1Eta guiçon-bat cen Cesarean, Cornelio deitzen cenic, Italiano deitzen cen bandaco centener,
1哥尼流蒙主指示
2Deuota, eta Iaincoaren beldurra çuena bere etche guciarequin. eta elemosyna anhitz eguiten ceraucana populuari, eta Iaincoari othoitz eguiten ceraucana ordinarioqui.
2他是一个虔诚的人，他和全家都敬畏 神，对人民行过许多善事，常常向 神祷告。
3Harc ikus ceçan visionez claroqui egunaren bedratzi orenén inguruän, Iaincoaren Ainguerubat harengana ethorten cela, eta ciotsala. Cornelio
3有一天，大约下午三点钟，他在异象中，清清楚楚看见 神的一位天使来到他那里，对他说：“哥尼流！”
4Eta harc beguiac harenganat chuchenduric eta icituric erran ceçan, Cer da Iauna? Eta erran cieçón, Hire orationeac eta elemosynác igan dituc memoriotan Iaincoaren aitzinera.
4他定睛一看，害怕起来，说：“主啊，什么事？”天使说：“你的祷告和善行，已经达到 神面前，蒙他记念了。
5Orain bada igor itzac batzu Ioppera, eta erekar eçac Simon icen goiticoz Pierris deitzen dena.
5现在你要派人到约帕去，请那个名叫彼得的西门来。
6Hura duc ostatuz Simon larru appainçalebat baithan, ceinec baitu etchea itsas aldean: haic erranen drauc cer hic eguin behar duán.
6他在一个制皮工人西门的家里作客，房子就在海边。”
7Eta partitu cenean Corneliori minço çayón Aingueruä, dei citzan bere cerbitzarietaric biga, eta harequin ardura ciradenetaric hommedarmes deuotbat.
7和他说话的天使走了之后，他就叫了两个家仆和侍候他的一个虔诚的士兵来，
8Eta hæy gucia contatu cerauenean, igor citzan Ioppera.
8把一切事向他们讲明，然后派他们到约帕去。
9Biharamunean hec bidean cioacela, eta hirira hurbiltzen ciradela, igan cedin Pierris etche gainera othoitz eguitera sey orenén inguruän.
9彼得见异象（徒11:5-14）第二天，大约正午，他们走近那座城的时候，彼得上了房顶去祷告。
10Eta guertha cedin, gossetu cenean, refectionea hartu nahi vkan baitzuen, eta appaincen ceraucatela eror cedin haren gainera spirituzco transportamendubat.
10那家人正在预备饭的时候，彼得觉得饿了，很想吃饭。这时候他魂游象外，
11Eta ikus ceçan ceruä irequia, eta iausten çayola beregana vncibat, mihisse handibat beçala, laur cantoinetan lothua, lurrera iausten cela.
11看见天开了，有一件东西，好像一块大布，绑着四角，降在地上。
12Ceinetan baitzén lurreco animal laur oindun gucietaric, eta bassa bestietaric eta herrestez dabiltzanetaric, eta ceruco chorietaric.
12里面有地上的各样四足牲畜，还有昆虫和天空的飞鸟。
13Eta ethor cedin harengana vozbat, Iaiqui adi Pierris, hil eçac eta ian eçac.
13有声音对他说：“彼得，起来，宰了吃！”
14Orduan dio Pierrisec, Ez Iauna: ecen egundano eztiát ian gauça communic edo satsuric.
14彼得说：“主啊，千万不可！我从来不吃俗物和不洁的东西。”
15Eta vozac berriz hari bigarren aldian erran cieçon, Iaincoac purificatu duena hic ezteçála communetan eduqui.
15第二次又有声音对他说：“ 神所洁净的，你不可当作俗物。”
16Eta haur eguin cedin hirur aldiz: guero harçara retira cedin vncia cerurát.
16这样一连三次，那件东西就立刻收回天上去了。
17Eta Pierrisec bere baithan dudatzen çuen beçala ceric licén ikussi çuen visionea, huná, Cornelioz igorri içan ciraden guiçonac, Simonen etchea galde eguinic ethor citecen borthara.
17彼得犹豫不定，不明白所看见的异象是什么意思，恰好哥尼流派来的人，找到西门的家，站在门口，
18Eta cembeit deithuric, galde eguin ceçaten eya Simon icen goiticoz Pierris deitzen cena han cenez ostatuz,
18大声问：“有没有一个名叫彼得的西门在这里作客？”
19Eta Pierris gogueta cegoela visioneaz, erran cieçón Spirituac,Huná, hirur guiçon hire galdez diaudec.
19彼得还在思量那异象，圣灵对他说：“你看，有三个人来找你！
20Iaiquiric bada iautsi adi eta habil hequin deus dudatu gabe: ecen nic igorri citiát.
20起来，下去吧，跟他们一起去，不要疑惑，因为是我差他们来的。”
21Pierrisec bada iautsiric Cornelioz harengana igorri içan ciraden guiçonetara, erran ceçan, Huná, ni naiz çuec galdez çaudetena: cer da causá ceinagatic hemen baitzarete?
21于是彼得下楼到他们那里，说：“看，我就是你们所要找的人。你们是为什么来的？”
22Eta hec erran ceçaten, Cornelio centenera, guiçon iustoa eta Iaincoaren beldurra duena, eta Iuduén natione guciaz testimoniage duena, diuinoqui Aingueru saindu batez aduertitu içan duc erekar ençan hi bere etchera, eta minçatzen ençun ençan.
22他们说：“百夫长哥尼流是个义人，敬畏 神，全犹太族都称赞他。他得到一位圣天使的指示，请你到他家里，要听你的话。”
23Barnera deithuric bada recebi citzan hec ostatuz eta biharamunean Pierris ioan cedin hequin, eta Ioppeco anayetaric batzuc compainia eguin cieçoten.
23彼得就请他们进去，留他们住下。第二天，彼得动身跟他们一同去，另有约帕的几位弟兄同行。
24Eta biharamunean sar citecen Cesarean. Eta Cornelio hayén beguira cegoen, bere ahideac eta adisquide familiarac deithuric.
24第三天，他们到了该撒利亚。哥尼流已经招聚了自己的亲戚好友在恭候他们。
25Eta guertha cedin Pierris sartzen cen beçala, Cornelio aitzinera ilki baitzequión, eta bere buruä haren oinetara egotziric, adora ceçan.
25彼得一进去，哥尼流就迎接他，俯伏在他脚前叩拜。
26Baina Pierrisec goiti ceçan hura, cioela, Iaiqui adi neuror-ere guiçon nauc.
26彼得扶起他，说：“起来，我也是人。”
27Eta harequin minço cela sar cedin, eta eriden ceçan anhitz gende hara bilduric:
27彼得和他说了话，就进去，看见许多人聚集在那里，
28Eta erran ciecén, Çuec badaquiçue eztela permettitzen guiçon Iudubat iuncta edo hurbil daquión estranger bati: baina niri eracutsi draut Iaincoac guiçonic batre commun edo satsu ezteçadan erran.
28就对他们说：“你们知道，犹太人本来是不准和外国人接近来往的，但 神已经指示了我，不可把任何人当作凡俗或不洁的。
29Eta halacotz duda gabe ethorri içan naiz deithuric. Galdez nauçue bada cer causaz ni erekarri nauçuen.
29所以我一被邀请，就毫不推辞地来了。现在请问：你们请我来是为什么事？”
30Orduan Cornelioc dio, Laur egun dic ordu hunetarano bainincen barur, eta bedratzi orenetan niangoán, othoizte eguiten neure etchean: eta huná, guiçombat presenta ciedián ene aitzinean, arguitzen çuen veztiduratan:
30哥尼流说：“四天以前下午三点钟，我在家里祷告的时候，忽然有一位身穿光明衣服的人，站在我面前，
31Eta erran cieçán, Cornelio, ençun içan duc hire orationea, eta hire elemosynác memoriotan dituc Iaincoaren aitzinean.
31说：‘哥尼流，你的祷告已蒙垂听，你的善行在 神面前已蒙记念。
32Igorrac bada Ioppera, eta dei eraci eçac Simon icen goiticoz Pierris deitzen dena: hura duc ostatuz Simon larru appainçalearen etchean itsas aldean: hura dathorrenean minçaturen çaic hiri
32你要派人到约帕去，请那个名叫彼得的西门来。他在海边一个制皮工人西门的家作客。’
33Halacotz bertan hiregana igorri diat, eta hic vngui eguin duc ceren ethorri aicén. Orain bada gu gucioc gaituc hemen Iaincoaren aitzinean Iaincoaz manatu içan çaizquián gauça guciac ençun ditzagunçát.
33所以我立刻派人去请你，现在你来了，好极了！我们都在 神面前，要听主吩咐你的一切话。”
34Orduan irequiric Pierrisec bere ahoa, erran ceçan, Eguiaz erideiten dut ecen Iaincoa eztagoela personén apparentiara beha.
34彼得对哥尼流全家讲道彼得就开口说：“我实在看出 神是不偏待人的。
35Baina natione gucietan hari beldur çayona, eta iustitia eguiten duena, dela haren gogaraco.
35原来在各民族中，凡敬畏他而行义的，都蒙他悦纳。
36Gauça haur igorri vkan draue Iaincoac Israeleco haourrey, denuntiatzen çuelaric baquea Iesus Christez, cein baita gucién Iauna.
36 神借着耶稣基督（他是万有的主）传和平的福音，把这道传给以色列人。
37Çuec badaquiçue cer eguin içan den Iudea gucian, hassiric Galilean, Ioannesec predicatu vkan duen Baptismoaren ondoan:
37你们知道：在约翰传讲洗礼之后，这道从加利利传遍了犹太，
38Nola Iesus Nazareno vnctatu duen Iaincoac Spiritu sainduaz eta verthutez, cein ebili içan baita vngui eguiten çuela eta deabruaz tormentatu ciraden guciac sendatzen cituela: ecen Iaincoa cen harequin
38并且知道 神怎样用圣灵和能力膏立拿撒勒人耶稣。他到各处行善事，医好所有被魔鬼压制的人，因为 神与他同在。
39Eta gu gara testimonio Iuduén eta Ierusalemeren comarcán eguin dituen gauça guciéz.
39我们就是他在犹太人之地和耶路撒冷所行一切事的见证人；他们竟然把他挂在木头上，杀了他。
40Cein hil vkan baitute çurean vrkaturic, eta hura Iaincoac resuscitatu vkan du hereneco egunean, eta eman manifestatu içateco,
40 神叫他第三天复活，并且使他显现，
41Ez populu guciari, baina lehendanic Iaincoaz ordenatu ciraden testimonioey, guri diot ceinéc ian eta edan baitugu harequin hura hiletaric resuscitatu içan den ondoan.
41不是显现给所有的人看，而是给 神预先拣选的见证人看，就是我们这些在他从死人中复活之后，与他一同吃喝的人。
42Eta manatu gaitu predicatzera populuari eta testificatzera ecen hura dela vicién eta hilén iuge içateco Iaincoaz ordenatua.
42他吩咐我们向人民传讲，郑重证明他是 神所立，审判活人死人的主。
43Huni Propheta guciec-ere testimoniage ekarten draucate, ecen haren icenean bekatuén barkamendua recebituren dutela hura baithan sinhetsiren duten guciéc.
43所有先知都为他作见证：所有信他的，都必借着他的名，罪得赦免。”
44Oraino Pierrisec propos hauc eduquiten cituela, iauts cedin Spiritu saindua hitz haur ençuten çuten gucién gainera.
44外族人领受圣灵彼得还在说话的时候，圣灵降在所有听道的人身上，
45Eta mirets ceçaten Circoncisioneco fidel Pierrisequin ethorriéc, ceren Gentilén gainera-ere Spiritu sainduaren dohaina erautsi içan baitzen.
45那些受了割礼、跟彼得一同来的信徒，因为圣灵的恩赐也浇灌在外族人的身上，都很惊讶；
46Ecen ençuten cituzten hec lengoagez minçatzen eta Iaincoaren laudatzen.
46原来听见他们讲方言，尊 神为大。于是彼得说：
47Orduan ihardets ceçan Pierrisec, Ala nehorc vra empatcha ahal deçaque batheya eztitecen guc beçala spiritu saindua recebitu duten hauc?
47“这些人既然领受了圣灵，跟我们一样，谁能禁止他们受水的洗礼呢？”
48Eta mana ceçan batheya litecen Iaunaren icenean. Orduan othoitz eguin cieçoten cembeit egunetacotz egon ledin.
48就吩咐他们奉耶稣基督的名受洗。后来，他们请彼得住了几天。