1The proverbs of Solomon. A wise son maketh a glad father; But a foolish son is the heaviness of his mother.
1 Dyma ddiarhebion Solomon: Y mae mab doeth yn gwneud ei dad yn llawen, ond mab ff�l yn dwyn gofid i'w fam.
2Treasures of wickedness profit nothing; But righteousness delivereth from death.
2 Nid oes elw o drysorau a gaed mewn drygioni, ond y mae cyfiawnder yn amddiffyn rhag marwolaeth.
3Jehovah will not suffer the soul of the righteous to famish; But he thrusteth away the desire of the wicked.
3 Nid yw'r ARGLWYDD yn gadael i'r cyfiawn newynu, ond y mae'n siomi chwant y rhai drwg.
4He becometh poor that worketh with a slack hand; But the hand of the diligent maketh rich.
4 Y mae llaw segur yn dwyn tlodi, ond llaw ddiwyd yn peri cyfoeth.
5He that gathereth in summer is a wise son; [But] he that sleepeth in harvest is a son that causeth shame.
5 Y mae mab sy'n cywain yn yr haf yn ddeallus, ond un sy'n cysgu trwy'r cynhaeaf yn dod � chywilydd.
6Blessings are upon the head of the righteous; But violence covereth the mouth of the wicked.
6 Bendithion sy'n disgyn ar y cyfiawn, ond y mae genau'r drwg yn cuddio trais.
7The memory of the righteous is blessed; But the name of the wicked shall rot.
7 Y mae cofio'r cyfiawn yn dwyn bendith, ond y mae enw'r drwg yn diflannu.
8The wise in heart will receive commandments; But a prating fool shall fall.
8 Y mae'r doeth yn derbyn gorchymyn, ond y ff�l ei siarad yn cael ei ddifetha.
9He that walketh uprightly walketh surely; But he that perverteth his ways shall be known.
9 Y mae'r un sy'n byw'n uniawn yn cerdded yn ddiogel, ond darostyngir yr un sy'n gwyrdroi ei ffyrdd.
10He that winketh with the eye causeth sorrow; But a prating fool shall fall.
10 Y mae wincio �'r llygad yn achosi helbul, ond cerydd agored yn peri heddwch.
11The mouth of the righteous is a fountain of life; But violence covereth the mouth of the wicked.
11 Ffynnon bywyd yw geiriau'r cyfiawn, ond y mae genau'r drwg yn cuddio trais.
12Hatred stirreth up strifes; But love covereth all transgressions.
12 Y mae casineb yn achosi cynnen, ond y mae cariad yn cuddio pob trosedd.
13In the lips of him that hath discernment wisdom is found; But a rod is for the back of him that is void of understanding.
13 Ar wefusau'r deallus ceir doethineb, ond rhoddir gwialen ar gefn y disynnwyr.
14Wise men lay up knowledge; But the mouth of the foolish is a present destruction.
14 Y mae'r doeth yn trysori deall, ond dwyn dinistr yn agos a wna siarad ff�l.
15The rich man's wealth is his strong city: The destruction of the poor is their poverty.
15 Golud y cyfoethog yw ei ddinas gadarn, ond dinistr y tlawd yw ei dlodi.
16The labor of the righteous [tendeth] to life; The increase of the wicked, to sin.
16 Cyflog y cyfiawn yw bywyd, ond cynnyrch y drwg yw pechod.
17He is in the way of life that heedeth correction; But he that forsaketh reproof erreth.
17 Y mae derbyn disgyblaeth yn arwain i fywyd, ond gwrthod cerydd yn arwain ar ddisberod.
18He that hideth hatred is of lying lips; And he that uttereth a slander is a fool.
18 Y mae gwefusau twyllodrus yn anwesu casineb, a ff�l yw'r un sy'n enllibio.
19In the multitude of words there wanteth not transgression; But he that refraineth his lips doeth wisely.
19 Pan amlheir geiriau nid oes ball ar dramgwyddo, ond y mae'r deallus yn atal ei eiriau.
20The tongue of the righteous is [as] choice silver: The heart of the wicked is little worth.
20 Y mae tafod y cyfiawn fel arian dethol, ond diwerth yw calon yr un drwg.
21The lips of the righteous feed many; But the foolish die for lack of understanding.
21 Y mae geiriau'r cyfiawn yn cynnal llawer, ond y mae ffyliaid yn marw o ddiffyg synnwyr.
22The blessing of Jehovah, it maketh rich; And he addeth no sorrow therewith.
22 Bendith yr ARGLWYDD sy'n rhoi cyfoeth, ac nid yw'n ychwanegu gofid gyda hi.
23It is as sport to a fool to do wickedness; And [so is] wisdom to a man of understanding.
23 Gwneud anlladrwydd sy'n ddifyrrwch i'r ff�l, ond doethineb yw hyfrydwch y deallus.
24The fear of the wicked, it shall come upon him; And the desire of the righteous shall be granted.
24 Yr hyn a ofna a ddaw ar y drygionus, ond caiff y cyfiawn ei ddymuniad.
25When the whirlwind passeth, the wicked is no more; But the righteous is an everlasting foundation.
25 Ar �l y storm, ni bydd s�n am y drygionus, ond y mae sylfaen y cyfiawn yn dragwyddol.
26As vinegar to the teeth, and as smoke to the eyes, So is the sluggard to them that send him.
26 Fel finegr i'r dannedd, neu fwg i'r llygaid, felly y mae'r diogyn i'w feistr.
27The fear of Jehovah prolongeth days; But the years of the wicked shall be shortened.
27 Y mae ofn yr ARGLWYDD yn estyn dyddiau, ond mae blynyddoedd y rhai drygionus yn cael eu byrhau.
28The hope of the righteous [shall be] gladness; But the expectation of the wicked shall perish.
28 Y mae gobaith y cyfiawn yn troi'n llawenydd, ond derfydd gobaith y drygionus.
29The way of Jehovah is a stronghold to the upright; But it is a destruction to the workers of iniquity.
29 Y mae ffordd yr ARGLWYDD yn noddfa i'r uniawn, ond yn ddinistr i'r rhai a wna ddrwg.
30The righteous shall never be removed; But the wicked shall not dwell in the land.
30 Ni symudir y cyfiawn byth, ond nid erys y drygionus ar y ddaear.
31The mouth of the righteous bringeth forth wisdom; But the perverse tongue shall be cut off.
31 Y mae genau'r cyfiawn yn llefaru doethineb, ond torrir ymaith y tafod twyllodrus.
32The lips of the righteous know what is acceptable; But the mouth of the wicked [speaketh] perverseness.
32 Gu373?yr gwefusau'r cyfiawn beth sy'n gymeradwy, ond twyllodrus yw genau'r drygionus.