1Eta embarcatu guenenean, hetaric separaturic, chuchen-chuchena ethor guentecen Cosera, eta biharamunean Rhodesera, eta handic Patrasera.
1结束第三次宣教旅程
2Eta han eridenic vnci Phenicerát trebessatzen çuen-bat hartara iganic parti guentecen.
2遇见了一艘开往腓尼基的船，就上船起行。
3Guero Cypreren aguerrira guenenean, hura vtziric ezquér, Syria alderát vela eguin gueneçan, eta arriua guentecen Tyrera: ecen han vnciac behar çuen cargá descargatu.
3我们远远看见塞浦路斯，就从南边驶过，直航叙利亚，在推罗靠了岸，因为船要在那里卸货。
4Eta discipuluac eridenic egon guentecen han çazpi egun: hec Pauli erraiten ceraucaten Spirituaz, ezledin igan Ierusalemera.
4我们找到了一些门徒，就在那里住了七天。他们凭着圣灵的指示告诉保罗不要上耶路撒冷去。
5Baina egun hec complitu ciradenean parti guentecen, guciéc emaztequin eta haourrequin laguncen guentuztela hiri lekorerano: eta belhaurico iarriric vr bazterrean othoitze eguin gueneçan.
5过了这几天，我们就启程前行，他们众人带着妻子儿女送我们到城外。我们跪在海滩上祷告，互相道别。
6Guero elkar bessarcaturic, vncira igan guentecen, eta berceac beretarát itzul citecen.
6我们上了船，他们就回家去了。
7Eta gu biagea acabaturic arriua guentecen Tyretic Ptolemaidara: eta anayeac salutaturic, egon guentecen egun-bat hequin.
7我们从推罗继续航行，到了多利买，问候那里的弟兄，与他们同住了一天。
8Eta biharamunean ilkiric Paul eta harequin guenenac ethor guentecen Cesareara: eta sarthuric Philippe Euangelistaren etchean (cein baitzén çazpietaric bat) egon guentecen hura baithan.
8第二天我们离开那里，来到该撒利亚，到了传福音的腓利家里，与他住在一起。他是那七位执事中的一位。
9Eta hunec cituen laur alaba virgina prophetizatzen çutenic.
9他有四个女儿，都是童女，是会说预言的。
10Eta han dembora vnguisco egon guenenean, ethor cedin Iudeatic Agabus deitzen cen Prophetabat.
10我们住了几天之后，有一位先知，名叫亚迦布，从犹太下来。
11Eta guregana ethorriric eta Paulen guerricoa harturic eta harçaz bere oinac eta escuac estecaturic, erran ceçan, Gauça hauc erraiten ditu Spiritu sainduac, Guerrico hunen iabe den guiçona, hunela estecaturen dute Ierusalemen Iuduéc, eta liuraturen duté Gentilén escuetara.
11他来见我们，把保罗的腰带拿过来，绑住自己的手脚，说：“圣灵说，犹太人在耶路撒冷要这样捆绑这腰带的主人，把他交在外族人的手里。”
12Eta gauça hauc ençun guentuenean, othoitz eguin gueneçón guc eta leku hartan ciradenéc, ezledin igan Ierusalemera.
12我们听了这些话，就和当地的人劝保罗不要去耶路撒冷。
13Orduan ihardets ceçan Paulec, Cer ari çarete nigarrez çaudetela, eta ene bihotza erdiratzen duçuela? Ecen ni ez estecatu içatera solament, baina Ierusalemen hiltzera-ere prest naiz Iesus Iaunaren icenagatic.
13保罗却回答：“你们为什么哭，使我心碎呢？我为主耶稣的名，不但被捆绑，就算死在耶路撒冷我也都准备好了。”
14Bada, hari burutan ecin eman gueneçaqueonaren gainean, vtzi gueneçan, erraiten guenduela, Iaunaren vorondatea eguin dadila.
14他既然不听劝，我们只说了“愿主的旨意成就”，就不出声了。
15Eta cembeit egunen buruän gure hatuac harturic igan guentecen Ierusalemera.
15过了几天，我们收拾行装，上耶路撒冷去。
16Eta ethor citecen discipuluetaric-ere batzu Cesareatic gurequin çacarqueitela berequin Mnason Cypriano iaquin-bat, discipulu ancianoa, cein baithan ostatuz behar baiquenen.
16有该撒利亚的几个门徒同我们在一起，领我们到一个塞浦路斯人拿孙家里住宿；他作了门徒已经很久了。
17Bada ethorri guenenean Ierusalemera, gogotic recebi guençaten anayéc.
17保罗报告工作的情况我们到了耶路撒冷，弟兄们欢欢喜喜接待我们。
18Eta biharamunean sar cedin Paul gurequin Iacques baithara, eta Anciano guciac hara bil citecen.
18第二天，保罗和我们一同去见雅各，长老们也都在座。
19Eta hec bessarcaturic, conta citzan punctuz punctu Iaincoac Gentilén artean haren ministerioz eguin cituen gauçác.
19保罗问候了他们，就把 神借着他的工作在外族人中所行的事，一一述说出来。
20Eta hec ençun citzatenean, glorifica ceçaten Iauna, eta erran cieçoten, Anayé, badacussac cembat milla diraden Iudu sinhetsi dutenac: eta guciey baitacheté Iaincoaren zeloa.
20他们听了，就赞美 神，对保罗说：“弟兄，你看，犹太人中信主的有好几万，都是对律法很热心的人。
21Eta ençun dié erraiten hiçaz, ecen hic Moysesen vtzitera iracasten dituala Gentilen artean diraden Iudu guciac, erraiten duála, ecen eztituztela haourrac circonciditu behar, eta eztutela ordenancén araura ebili behar.
21他们听说，你教导所有在外族人中的犹太人背弃摩西，叫他们不要给孩子行割礼，也不要遵守规例。
22Cer eguiteco da bada? ossoqui populuac bildu behar dic: ecen ençunen dié nola ethorri aicén.
22他们总会听见你来了，那怎么办呢？
23Eguic bada guc erraiten drauäguna. Laur guiçon citiagu vot eguin dutenic:
23你就照我们的话作吧，我们这里有四个人，都有愿在身。
24Hec harturic purificadi hequin, eta contribui eçac hequin, buruäc arrada ditzatençát: eta daquitén guciéc ecen hiçaz ençun dituztén gaucetaric deus eztela: baina euror-ere Leguea beguiratuz abilala.
24你把他们带去，和他们一同行洁净礼，并且替他们付钱，让他们剃去头发，这样大家就知道以前所听见关于你的事，都不是真实的，也知道你是遵守律法循规蹈矩而行的人。
25Baina Gentil sinhetsi dutenez den becembatean, guc scribatu diagu, eta ordenatu deus halacoric beguira ezteçaten, baina beguira litecen idoley sacrificatuetaric, eta odoletic, eta ithoetaric, eta paillardiçataric.
25至于信主的外族人，我们已经写了信，吩咐他们要禁戒祭偶像的食物、血、勒死的牲畜和淫乱。”
26Orduan Paul guiçon hec berequin harturic, eta biharamunean hequin purificaturic sar cedin templean denuntiatzen çuela purificationeco egunén complimendua, hetaric batbederagatic oblationea offrenda ledin artean.
26保罗就把那几个人带走了，第二天和他们一同行了洁净礼。他们进了殿，报明了他们洁净期满的日子，以及各人献祭的时间。
27Eta nola çazpi egunac ia hurren iragan baitziraden, Asiaco Iudu batzuc hura ikussi çutenean templean, moui ceçaten populu gucia, eta eçar citzaten escuac haren gainean:
27保罗在圣殿被犹太人捉住七日将完的时候，从亚西亚来的犹太人看见保罗在殿里，就煽动群众，并且捉住他，
28Heyagoraz ceudela, Israeltar guiçonác, hel çaquizquigute: haur da guiçona populuaren eta Leguearen eta leku hunen contra guciac leku gucietan iracasten dituena: are guehiago Grecoac-ere erekarri ditu temple barnera, eta prophanatu du leku saindu haur.
28喊叫着说：“以色列人哪，快来帮忙！这个人到处教人反对人民，反对律法和这个地方，他甚至把希腊人也带进殿里，污秽了这圣地。”
29(Ecen lehen ikussi vkan çutén Trophime Ephesianoa hirian harequin, cein vste baitzutén Paulec temple barnera eraman vkan çuela.)
29原来他们看见过以弗所人特罗非摩同保罗在城里，就以为保罗带他进了殿。
30Eta moui cedin hiri gucia, eta oldar cedin populua: eta Paul hatzamanic templetic campora idoquiten çutén: eta bertan borthac erts citecen.
30于是全城震动，民众一齐跑来，捉住保罗，拉出殿外，殿门就立刻关起来了。
31Baina hec hura hil nahiz çabiltzala, hel cedin famá garniçoinaren bandaco Capitainagana, ecen Ierusaleme gucia nahassi cela.
31他们正想杀他的时候，有人报告营部的千夫长，说：“整个耶路撒冷都乱了！”
32Ceinec ordu berean gendarmesac eta Centenerac harturic laster eguin baitzeçan hetara: eta hec ikussi cituztenean Capitaina eta gendarmesac gueldi citecen Paulen cehatzetic.
32千夫长立刻带着士兵和百夫长跑到他们那里。众人一看见千夫长和士兵，就停止殴打保罗。
33Orduan hurbilduric Capitainac har ceçan hura, eta mana ceçan esteca ledin bi cadenaz: eta interroga ceçan nor licén, eta cer eguin çuen.
33于是千夫长上前捉住保罗，吩咐人用两条铁链捆住他，问他是什么人，作过什么事。
34Eta batzu bataz ceuden oihuz gendetzean eta berceac berceaz: eta nahastecamenduaren causaz deus seguric ecin eçagutuz, mana ceçan fortaleçara eraman ledin.
34那时众人叫这个喊那个，吵吵闹闹，以致千夫长没有办法知道真相，只好下令把保罗带到营楼去。
35Eta ethorri cenean gradoetara, guertha cedin gendarmeséz eramaiten baitzén gendetzearen boaldaren causaz.
35保罗到了台阶下面的时候，士兵把他抬起来，因为群众猛挤，
36Ecen iarreiquiten çayón populuco gendetzea heyagoraz, Ken eçac hori.
36而且有一群人跟在后面叫喊：“干掉他！”
37Eta Paulec fortaleçán sartzeracoan diotsa Capitainari, Hauçu naiz hirequin minçatzera? Harc erran cieçón, Grecquic badaquic?
37保罗为自己申辩（徒9:1-22，26:9-18）他们带着保罗快到营楼的时候，保罗对千夫长说：“我可以跟你讲一句话吗？”千夫长说：“你懂希腊话吗？
38Ezaiz hi Egyptiano iragan egun hautan seditionebat viztu duana, eta laur milla gaichtaguin desertura retiratu dituana?
38难道你不就是不久以前作乱的、带领四千个杀手到旷野去的那个埃及人吗？”
39Eta erran ceçan Paulec, Ni segur guiçon Iudua nauc Tarsen, Ciliciaco hiri famatuan burgés iayoa: othoitz eguiten drauat bada, permetti ieçadac minça naquión populuari.
39保罗说：“我是犹太人，是基利家的大数人，并不是无名小城的公民，求你准我向民众讲几句话。”
40Eta harc permettitu ceraucanean, Paulec, gradoetan cegoela, ichilcera escuaz keinu eguin cieçón populuari, eta silentio handi eguin içanic, minça cedin Hebraicoén lengoagez, erraiten çuela.
40千夫长准许了他，保罗就站在台阶上，向民众作了一个手势。大家安静下来了，保罗就用希伯来语讲话，说：