¹but Jesus went unto the mount of Olives.

¹sed Jesuo iris al la monto Olivarba.

²And early in the morning he came again into the temple, and all the people came unto him; and he sat down, and taught them.

²Kaj li revenis frumatene en la templon, kaj la tuta popolo venis al li; kaj li sidigxis, kaj instruadis ilin.

³And the scribes and the Pharisees bring a woman taken in adultery; and having set her in the midst,

³Kaj la skribistoj kaj Fariseoj alkondukis virinon, kaptitan en adulto; kaj stariginte sxin en la mezo,

⁴they say unto him, Teacher, this woman hath been taken in adultery, in the very act.

⁴ili diris al li:Majstro, cxi tiu virino estas kaptita adultante, en la faro mem.

⁵Now in the law Moses commanded us to stone such: what then sayest thou of her?

⁵En la legxo Moseo ordonis al ni tiajn sxtonmortigi; sed kion vi diras?

⁶And this they said, trying him, that they might have [whereof] to accuse him. But Jesus stooped down, and with his finger wrote on the ground.

⁶Kaj tion ili diris, provante lin, por povi lin akuzi pri io. Sed Jesuo sin klinis, kaj per fingro skribis sur la tero.

⁷But when they continued asking him, he lifted up himself, and said unto them, He that is without sin among you, let him first cast a stone at her.

⁷Kiam ili ankoraux demandis lin, li levigxis, kaj diris al ili:Kiu el vi estas senpeka, tiu unua jxetu sur sxin sxtonon.

⁸And again he stooped down, and with his finger wrote on the ground.

⁸Kaj denove li sin klinis kaj skribis sur la tero.

⁹And they, when they heard it, went out one by one, beginning from the eldest, [even] unto the last: and Jesus was left alone, and the woman, where she was, in the midst.

⁹Sed auxdinte tion, ili eliris unu post alia, komencante de la plej maljunaj kaj gxis la lastaj; kaj restis Jesuo sola, kaj la virino staranta en la mezo.

¹⁰And Jesus lifted up himself, and said unto her, Woman, where are they? did no man condemn thee?

¹⁰Kaj Jesuo levigxis, kaj diris al sxi:Virino, kie ili estas? cxu neniu vin kondamnis?

¹¹And she said, No man, Lord. And Jesus said, Neither do I condemn thee: go thy way; from henceforth sin no more.

¹¹Kaj sxi diris:Neniu, Sinjoro. Jesuo diris al sxi:Ankaux mi vin ne kondamnas; iru, kaj de nun ne plu peku.

¹²Again therefore Jesus spake unto them, saying, I am the light of the world: he that followeth me shall not walk in the darkness, but shall have the light of life.

¹²Jesuo denove parolis al ili, dirante:Mi estas la lumo de la mondo; kiu min sekvas, tiu ne iros en mallumo, sed havos la lumon de la vivo.

¹³The Pharisees therefore said unto him, Thou bearest witness of thyself; thy witness is not true.

¹³La Fariseoj do diris al li:Vi atestas pri vi mem; via atesto ne estas vera.

¹⁴Jesus answered and said unto them, Even if I bear witness of myself, my witness is true; for I know whence I came, and whither I go; but ye know not whence I come, or whither I go.

¹⁴Jesuo respondis kaj diris al ili:Kvankam mi atestas pri mi mem, tamen mia atesto estas vera; cxar mi scias, de kie mi venis, kaj kien mi iras; sed vi ne scias, de kie mi venis, nek kien mi iras.

¹⁵Ye judge after the flesh; I judge no man.

¹⁵Vi jugxas laux la karno; mi jugxas neniun.

¹⁶Yea and if I judge, my judgment is true; for I am not alone, but I and the Father that sent me.

¹⁶Tamen, ecx se mi jugxas, mia jugxo estas vera; cxar mi ne estas sola, sed mi kaj la Patro, kiu min sendis.

¹⁷Yea and in your law it is written, that the witness of two men is true.

¹⁷Estas ja skribite en via legxo, ke la atesto de du homoj estas vera.

¹⁸I am he that beareth witness of myself, and the Father that sent me beareth witness of me.

¹⁸Mi estas atestanto pri mi mem, kaj la Patro, kiu min sendis, atestas pri mi.

¹⁹They said therefore unto him, Where is thy Father? Jesus answered, Ye know neither me, nor my Father: if ye knew me, ye would know my Father also.

¹⁹Ili do diris al li:Kie estas via Patro? Respondis Jesuo:Vi konas nek min, nek mian Patron; se vi konus min, vi konus ankaux mian Patron.

²⁰These words spake he in the treasury, as he taught in the temple: and no man took him; because his hour was not yet come.

²⁰Tiujn vortojn Jesuo parolis en la trezorejo, dum li instruis en la templo; kaj neniu arestis lin, cxar lia horo ankoraux ne venis.

²¹He said therefore again unto them, I go away, and ye shall seek me, and shall die in your sin: whither I go, ye cannot come.

²¹Jesuo do denove diris al ili:Mi foriras, kaj vi sercxos min, kaj vi mortos en via peko; kien mi iras, tien vi ne povas veni.

²²The Jews therefore said, Will he kill himself, that he saith, Whither I go, ye cannot come?

²²La Judoj do diris:CXu li sin mortigos? cxar li diras:Kien mi iras, tien vi ne povas veni.

²³And he said unto them, Ye are from beneath; I am from above: ye are of this world; I am not of this world.

²³Kaj li diris al ili:Vi estas de malsupre, mi estas de supre; vi estas de cxi tiu mondo, mi ne estas de cxi tiu mondo.

²⁴I said therefore unto you, that ye shall die in your sins: for except ye believe that I am [he], ye shall die in your sins.

²⁴Mi tial diris al vi, ke vi mortos en viaj pekoj; cxar se vi ne kredos, ke mi estas, vi mortos en viaj pekoj.

²⁵They said therefore unto him, Who art thou? Jesus said unto them, Even that which I have also spoken unto you from the beginning.

²⁵Ili do diris al li:Kiu vi estas? Jesuo diris al ili:Laux tio, kion mi diradis al vi de la komenco.

²⁶I have many things to speak and to judge concerning you: howbeit he that sent me is true; and the things which I heard from him, these speak I unto the world.

²⁶Mi havas multon por diri kaj jugxi pri vi; sed Tiu, kiu min sendis, estas vera; kaj tion, kion mi auxdis de Li, mi parolas al la mondo.

²⁷They perceived not that he spake to them of the Father.

²⁷Ili ne komprenis, ke li parolas al ili pri la Patro.

²⁸Jesus therefore said, When ye have lifted up the Son of man, then shall ye know that I am [he], and [that] I do nothing of myself, but as the Father taught me, I speak these things.

²⁸Jesuo do diris:Kiam vi levos la Filon de homo, tiam vi scios, ke mi estas, kaj ke mi ne faras ion per mi mem; sed kiel la Patro instruis min, tion mi parolas.

²⁹And he that sent me is with me; he hath not left me alone; for I do always the things that are pleasing to him.

²⁹Kaj Tiu, kiu min sendis, estas kun mi; Li ne lasis min sola; cxar mi cxiam faras tion, kio placxas al Li.

³⁰As he spake these things, many believed on him.

³⁰Dum li parolis tion, multaj kredis al li.

³¹Jesus therefore said to those Jews that had believed him, If ye abide in my word, [then] are ye truly my disciples;

³¹Jesuo do diris al la Judoj, kiuj kredis al li:Se vi restos en mia vorto, vi estas vere miaj discxiploj;

³²and ye shall know the truth, and the truth shall make you free.

³²kaj vi scios la veron, kaj la vero vin liberigos.

³³They answered unto him, We are Abraham's seed, and have never yet been in bondage to any man: how sayest thou, Ye shall be made free?

³³Ili respondis al li:Ni estas idaro de Abraham, kaj ankoraux al neniu ni estis sklavoj; kial vi diras:Vi estos liberigitaj?

³⁴Jesus answered them, Verily, verily, I say unto you, Every one that committeth sin is the bondservant of sin.

³⁴Jesuo respondis al ili:Vere, vere, mi diras al vi:CXiu, kiu faras pekon, estas sklavo de peko.

³⁵And the bondservant abideth not in the house for ever: the son abideth for ever.

³⁵Kaj la sklavo ne cxiam restas en la domo, sed la filo cxiam restas.

³⁶If therefore the Son shall make you free, ye shall be free indeed.

³⁶Se do la Filo vin liberigos, vi estos efektive liberaj.

³⁷I know that ye are Abraham's seed: yet ye seek to kill me, because my word hath not free course in you.

³⁷Mi scias, ke vi estas idaro de Abraham; sed vi celas mortigi min, cxar mia vorto ne progresas en vi.

³⁸I speak the things which I have seen with [my] Father: and ye also do the things which ye heard from [your] father.

³⁸Mi parolas tion, kion mi vidis cxe mia Patro; kaj vi ankaux faras tion, kion vi vidis cxe via patro.

³⁹They answered and said unto him, Our father is Abraham. Jesus saith unto them, If ye were Abraham's children, ye would do the works of Abraham.

³⁹Ili respondis kaj diris al li:Nia patro estas Abraham. Jesuo diris al ili:Se vi estus Abrahamidoj, vi farus la farojn de Abraham.

⁴⁰But now ye seek to kill me, a man that hath told you the truth, which I heard from God: this did not Abraham.

⁴⁰Sed nun vi celas mortigi min, homon, kiu parolis al vi la veron, kiun mi auxdis de Dio; tion Abraham ne faris.

⁴¹Ye do the works of your father. They said unto him, We were not born of fornication; we have one Father, [even] God.

⁴¹Vi faras la farojn de via patro. Tiam ili diris al li:Ni ne naskigxis per malcxasteco; unu Patron ni havas, Dion.

⁴²Jesus said unto them, If God were your Father, ye would love me: for I came forth and am come from God; for neither have I come of myself, but he sent me.

⁴²Jesuo diris al ili:Se Dio estus via Patro, vi min amus; cxar de Dio mi elvenis, kaj estas veninta; cxar mi ne venis de mi mem, sed Li min sendis.

⁴³Why do ye not understand my speech? [Even] because ye cannot hear my word.

⁴³Kial vi ne komprenas mian parolon? Tial, ke vi ne povas auxdi mian vorton.

⁴⁴Ye are of [your] father the devil, and the lusts of your father it is your will to do. He was a murderer from the beginning, and standeth not in the truth, because there is no truth in him. When he speaketh a lie, he speaketh of his own: for he is a liar, and the father thereof.

⁴⁴Vi estas de patro, la diablo, kaj vi volas fari la dezirojn de via patro. Li estis hommortiganto de la komenco, kaj ne staras en la vero, cxar vero ne estas en li. Kiam li parolas mensogon, li parolas sian proprajxon, cxar li estas mensoganto, kaj la patro de gxi.

⁴⁵But because I say the truth, ye believe me not.

⁴⁵Sed tial, ke mi parolas la veron, vi ne kredas al mi.

⁴⁶Which of you convicteth me of sin? If I say truth, why do ye not believe me?

⁴⁶Kiu el vi pruvas kontraux mi pekon? Se mi diras la veron, kial vi ne kredas al mi?

⁴⁷He that is of God heareth the words of God: for this cause ye hear [them] not, because ye are not of God.

⁴⁷Kiu estas de Dio, tiu auxskultas la vortojn de Dio; vi ne auxskultas, cxar vi ne estas el Dio.

⁴⁸The Jews answered and said unto him, Say we not well that thou art a Samaritan, and hast a demon?

⁴⁸La Judoj respondis kaj diris al li:CXu ne prave ni diras, ke vi estas Samariano kaj havas demonon?

⁴⁹Jesus answered, I have not a demon; but I honor my Father, and ye dishonor me.

⁴⁹Jesuo respondis:Mi ne havas demonon; sed mi honoras mian Patron, kaj vi min malhonoras.

⁵⁰But I seek not mine own glory: there is one that seeketh and judgeth.

⁵⁰Sed mi ne sercxas mian gloron:estas Unu, kiu sercxas kaj jugxas.

⁵¹Verily, verily, I say unto you, If a man keep my word, he shall never see death.

⁵¹Vere, vere, mi diras al vi:Se iu observos mian vorton, tiu la morton neniam vidos.

⁵²The Jews said unto him, Now we know that thou hast a demon. Abraham died, and the prophets; and thou sayest, If a man keep my word, he shall never taste of death.

⁵²La Judoj diris al li:Nun ni scias, ke vi havas demonon. Mortis Abraham, kaj la profetoj; kaj vi diras:Se iu observos mian vorton, tiu la morton neniam gustumos.

⁵³Art thou greater than our father Abraham, who died? and the prophets died: whom makest thou thyself?

⁵³CXu vi estas pli granda ol nia patro Abraham, kiu mortis? kaj la profetoj mortis; kiu vi pretendas esti?

⁵⁴Jesus answered, If I glorify myself, my glory is nothing: it is my Father that glorifieth me; of whom ye say, that he is your God;

⁵⁴Jesuo respondis:Se mi gloros min mem, mia gloro estas nenio; Tiu, kiu min gloras, estas mia Patro, pri kiu vi diras, ke Li estas via Dio;

⁵⁵and ye have not known him: but I know him; and if I should say, I know him not, I shall be like unto you, a liar: but I know him, and keep his word.

⁵⁵kaj vi Lin ne konis, sed mi Lin konas; kaj se mi diros, ke mi Lin ne konas, mi estos, kiel vi, mensoganto; sed mi Lin konas, kaj observas Lian vorton.

⁵⁶Your father Abraham rejoiced to see my day; and he saw it, and was glad.

⁵⁶Via patro Abraham gxojegis vidi mian tagon, kaj li vidis kaj estis ravita.

⁵⁷The Jews therefore said unto him, Thou art not yet fifty years old, and hast thou seen Abraham?

⁵⁷Tiam la Judoj diris al li:Vi ankoraux ne estas kvindekjara, kaj cxu vi vidis Abrahamon?

⁵⁸Jesus said unto them, Verily, verily, I say unto you, Before Abraham was born, I am.

⁵⁸Jesuo diris al ili:Vere, vere, mi diras al vi:Antaux ol naskigxis Abraham, mi ekzistas.

⁵⁹They took up stones therefore to cast at him: but Jesus hid himself, and went out of the temple.

⁵⁹Tiam ili prenis sxtonojn, por jxeti sur lin; sed Jesuo sin kasxis, kaj eliris el la templo.