¹يا ابني ان ضمنت صاحبك ان صفقت كفك لغريب

¹ ای فرزندم، آیا ضامن همسایه‌ات شده‌ای و به‌خاطر شخص غریبه‌ای قول داد‌ه‌ای؟

²ان علقت في كلام فمك ان اخذت في كلام فيك

² آیا با دست خود، خودت را به دام انداخته‌ای و به‌خاطر قولی که داد‌ه‌ای گرفتار شده‌ای؟

³اذا فافعل هذا يا ابني ونج نفسك اذا صرت في يد صاحبك. اذهب ترام والحّ على صاحبك.

³ ای فرزندم، در این صورت اسیر شده‌ای. پس هرچه می‌گویم انجام بده تا خود را آزاد کنی. فوراً نزد او برو خواهش کن و ضمانت خود را پس بگیر.

⁴لا تعط عينيك نوما ولا اجفانك نعاسا.

⁴ تا این کار را نکرده‌ای نخواب و حتّی لحظه‌ای آرام ننشین.

⁵نج نفسك كالضبي من اليد كالعصفور من يد الصياد

⁵ خودت را مثل آهو از کمند و مثل گنجشک از دام صیاد آزاد کن.

⁶اذهب الى النملة ايها الكسلان. تأمل طرقها وكن حكيما.

⁶ مردم تنبل باید از زندگی مورچه‌ها عبرت بگیرند.

⁷التي ليس لها قائد او عريف او متسلط

⁷ آنها نه رهبر دارند و نه فرمانده،

⁸وتعد في الصيف طعامها وتجمع في الحصاد اكلها.

⁸ امّا آذوقهٔ زمستان خود را هنگام تابستان ذخیره می‌کنند.

⁹الى متى تنام ايها الكسلان. متى تنهض من نومك.

⁹ شخص تنبل تا چه هنگام می‌خوابد و چه وقت بیدار خواهد شد؟

¹⁰قليل نوم بعد قليل نعاس وطي اليدين قليلا للرقود.

¹⁰ او می‌گوید: «اندکی بیشتر می‌خوابم و کمی استراحت می‌کنم!»

¹¹فياتي فقرك كساع وعوزك كغاز

¹¹ امّا وقتی‌که خواب است، فقر و هلاکت مانند راهزن بر او حمله می‌کنند.

¹²الرجل اللئيم الرجل الاثيم يسعى باعوجاج الفم.

¹² مردمان پست و بی‌ارزش همیشه و همه‌جا دروغ می‌گویند.

¹³يغمز بعينيه يقول برجله يشير باصابعه.

¹³ چشمک می‌زنند و حرکاتی می‌کنند که تو را فریب بدهند.

¹⁴في قلبه اكاذيب. يخترع الشر في كل حين. يزرع خصومات.

¹⁴ همیشه فکرشان پر از نقشه‌های پلید و زشت است تا دردسر ایجاد کنند.

¹⁵لاجل ذلك بغتة تفاجئه بليته. في لحظة ينكسر ولا شفاء

¹⁵ به همین دلیل، بلا و مصیبت ناگهانی بر آنها حمله می‌کند و آنها را طوری شکست می‌دهد که دیگر چاره‌ای نداشته باشند.

¹⁶هذه الستة يبغضها الرب وسبعة هي مكرهة نفسه.

¹⁶ شش، بلکه هفت چیز است که خداوند از آنها نفرت دارد و نمی‌تواند تحمّل کند: نگاه متکبّرانه، زبان دروغگو، دستی که خون بی‌گناهی را بریزد، فکری که نقشه‌های پلید بکشد، پایی که برای انجام کارهای زشت عجله کند، شاهدی که شهادت دروغ بدهد و کسی‌که رابطهٔ دوستان و خویشاوندان را به هم بزند.

¹⁷عيون متعالية لسان كاذب ايد سافكة دما بريئا

¹⁷ ای فرزند من هرچه پدرت می‌گوید انجام بده و آنچه مادرت می‌گوید فراموش مکن.

¹⁸قلب ينشئ افكارا رديئة ارجل سريعة الجريان الى السوء

¹⁸ سخنان آنها را پیوسته به‌خاطر داشته‌ باش و آنها را در قلبت حفظ کن.

¹⁹شاهد زور يفوه بالاكاذيب وزارع خصومات بين اخوة

¹⁹ تعالیم آنها هنگام سفر راهنما، شبها محافظ و روزها مشاور تو خواهند بود.

²⁰يا ابني احفظ وصايا ابيك ولا تترك شريعة امك.

²⁰ اوامر آنها مانند چراغی روشن است و سرزنش‌های ایشان طریق زندگی را به تو می‌آموزد.

²¹اربطها على قلبك دائما. قلّد بها عنقك.

²¹ آنها تو را از زن شوهردار و از سخنان فریبندهٔ او دور می‌کنند.

²²اذا ذهبت تهديك. اذا نمت تحرسك واذا استيقظت فهي تحدّثك.

²² زیبایی آنان تو را تحریک ننماید و چشمان افسونگرشان تو را وسوسه نکند.

²³لان الوصية مصباح والشريعة نور وتوبيخات الادب طريق الحياة.

²³ زنا کردن با زن فاحشه، به قیمت یک قرص نان تمام می‌شود، امّا زنا کردن با زن شوهردار به قیمت هستی و زندگی انسان تمام می‌شود.

²⁴لحفظك من المرأة الشريرة من ملق لسان الاجنبية.

²⁴ آیا می‌توانی آتش را در آغوش بگیری و نسوزی؟

²⁵لا تشتهين جمالها بقلبك ولا تأخذك بهدبها.

²⁵ آیا کسی می‌تواند روی آتش راه برود و پایش نسوزد؟

²⁶لانه بسبب امرأة زانية يفتقر المرء الى رغيف خبز وامرأة رجل آخر تقتنص النفس الكريمة.

²⁶ همینطور کسی‌که با زن شوهردار همخواب شود، از مجازات در امان نخواهد بود.

²⁷أيأخذ انسان نارا في حضنه ولا تحترق ثيابه.

²⁷ مردم دزدی را که به‌خاطر گرسنگی دزدی کرده است، سرزنش نمی‌کنند؛

²⁸او يمشي انسان على الجمر ولا تكتوي رجلاه.

²⁸ امّا اگر دستگیر شود، باید هفت برابر آن چه دزدیده جریمه بدهد. باید هرچه دارد بدهد.

²⁹هكذا من يدخل على امرأة صاحبه. كل من يمسّها لا يكون بريئا.

²⁹ امّا مردی که با زن شوهردار زنا می‌کند، کاملاً بی‌شعور است. زیرا او جان خود را از بین می‌برد.

³⁰لا يستخفون بالسارق ولو سرق ليشبع نفسه وهو جوعان.

³⁰ رسوایی و کتک نصیب او خواهد شد و ننگ او از بین نخواهد رفت.

³¹ان وجد يرد سبعة اضعاف ويعطي كل قنية بيته.

³¹ زیرا حسادت خشم شوهر را برمی‌انگیزد و در موقع انتقام هیچ رحم و شفقتی نخواهد کرد. هیچ چیز او را راضی نمی‌کند و به هیچ قیمتی نمی‌توان رضایت او را به ‌دست آورد.

³²اما الزاني بامرأة فعديم العقل. المهلك نفسه هو يفعله.

³² هیچ چیز او را راضی نمی‌کند و به هیچ قیمتی نمی‌توان رضایت او را به ‌دست آورد.

³³ضربا وخزيا يجد وعاره لا يمحى.

³⁴لان الغيرة هي حمية الرجل فلا يشفق في يوم الانتقام.

³⁵لا ينظر الى فدية ما ولا يرضى ولو اكثرت الرشوة