¹Then there come to Jesus from Jerusalem Pharisees and scribes, saying,

¹Tiam alvenis al Jesuo el Jerusalem Fariseoj kaj skribistoj, dirante:

²Why do thy disciples transgress the tradition of the elders? for they wash not their hands when they eat bread.

²Kial viaj discxiploj transpasxas la tradicion de la antauxuloj? cxar ili ne lavas siajn manojn, kiam ili mangxas panon.

³And he answered and said unto them, Why do ye also transgress the commandment of God because of your tradition?

³Kaj li responde diris al ili:Kial vi ankaux transpasxas la ordonon de Dio per via tradicio?

⁴For God said, Honor thy father and thy mother: and, He that speaketh evil of father or mother, let him die the death.

⁴CXar Dio diris:Respektu vian patron kaj vian patrinon; kaj:Kiu malbenas sian patron aux sian patrinon, tiu nepre mortu.

⁵But ye say, whosoever shall say to his father or his mother, That wherewith thou mightest have been profited by me is given [to God];

⁵Sed vi diras:Se iu diros al sia patro aux al sia patrino:Oferdono estu tio, per kio vi povus profiti de mi,

⁶he shall not honor his father. And ye have made void the word of God because of your tradition.

⁶tiu ne devas respekti sian patron aux sian patrinon. Kaj vi vantigis la vorton de Dio per via tradicio.

⁷Ye hypocrites, well did Isaiah prophesy of you, saying,

⁷Ho hipokrituloj, bone profetis Jesaja pri vi, dirante:

⁸This people honoreth me with their lips; But their heart is far from me.

⁸CXi tiu popolo honoras Min per siaj lipoj, Sed ilia koro estas malproksime de Mi.

⁹But in vain do they worship me, Teaching [as their] doctrines the precepts of men.

⁹Sed vane ili Min adoras, Instruante kiel doktrinojn ordonojn de homoj.

¹⁰And he called to him the multitude, and said unto them, Hear, and understand:

¹⁰Kaj alvokinte al si la homamason, li diris al ili:Auxskultu kaj komprenu:

¹¹Not that which entereth into the mouth defileth the man; but that which proceedeth out of the mouth, this defileth the man.

¹¹Ne tio, kio eniras en la busxon, profanas la homon; sed kio eliras el la busxo, tio profanas la homon.

¹²Then came the disciples, and said unto him, Knowest thou that the Pharisees were offended, when they heard this saying?

¹²Tiam veninte, la discxiploj diris al li:CXu vi scias, ke la Fariseoj ofendigxis, kiam ili auxdis tiun diron?

¹³But he answered and said, Every plant which my heavenly Father planted not, shall be rooted up.

¹³Sed li responde diris:CXiu kreskajxo, kiun mia cxiela Patro ne plantis, estos elradikigita.

¹⁴Let them alone: they are blind guides. And if the blind guide the blind, both shall fall into a pit.

¹⁴Lasu ilin; ili estas blindaj kondukantoj de blinduloj. Kaj se blindulo kondukos blindulon, ambaux falos en fosajxon.

¹⁵And Peter answered and said unto him, Declare unto us the parable.

¹⁵Kaj Petro responde diris al li:Klarigu al ni tiun parabolon.

¹⁶And he said, Are ye also even yet without understanding?

¹⁶Kaj li diris:CXu vi ankaux estas ecx ankoraux sen kompreno?

¹⁷Perceive ye not, that whatsoever goeth into the mouth passeth into the belly, and is cast out into the draught?

¹⁷CXu vi ne konscias, ke cxio, eniranta en la busxon, pasas en la ventron kaj estas eljxetata en apartan lokon?

¹⁸But the things which proceed out of the mouth come forth out of the heart; and they defile the man.

¹⁸Sed tio, kio eliras el la busxo, elvenas el la koro, kaj profanas la homon.

¹⁹For out of the heart come forth evil thoughts, murders, adulteries, fornications, thefts, false witness, railings:

¹⁹CXar el la koro eliras malvirtaj pensoj, mortigoj, adultoj, malcxastajxoj, sxteloj, falsatestoj, blasfemoj:

²⁰these are the things which defile the man; but to eat with unwashen hands defileth not the man.

²⁰jen tio, kio profanas la homon, sed mangxi kun manoj nelavitaj ne profanas la homon.

²¹And Jesus went out thence, and withdrew into the parts of Tyre and Sidon.

²¹Kaj elirinte de tie, Jesuo foriris en la regionojn apud Tiro kaj Cidon.

²²And behold, a Canaanitish woman came out from those borders, and cried, saying, Have mercy on me, O Lord, thou son of David; my daughter is grievously vexed with a demon.

²²Kaj jen virino Kanaana, veninte el tiuj limlandoj, kriis, dirante:Ho Sinjoro, filo de David, kompatu min; mia filino estas terure turmentata de demono.

²³But he answered her not a word. And his disciples came and besought him, saying, Send her away; for she crieth after us.

²³Sed li ne respondis al sxi ecx unu vorton. Kaj alveninte, liaj discxiploj petis lin, dirante:Forsendu sxin, cxar sxi krias post ni.

²⁴But he answered and said, I was not sent but unto the lost sheep of the house of Israel.

²⁴Kaj li responde diris:Mi ne estas sendita, krom al la perditaj sxafoj el la domo de Izrael.

²⁵But she came and worshipped him, saying, Lord, help me.

²⁵Sed sxi venis kaj adorklinigxis al li, dirante:Sinjoro, helpu min.

²⁶And he answered and said, It is not meet to take the children's bread and cast it to the dogs.

²⁶Sed li responde diris:Ne decas preni la panon de la infanoj kaj jxeti gxin al la hundetoj.

²⁷But she said, Yea, Lord: for even the dogs eat of the crumbs which fall from their masters' table.

²⁷Sed sxi diris:Jes, Sinjoro; cxar ecx la hundetoj mangxas el la panpecetoj, kiuj falas de la tablo de iliaj sinjoroj.

²⁸Then Jesus answered and said unto her, O woman, great is thy faith: be it done unto thee even as thou wilt. And her daughter was healed from that hour.

²⁸Tiam responde Jesuo diris al sxi:Ho virino, granda estas via fido; estu al vi, kiel vi volas. Kaj sxia filino estis sanigita de post tiu horo.

²⁹And Jesus departed thence, and came nigh unto the sea of Galilee; and he went up into the mountain, and sat there.

²⁹Kaj transirinte de tie, Jesuo venis apud la maron de Galileo; kaj suprenirinte sur la monton, li sidigxis tie.

³⁰And there came unto him great multitudes, having with them the lame, blind, dumb, maimed, and many others, and they cast them down at this feet; and he healed them:

³⁰Kaj alvenis al li grandaj homamasoj, havante kun si homojn lamajn, blindajn, mutajn, kriplajn, kun multaj aliaj, kaj metis ilin apud liajn piedojn; kaj li sanigis ilin;

³¹insomuch that the multitude wondered, when they saw the dumb speaking, the maimed whole, and lame walking, and the blind seeing: and they glorified the God of Israel.

³¹tiel ke la homamaso miris, vidante mutulojn parolantaj, kriplulojn sanaj, kaj lamulojn piedirantaj, kaj blindulojn vidantaj; kaj ili gloris la Dion de Izrael.

³²And Jesus called unto him his disciples, and said, I have compassion on the multitude, because they continue with me now three days and have nothing to eat: and I would not send them away fasting, lest haply they faint on the way.

³²Kaj Jesuo, alvokinte al si siajn discxiplojn, diris:Mi kortusxigxas pro la homamaso, cxar jam tri tagojn ili restas cxe mi, kaj nenion havas mangxi; kaj mi ne volas forsendi ilin fastantaj, por ke ili ne lacigxu sur la vojo.

³³And the disciples say unto him, Whence should we have so many loaves in a desert place as to fill so great a multitude?

³³Kaj la discxiploj diris al li:De kie ni povas ricevi en la dezerto tiom da panoj, por satigi tiom da homoj?

³⁴And Jesus said unto them, How many loaves have ye? And they said, Seven, and a few small fishes.

³⁴Kaj Jesuo diris al ili:Kiom da panoj vi havas? Kaj ili diris:Sep, kaj kelkajn malgrandajn fisxojn.

³⁵And he commanded the multitude to sit down on the ground;

³⁵Kaj li ordonis al la homamaso sidigxi sur la tero;

³⁶and he took the seven loaves and the fishes; and he gave thanks and brake, and gave to the disciples, and the disciples to the multitudes.

³⁶kaj li prenis la sep panojn kaj la fisxojn; kaj doninte dankon, li dispecigis ilin, kaj donis al la discxiploj, kaj la discxiploj al la homamasoj.

³⁷And they all ate, and were filled: and they took up that which remained over of the broken pieces, seven baskets full.

³⁷Kaj cxiuj mangxis kaj satigxis; kaj oni kolektis da postrestintaj fragmentoj sep korbegojn plenajn.

³⁸And they that did eat were four thousand men, besides women and children.

³⁸Kaj la mangxantoj estis kvar mil viroj, krom virinoj kaj infanoj.

³⁹And he sent away the multitudes, and entered into the boat, and came into the borders of Magadan.

³⁹Kaj forsendinte la homamasojn, li eniris en la sxipeton, kaj venis en la regionojn de Magadan.