1لا تحسد اهل الشر ولا تشته ان تكون معهم.
1به اشخاص بدکار حسادت نورز و آرزوی دوستی آن ها را نداشته باش،
2لان قلبهم يلهج بالاغتصاب وشفاههم تتكلم بالمشقة
2زیرا تمام فکر و ذکر آن ها این است که به مردم ظلم کنند، و هر وقتیکه دهان می گشایند مردم را می رنجانند.
3بالحكمة يبنى البيت وبالفهم يثبت
3خانه بر بنای حکمت و دانش آباد می گردد،
4وبالمعرفة تمتلئ المخادع من كل ثروة كريمة ونفيسة.
4اطاق هایش با دانائی از اسباب نفیس و گرانقیمت پُر می شوند.
5الرجل الحكيم في عزّ وذو المعرفة متشدد القوة.
5شخص دانا و فهمیده از قدرت زیاد برخوردار است و همیشه به قدرت خود می افزاید.
6لانك بالتدابير تعمل حربك والخلاص بكثرة المشيرين.
6پیروزی در جنگ مربوط به تدابیر خوب و مشورت زیاد است.
7الحكم عالية عن الاحمق. لا يفتح فمه في الباب.
7شخص احمق نمی تواند به حکمت دست یابد. وقتی موضوع مهمی مورد بحث قرار می گیرد، او حرفی برای گفتن ندارد.
8المفتكر في عمل الشر يدعى مفسدا.
8کسی که دایم نقشه های پلید در سر می پروراند، عاقبت رسوا می شود.
9فكر الحماقة خطية. ومكرهة الناس المستهزئ.
9نقشه های آدم احمق گناه آلود اند و کسی که دیگران را مسخره می کند، مورد نفرت همۀ مردم می باشد.
10ان ارتخيت في يوم الضيق ضاقت قوتك.
10اگر سختی های زندگی را تحمل کرده نتوانی، شخص ضعیفی هستی.
11انقذ المنقادين الى الموت والممدودين للقتل. لا تمتنع.
11از نجات دادن کسی که به ناحق محکوم شده است، کوتاهی نکن.
12ان قلت هوذا لم نعرف هذا. أفلا يفهم وازن القلوب وحافظ نفسك ألا يعلم. فيرد على الانسان مثل عمله
12نگو که از ماجرا بیخبر بوده ای، زیرا خدائی که جان ترا در دست دارد و از دل تو آگاه است، می داند که تو از همه چیز باخبر بوده ای. او هر کسی را مطابق اعمالش جزا می دهد.
13يا ابني كل عسلا لانه طيب وقطر العسل حلو في حنكك.
13فرزندم، همانطوری که خوردن عسل کام ترا شیرین می کند، کسب حکمت نیز برای جان تو شیرین خواهد بود. کسی که حکمت می آموزد آیندۀ خوبی در انتظارش می باشد و امیدهای او برباد نمی رود.
14كذلك معرفة الحكمة لنفسك. اذا وجدتها فلا بد من ثواب ورجاؤك لا يخيب.
14مانند بدکاران نباش که منتظر هستند تا خانهٔ مردم درستکار را غارت و ویران کنند،
15لا تكمن ايها الشرير لمسكن الصدّيق. لا تخرب ربعه.
15زیرا شخص راستکار حتی اگر هفت بار هم بیفتد، باز بر می خیزد، ولی اشخاص بدکار گرفتار بلا شده سرنگون می گردند.
16لان الصدّيق يسقط سبع مرات ويقوم. اما الاشرار فيعثرون بالشر.
16وقتی دشمنانت دچار مصیبت می شوند، خوشحال نشو و هنگامی که می افتند خوشی نکن،
17لا تفرح بسقوط عدوك ولا يبتهج قلبك اذا عثر.
17زیرا خداوند این کار ترا می بیند و نمی پسندد و آنگاه از مجازات آن ها دست بر می دارد.
18لئلا يرى الرب ويسوء ذلك في عينيه فيرد عنه غضبه.
18بخاطر مردم بدکار، تشویش نداشته باش و به آن ها حسادت نورز،
19لا تغر من الاشرار ولا تحسد الاثمة.
19زیرا شخص بدکار آینده ای ندارد و چراغش خاموش می شود.
20لانه لا يكون ثواب للاشرار. سراج الاثمة ينطفئ.
20فرزندم از خداوند و پادشاه بترس و با کسانی که علیه آن ها شورش می کنند همدست نشو.
21يا ابني اخش الرب والملك. لا تخالط المتقلبين.
21زیرا نابودی آن ها ناگهانی است و کسی نمی داند که خداوند و پادشاه چه بلائی را بر سر آن ها می آورد.
22لان بليتهم تقوم بغتة ومن يعلم بلاءهما كليهما
22مردان حکیم این سخنان را نیز گفته اند:
قاضی نباید در وقت محاکمه از کسی طرفداری کند.
23هذه ايضا للحكماء---محاباة الوجوه في الحكم ليست صالحة.
23هر کسی که به مجرم بگوید: «تو بیگناه هستی»، مورد لعنت و نفرت مردم قرار می گیرد.
24من يقول للشرير انت صدّيق تسبّه العامة. تلعنه الشعوب.
24اما شخصی که گناهکار را محکوم کند، سعادت و برکت نصیبش می شود.
25اما الذين يؤدبون فينعمون وبركة خير تأتي عليهم.
25جواب صادقانه مانند بوسۀ یک دوست دلچسپ است.
26تقبّل شفتا من يجاوب بكلام مستقيم.
26اول کار و کسبی برای خود پیدا کن و بعد خانه و خانواده ات را تشکیل بده.
27هيّئ عملك في الخارج واعدّه في حقلك. بعد تبني بيتك.
27علیه همسایه ات شهادت دروغ مده و سخنان غلط در باره اش بر زبان نیاور.
28لا تكن شاهدا على قريبك بلا سبب. فهل تخادع بشفتيك.
28نگو: «همان بلائی را که بر سر من آورده بر سر خودش می آورم.»
29لا تقل كما فعل بي هكذا افعل به. ارد على الانسان مثل عمله
29از کنار مزرعۀ آدم تنبل و تاکستان مرد احمق گذشتم.
30عبرت بحقل الكسلان وبكرم الرجل الناقص الفهم
30در همه جا خار روئیده بود. علف های هرزه زمین را پوشانده و دیوار مزرعه فروریخته بود.
31فاذا هو قد علاه كله القريص وقد غطى العوسج وجهه وجدار حجارته انهدم.
31با دیدن این منظره به فکر فرورفتم و این درس را آموختم:
32ثم نظرت ووجهت قلبي. رأيت وقبلت تعليما.
32کسی که دست بر دست هم می گذارد و دایم می خوابد و استراحت می کند،عاقبت فقر و تنگدستی مثل راهزن مسلحی به سراغش می آید.
33نوم قليل بعد نعاس قليل وطي اليدين قليلا للرقود
33عاقبت فقر و تنگدستی مثل راهزن مسلحی به سراغش می آید.
34فيأتي فقرك كعدّاء وعوزك كغاز