti bellach, ond plentyn; ac os plentyn, yna etifedd, trwy weithred Duw.
8But then, indeed, not having known God, ye were in servitude to those not by nature gods,
8 Gynt, yn wir, a chwithau heb adnabod Duw, caethweision oeddech i fodau nad ydynt o ran eu natur yn dduwiau.
9and now, having known God — and rather being known by God — how turn ye again unto the weak and poor elements to which anew ye desire to be in servitude?
9 Ond yn awr, a chwithau wedi adnabod Duw, neu yn hytrach, wedi eich adnabod gan Dduw, sut y gallwch droi yn �l at yr ysbrydion elfennig llesg a thlawd, a mynnu mynd yn gaethweision iddynt hwy unwaith eto?
10days ye observe, and months, and times, and years!
10 Cadw dyddiau, a misoedd, a thymhorau, a blynyddoedd, yr ydych.
11I am afraid of you, lest in vain I did labour toward you.
11 Y mae arnaf ofn mai yn ofer yr wyf wedi llafurio ar eich rhan.
12Become as I [am] — because I also [am] as ye brethren, I beseech you; to me ye did no hurt,
12 Rwy'n ymbil arnoch, gyfeillion, byddwch fel yr wyf fi, oherwydd fe f�m i, yn wir, fel yr oeddech chwi. Ni wnaethoch ddim cam � mi.
13and ye have known that through infirmity of the flesh I did proclaim good news to you at the first,
13 Fel y gwyddoch, ar achlysur gwendid corfforol y pregethais yr Efengyl i chwi y tro cyntaf;
14and my trial that [is] in my flesh ye did not despise nor reject, but as a messenger of God ye did receive me — as Christ Jesus;
14 ac er i gyflwr fy nghorff fod yn demtasiwn i chwi, ni fuoch na dibris na dirmygus ohonof, ond fy nerbyn a wnaethoch fel angel Duw, fel Crist Iesu ei hun.
15what then was your happiness? for I testify to you, that if possible, your eyes having plucked out, ye would have given to me;
15 Ble'r aeth eich llawenydd? Oherwydd gallaf dystio amdanoch, y buasech wedi tynnu'ch llygaid allan a'u rhoi i mi, petasai hynny'n bosibl.
16so that your enemy have I become, being true to you?
16 A wyf fi, felly, wedi mynd yn elyn ichwi, am imi ddweud y gwir wrthych?
17they are zealous for you — [yet] not well, but they wish to shut us out, that for them ye may be zealous;
17 Y mae yna bobl sy'n rhoi sylw mawr ichwi, ond nid er eich lles; ceisio eich cau chwi allan y maent, er mwyn i chwi roi sylw iddynt hwy.
18and [it is] good to be zealously regarded, in what is good, at all times, and not only in my being present with you;
18 Peth da bob amser yw ichwi gael sylw, pan fydd hynny er lles, ac nid yn unig pan fyddaf fi'n bresennol gyda chwi.
19my little children, of whom again I travail in birth, till Christ may be formed in you,
19 Fy mhlant bach, yr wyf unwaith eto mewn gwewyr esgor arnoch, hyd nes y ceir ffurf Crist ynoch.
20and I was wishing to be present with you now, and to change my voice, because I am in doubt about you.
20 Byddai'n dda gennyf fod gyda chwi yn awr, a gostegu fy llais, oherwydd yr wyf mewn penbleth yn eich cylch.
21Tell me, ye who are willing to be under law, the law do ye not hear?
21 Dywedwch i mi, chwi sy'n mynnu bod dan gyfraith, oni wrandewch ar y Gyfraith?
22for it hath been written, that Abraham had two sons, one by the maid-servant, and one by the free-woman,
22 Y mae'n ysgrifenedig i Abraham gael dau fab, un o'i gaethferch ac un o'i wraig rydd.
23but he who [is] of the maid-servant, according to flesh hath been, and he who [is] of the free-woman, through the promise;
23 Ganwyd mab y gaethferch yn �l greddfau'r cnawd, ond ganwyd mab y wraig rydd trwy addewid Duw.
24which things are allegorized, for these are the two covenants: one, indeed, from mount Sinai, to servitude bringing forth, which is Hagar;
24 Alegori yw hyn oll. Y mae'r gwragedd yn cynrychioli dau gyfamod. Y mae un o Fynydd Sinai, yn geni plant i gaethiwed.
25for this Hagar is mount Sinai in Arabia, and doth correspond to the Jerusalem that now [is], and is in servitude with her children,
25 Hagar yw hon; y mae Hagar yn cynrychioli Mynydd Sinai yn Arabia, ac y mae'n cyfateb i'r Jerwsalem sydd yn awr, oherwydd y mae hi, ynghyd �'i phlant, mewn caethiwed.
26and the Jerusalem above is the free-woman, which is mother of us all,
26 Ond y mae'r Jerwsalem sydd fry yn rhydd, a hi yw ein mam ni.
27for it hath been written, `Rejoice, O barren, who art not bearing; break forth and cry, thou who art not travailing, because many [are] the children of the desolate — more than of her having the husband.`
27 Oherwydd y mae'n ysgrifenedig: "Llawenha, y wraig ddiffrwyth nad wyt yn dwyn plant; bloeddia ganu, y wraig nad wyt fyth mewn gwewyr esgor; oherwydd y mae plant y wraig ddiymgeledd yn lluosocach na phlant y wraig sydd � gu373?r ganddi."
28And we, brethren, as Isaac, are children of promise,
28 Ond yr ydych chwi, gyfeillion, fel Isaac, yn blant addewid Duw.
29but as then he who was born according to the flesh did persecute him according to the spirit, so also now;
29 Ond fel yr oedd plentyn y cnawd gynt yn erlid plentyn yr Ysbryd, felly y mae yn awr hefyd.
30but what saith the Writing? `Cast forth the maid-servant and her son, for the son of the maid-servant may not be heir with the son of the free-woman;`
30 Ond beth y mae'r Ysgrythur yn ei ddweud? "Gyrr allan y gaethferch a'i mab, oherwydd ni chaiff mab y gaethferch fyth gydetifeddu � mab y wraig rydd."
31then, brethren, we are not a maid-servant`s children, but the free-woman`s.
31 Gan hynny, gyfeillion, nid plant i'r gaethferch ydym ni, ond plant i'r wraig rydd.