1Cen bada Lazaro deitzen cen guiçombat eri, Bethaniaco, Mariaren eta Martha haren ahizparen burguco.
1拉撒路死了
2(Eta Maria haur cen Iauna vnguentuz vnctatu çuena, eta haren oinac bere adatseco biloez ichucatu cituena: ceinen anaye Lazaro baitzen eri)
2这马利亚就是后来用香膏抹主，并且用头发把主的脚擦干的那人；患病的拉撒路是她的兄弟。
3Igor ceçaten bada hunen arrebéc harengana, cioitela, Iauna, huná, hic maite duana, eri duc.
3姊妹二人派人到耶稣那里去，说：“主啊，你所爱的人病了。”
4Eta hori ençunic Iesusec erran ceçan, Eritassun hori ezta heriotara, baina Iaincoaren gloriatan, eritassun harçaz Iaincoaren Semea glorifica dadinçat.
4耶稣听见，就说：“这病不至于死，而是为了 神的荣耀，使 神的儿子因此得到荣耀。”
5Eta cituen maite Iesusec Martha, eta haren ahizpá, eta Lazaro.
5耶稣向来爱马大和她的妹妹马利亚，以及拉撒路。
6Bada ençun çuenean ecen eri cela, bi egun egon cedin, orduan non baitzén leku hartan.
6他听说拉撒路病了，仍然在原来的地方住了两天，
7Guero horren ondoan erran ciecén discipuluey, Goacen Iudearát berriz.
7然后对门徒说：“我们再到犹太去吧。”
8Diotsate discipuluéc, Magistruá, orain ciabiltzan Iuduac hi lapidatu nahiz, eta berriz hara ioaiten aiz?
8门徒对他说：“拉比，近来犹太人要拿石头打你，你还到那里去吗？”
9Ihardets ceçan Iesusec, Egunean eztira hamabi oren? baldin nehor egunaz ebil badadi, ezta behaztopatzen: ecen mundu hunetaco arguia ikusten du.
9耶稣说：“白昼不是有十二小时吗？人若在白昼行走，就不会跌倒，因为他看见这世上的光；
10Baina baldin nehor ebil badadi gauaz, behaztopatzen da: ecen arguiric ezta hura baithan.
10人若在夜间行走，就会跌倒，因为他没有光。”
11Gauça hauc erraiten ditu, eta guero dioste, Lazaro gure adiquisdea lo datza, baina banoa iratzar deçadan.
11耶稣说完了这些话，跟着又对他们说：“我们的朋友拉撒路睡了，我要去唤醒他。”
12Erran cieçoten bada bere discipuléc, Iauna, baldin lo badatza sendaturen duc.
12门徒说：“主啊，如果他睡了，就会好过来的。”
13Eta haur erran ceçan Iesusec haren herioaz: eta hec vste çuten lozco lokartzeaz erraiten çuela.
13其实耶稣是指着拉撒路的死说的，门徒却以为他是指正常的睡眠说的。
14Orduan bada erran ciecén Iesusec claroqui, Lazaro hil da:
14于是，耶稣公开地告诉他们：“拉撒路死了。
15Eta aleguera naiz çuengatic (sinhets deçaçuençat) ceren ezpainincén han: baina goacen harengana.
15我为你们欢喜，因为我不在那里，是要使你们相信。现在我们到他那里去吧。”
16Erran ciecén bada Thomas Didymus deitzen denac discipulu laguney, Goacen gu-ere horrequin hil gaitecençát.
16那称为“双生子”的多马，对其他的门徒说：“我们也去跟他一同死吧！”
17Ethor cedin bada Iesus, eta eriden ceçan hura ia laur egun çuela monumentean cela.
17耶稣是复活是生命耶稣到了，知道拉撒路在坟墓里已经四天了。
18Cen bada Bethania hurbil Ierusalemeren hamaborz stadioren inguruä:
18伯大尼靠近耶路撒冷，相距约有三公里。
19Eta Iuduetaric anhitz ethor citecen Marthagana eta Mariagana, hec consola litzatençát bere anayeaz.
19有许多犹太人来到马大和马利亚那里，为了拉撒路的死来安慰她们。
20Marthac bada ençun ceçanean Iesus ethorten cela, aitzinera ilki cequión: eta Maria etchean iarriric cegoen.
20马大听见耶稣来了，就去迎接他，马利亚却仍然坐在家里。
21Erran cieçón bada Marthac Iesusi, Iauna, baldin içan bahinz hemen, ene anaye etzuqueán hil:
21马大对耶稣说：“主啊，如果你早在这里，我的兄弟就不会死了！
22Baina orain-ere baceaquiat ecen cer-ere galde eguinen baitraucac Iaincoari, emanen drauala hiri.
22就是现在，我也知道无论你向 神求什么， 神必赐给你。”
23Diotsa Iesusec, Resuscitaturen dun hire anaye.
23耶稣对她说：“你的兄弟必会复活。”
24Diotsa Marthac, Baceaquiat ecen resuscitaturen dela resurrectionean, azquen egunean.
24马大说：“我知道在末日复活的时候，他必会复活。”
25Erran cieçón Iesusec, Ni naun resurrectionea eta vicitzea: ni baithan sinhesten duena, baldin hil içan badere vicico dun:
25耶稣说：“我就是复活和生命；信我的人，虽然死了，也要活着。
26Eta nor-ere vici baita, eta sinhesten baitu ni baithan, seculan eztun hilen. Sinhesten dun haur?
26所有活着又信我的人，必定永远不死，你信这话吗？”
27Erraiten drauca, Bay, Iauna, nic diat sinhesten ecen hi aicela Christ Iaincoaren Seme mundura ethorteco cena.
27她说：“主啊，我信；我已经信了，你是基督，是 神的儿子，是那要到世上来的。”
28Eta haur erranic, ioan cedin, eta secretuqui dei ceçan Maria bere ahizpá, cioela, Magistrua dun hemen, eta deitzen au.
28耶稣使拉撒路复活马大说了这些话，就回去暗暗地叫她妹妹马利亚，说：“老师来了，他叫你。”
29Hura, hori ençun duenean, iaiquiten da fitetz, eta ethorten da harengana.
29马利亚一听见，就急忙起来，到耶稣那里去。
30Ecen oraino etzén ethorri Iesus burgura: baina cen Marthac encontratu çuen lekuan.
30那时，耶稣还没有进入村子，仍然在马大迎接他的地方。
31Orduan harequin etchean ciraden Iuduac, eta hura consolatzen çutenac, ikussiric ecen Maria hain fitetz iaiqui, eta ilki cela, iarreiqui cequizquion hari, cioitela, Monumentera ioaiten da, han nigar daguiançat.
31那些在房子和马利亚在一起安慰她的犹太人，见她匆忙地起来出去，就跟着她，以为她要到坟墓那里去哭。
32Bada Mariac, ethor cedinean Iesus cen lekura, hura ikussiric, egotz ceçan bere buruä haren oinetara, ciotsala, Iauna, baldin içan bahinz hemen, etzuqueán hil ene anaye.
32马利亚来到耶稣那里，一看见他，就俯伏在他脚前，说：“主啊，如果你早在这里，我的兄弟就不会死了！”
33Iesusec bada ikus ceçanean hura nigarrez legoela, eta harequin ethorri ciraden Iuduac nigarrez leudela, spirituz mouituric trubla ceçan bere buruä:
33耶稣看见她在哭，和她一同来的犹太人也在哭，就心里激动，难过起来，
34Eta erran ceçan, Non eçarri duçue? Erraiten draucate, Iauna, athor eta ikussac.
34说：“你们把他安放在哪里？”他们说：“主啊，请来看。”
35Eta nigar eguin ceçan Iesusec.
35耶稣哭了。
36Erran ceçaten bada Iuduéc, Horra nola maite çuen.
36于是犹太人说：“你看，他多么爱这个人！”
37Eta hetaric batzuc erran ceçaten, Ecin eguin ciroqueen itsuaren beguiac irequi dituen hunec, haur-ere hil ezladin?
37他们中间有人说：“他既然开了瞎子的眼睛，难道不能使这个人不死吗？”
38Iesus bada berriz bere baithan mouitzen cela, ethorten da monumentera, eta lecea cen, eta harribat haren gainera, eçarria.
38耶稣又再心里激动，来到坟墓前面。那坟墓是一个洞穴，洞口有块石头堵住。
39Dio Iesusec, Altcha eçaçue harria. Diotsa Marthac, hil içan cenaren arrebác, Iauna, kirestu duc gaurguero: ecen laur egunetacoa duc.
39耶稣说：“把这块石头挪开！”死者的姊姊马大对他说：“主啊，已经四天了，他必定臭了。”
40Diotsa Iesusec, Eztraunat erran, ecen baldin sinhets badeçan ikussiren dunala Iaincoaren gloria?
40耶稣说：“我不是对你说过‘如果你信，就必定看见 神的荣耀’吗？”
41Ken ceçaten bada harria, hila eçarri içan cen lekutic. Orduan Iesusec altchaturic goiti beguiac, erran ceçan, Aitá, esquerrac emaiten drauzquiat, ceren ençun bainauc:
41于是他们把石头挪开。耶稣举目向天，说：“父啊，我感谢你，因为你垂听了我，
42Eta nic baniaquián ecen bethi ençuten nauala: baina inguru dagoen gendetzeagatic erran diát, sinhets deçatençat ecen hic igorri nauala.
42我知道你常常听我，但我说这话，是为了周围站着的群众，叫他们信是你差了我来。”
43Eta hauc erranic, voz goraz oihu eguin ceçan, Lazaro, athor campora.
43说了这话，就大声呼喊：“拉撒路，出来！”
44Eta hil içan cena ilki cedin, escuac eta oinac lothuraz lothuac cituela: eta haren beguithartea crobitchet batez cen estalia. Dioste Iesusec, Lacha eçaçue eta vtzi eçaçue ioaitera.
44那死了的人就出来，他的手脚都缠着布，脸上裹着巾。耶稣说：“解开他，让他走！”
45Bada Iudu Mariagana ethorri ciradenetaric, eta Iesusec eguin cituen gauçác ikussi cituztenetaric anhitzec sinhets ceçaten hura baithan.
45祭司长等想杀害耶稣有许多到马利亚那里去的犹太人，看见了耶稣所作的事，就信了他。
46Baina hetaric batzu ioan citecen Phariseuetara, eta erran cietzen hæy Iesusec eguin cituen gauçác.
46但他们中间有些人到法利赛人那里去，把耶稣所作的事都告诉他们。
47Orduan bil ceçaten Sacrificadore principaléc eta Phariseuéc conseillua, eta erraiten çuten, Cer eguiten dugu, ecen guiçon hunec anhitz signo eguiten du.
47于是祭司长和法利赛人召开公议会，说：“这个人行了许多神迹，我们怎么办呢？
48Baldin hunela vtzi badeçagu, guciéc sinhetsiren duté hori baithan: eta ethorriren dirade Romanoac, eta arrasaturen duté bay gure lekua, bay nationea.
48我们若让他这样，所有的人都会信他，罗马人就会来，夺取我们的圣地，除灭我们的民族。”
49Orduan hetaric batec, Caiphasec, cein baitzén vrthe hartaco Sacrificadore subirano, erran ciecén, Çuec eztaquiçue deus:
49他们当中有一位该亚法，是那年作大祭司的，对他们说：“你们什么都不知道，
50Eta eztuçue pensatzen ecen probetchu dugula, guiçombat hil dadin populuagatic, eta natione gucia gal eztadin.
50也不去想想，一个人代替人民死，免得整个民族灭亡，这对你们是有益的。”
51Eta haur bere burutic etzeçan erran: baina nola baitzén vrthe hartaco Sacrificadore subirano, prophetiza ceçan ecen Iesusec hil behar luela nationeagatic.
51他说这话不是由于自己，而是因为他是那年的大祭司，所以预言耶稣要替犹太民族死；
52Eta ez solament natione harengatic, baina are Iaincoaren haour barreyatuac bil litzançát batetara
52不但替犹太民族死，也要把散居各地的 神的儿女招聚成为一体。
53Bada egun harçaz gueroztic consultatzen çutén elkarrequin hura hil leçatençát.
53从那天起，他们就想杀害耶稣。
54Iesus bada guehiagoric etzabilan aguerriz Iuduén artean: baina ioan cedin handic desertuaren aldeco comarcarát, Ephraim deitzen den hirira: eta han egoiten cen bere discipuluequin.
54因此，耶稣不再在犹太人中间公开活动，却离开那里，到旷野附近的地方去；到了一座名叫以法莲的城，就和门徒住在那里。
55Eta cen hurbil Iuduén bazcoa, eta igan cedin anhitz Ierusalemera comarca hartacoric bazco aitzinean, purifica litecençat.
55犹太人的逾越节快到了，有许多人在过节前从各乡上耶路撒冷去，要在那里洁净自己。
56Bada Iesusen bilha çabiltzan, eta elkarren artean erraiten çutén, templean leudela, Cer irudi çaiçue, ecen eztela ethorriren bestara?
56他们到处找寻耶稣，站在圣殿里的时候，彼此说：“你们认为怎样？他不会来过节吧？”
57Eta eman ceçaten Sacrificadore principaléc eta Phariseuéc manamendu, baldin nehorc eçagutzen balu non licén, eracuts leçan, hatzaman leçatençát.
57祭司长和法利赛人早已下了命令：如果有人知道耶稣在哪里，就要前来报告，好去逮捕他。