¹Baina Iesus ioan cedin Oliuatzetaco mendirát.

¹耶稣不定犯奸淫妇人的罪

²Eta arguiaren beguian berriz ethor cedin templera, eta populu gucia ethor cedin harengana: eta iarriric cegoela iracasten cituen hec.

²黎明的时候，他又到圣殿去，众人都来到他那里，他就坐下教导他们。

³Orduan duté ekarten harengana Scribéc eta Phariseuéc emazte adulterioan hatzaman-bat: eta hura artean eçarriric,

³经学家和法利赛人带了一个行淫时被抓到的妇人来，叫她站在中间，

⁴Diotsate, Magistruá, emazte haur hatzaman içan duc adulterioco eguitate berean.

⁴就对耶稣说：“先生，这妇人是正在犯奸淫的时候被抓到的。

⁵Eta Leguean Moysesec manatu diraucuc hunelacoac lapida ditecen: hic bada cer dioc?

⁵摩西在律法上吩咐我们把这样的妇人用石头打死，你怎样说呢？”

⁶Eta haur erraiten çuten hura tentatzen çutela, hura cerçaz accusa lutençát. Baina Iesusec beheiti gurthuric erhiaz scribatzen çuen lurrean.

⁶他们说这话是要试探耶稣，要找把柄来控告他。耶稣却弯下身，用指头在地上写字。

⁷Eta haren interrogatzez perseueratzen çutela, chuchenduric erran ciecén, Çuetaric bekatu gabe denac, lehenic horren contra harria aurdigui beça.

⁷他们不住地问耶稣，他就挺起身来，说：“你们中间谁是没有罪的，他就可以先拿起石头打她。”

⁸Eta berriz gurthuric scribatzen çuen lurrean.

⁸于是又弯下身在地上写字。

⁹Bada hori ençun çutenean, conscientiac accusatzen cituela, bata bercearen ondoan ilkiten ciraden çaharrenetaric hassiric azquenetarano: eta Iesus bera gueldi cedin, eta artean cegoen emaztea

⁹他们听了这话，就从年老的开始，一个一个地都离开了，留下的只有耶稣和那个还站在那里的妇人。

¹⁰Eta chuchendu cenean Iesusec nehor etzacussanean emaztea baicen, erran cieçón hari, Emazteá, non dirade hire accusaçaleac? nehorc ezau condemnatu?

¹⁰耶稣挺起身来，问她：“妇人，他们在哪里？没有人定你的罪吗？”

¹¹Eta harc erran ceçan, Ez nehorc, Iauna. Eta erran cieçón Iesusec, Ezaut nic-ere condemnatzen: oha, eta guehiago bekaturic eztaguinala.

¹¹她说：“主啊！没有。”耶稣说：“我也不定你的罪。走吧，从现在起不要再犯罪了。”

¹²Berriz bada Iesus minça cequien, cioela, Ni naiz munduaren arguia: niri darreitana ezta ilhumbean ebiliren, baina vkanen du vicitzeco arguia.

¹²耶稣是世界的光耶稣又对众人说：“我是世界的光，跟从我的，必定不在黑暗里走，却要得着生命的光。”

¹³Erran cieçoten bada Phariseuéc, Hic eure buruäz testificatzen duc, hire testimoniagea eztuc sinhesteco.

¹³法利赛人对他说：“你为自己作证，你的见证不是真实的。”

¹⁴Ihardets ceçan Iesusec eta erran ciecén, Nic neurorçaz testificatzenagatic sinhesteco da ene testimoniagea: ecen badaquit nondic ethorri naicén, eta norat ioaiten naicen: baina çuec eztaquiçue nondic ethorten naicen, ez norat ioaiten naicén

¹⁴耶稣回答：“即使我为自己作证，我的见证还是真实的，因为我知道我从哪里来，往哪里去，但你们却不知道我从哪里来，往哪里去。

¹⁵Çuec haraguiaren arauez iugeatzen duçue, nic eztut iugeatzen nehor.

¹⁵你们按着外貌判断人，我却不判断人。

¹⁶Eta baldin iugea badeçat-ere nic, ene iugemendua eguiazco da: ecen eznaiz neuror, baina ni eta ni igorri nauen Aita.

¹⁶即使我判断人，我的判断也是正确的，因为我不是独自一人，而是差我来的父和我在一起。

¹⁷Baina çuen Leguean-ere scribatua da, ecen bi guiçonen testimoniagea sinhesteco dela.

¹⁷你们的律法上也写着：‘两个人的见证才是真的。’

¹⁸Ni naiz neurorçaz testificatzen dudana, eta testificatzen du niçaz ni igorri nauen Aitac.

¹⁸我为自己作证，差我来的父也为我作证。”

¹⁹Erraiten ceraucaten bada, Non da hire Aita? Ihardets ceçan Iesusec, Ez ni nauçue eçagutzen, ez ene Aita: baldin ni eçagutzen baninduçue, ene Aita-ere eçagut cindeçaquete.

¹⁹他们问：“你的父在哪里？”耶稣回答：“你们不认识我，也不认识我的父；如果你们认识我，也就认识我的父了。”

²⁰Hitz hauc erran citzan Iesusec thesaurerian, iracasten ari cela templean: eta nehor etzaquión lot, ceren oraino ezpaitzén ethorri haren orena

²⁰这些话是耶稣在殿里教导人的时候，在银库的院中说的。当时没有人逮捕他，因为他的时候还没有到。

²¹Erran ciecén bada berriz Iesusec, Ni banoa eta bilhaturen nauçue, eta çuen bekatuan hilen çarete: norat ni ioaiten bainaiz, çuec ecin çatozquete.

²¹不信基督的必在罪中死亡耶稣又对他们说：“我要去了，你们要寻找我，并且要在自己的罪中死亡；我去的地方，你们不能到。”

²²Erraiten çuten bada Iuduéc, Berac hilen othe du bere buruä? erraiten baitu, Norat ni ioaiten bainaiz, çuec ecin çatozquete.

²²于是犹太人说：“他说‘我去的地方，你们不能到’，难道他要自杀吗？”

²³Orduan erran ciecén, çuec beheretic çarete, ni garaitic: çuec mundu hunetaric çarete, ni ez naiz mundu hunetaric.

²³耶稣说：“你们是从地上来的，我是从天上来的；你们属这世界，我却不属这世界，

²⁴Halacotz erran drauçuet ecen çuen bekatuetan hilen çaretela. Ecen baldin sinhets ezpadeçaçue ni naicela hura, çuen bekatuetan hilen çarete.

²⁴所以我对你们说，你们要在自己的罪中死亡；你们若不信我就是‘那一位’，就要在自己的罪中死亡。”

²⁵Erran cieçoten bada, Hi nor aiz? Orduan erran ciecén Iesusec, Hatseandanicoa, badiotsuet.

²⁵他们就问：“你是谁？”耶稣说：“我不是从起初就告诉你们吗？

²⁶Anhitz gauça dut çueçaz minçatzeco eta iugeatzeco: baina ni igorri nauena eguiati da: eta nic harenganic ençun ditudan gauçác munduari erraiten drauzquiot.

²⁶关于你们，我有许多事要说，要判断；但那差我来的是真实的，我从他那里听见的，就告诉世人。”

²⁷Etzeçaten eçagut ecen Aitaz minço çayela.

²⁷他们不明白耶稣是对他们讲论父的事。

²⁸Erran ciecén bada Iesusec, Altchatu duqueçuenean guiçonaren Semea, orduan eçaguturen duçue ecen ni naicela hura, eta neure buruz eztudala deus eguiten, baina Aitac iracatsi nauen, beçala gauça hauc erraiten ditudala.

²⁸所以耶稣说：“你们举起了人子以后，必定知道我就是‘那一位’，并且知道我不凭着自己作什么事；我说的这些话，是照着父所教导我的。

²⁹Ecen ni igorri nauena enequin da: eznau vtzi neuror Aitac, ceren nic haren gogaraco gauçác eguiten baititut bethiere.

²⁹那差我来的和我同在，他没有留下我独自一人，因为我常作他喜悦的事。”

³⁰Gauça hauc harc erraiten cituela, anhitzec sinhets ceçaten hura baithan.

³⁰耶稣说这些话的时候，就有许多人信了他。

³¹Orduan erraiten cerauen Iesusec hura sinhetsi vkan çuten Iuduey, Baldin çuec perseuera badeçaçue ene hitzean, eguiazqui ene discipulu içanen çarete.

³¹真理必使人自由于是耶稣对信了他的犹太人说：“你们若持守我的道，就真是我的门徒了；

³²Eta duçue eçaguturen Eguiá, eta Eguiác çuec libre eguinen çaituzte.

³²你们必定认识真理，真理必定使你们自由。”

³³Ihardets cieçoten, Abrahamen hacia gaituc, eta nehor eztiagu cerbitzatu egundano: nola dioc hic gu libre içanen garela?

³³他们说：“我们是亚伯拉罕的后裔，从来没有被谁奴役过，你怎么说‘你们必得自由’呢？”

³⁴Ihardets ciecén Iesusec, Eguiaz eguiaz erraiten drauçuet ecen bekatua eguiten duen gucia bekatuaren cerbitzari dela.

³⁴耶稣说：“我实实在在告诉你们，凡犯罪的都是罪的奴隶。

³⁵Eta cerbitzaria ezta egoiten bethierecotz etchean, semea dago bethierecotz.

³⁵奴隶不能永远住在家里，唯有儿子才可以永远住在家里。

³⁶Bada baldin Semeac çuec libre eguin baçaitzate, eguiazqui libre içanen çarete.

³⁶所以，　神的儿子若使你们自由，你们就真的得自由了。

³⁷Badaquit ecen çuec Abrahamen hacia çaretela: baina ni hil nahiz çabiltzate, ceren ene hitzac ezpaitu lekuric çuec baithan.

³⁷我知道你们是亚伯拉罕的后裔；但你们想杀我，因为你们心里不能容纳我的道。

³⁸Nic erraiten dut neure Aita baithan ikussi dudana: eta çuec eguiten duçue çuen aita baithan ikussi duçuena.

³⁸我所说的，是我在父那里看见的；但你们所作的，却是从你们的父那里听见的。”

³⁹Ihardets ceçaten eta erran cieçoten, Gure aita, Abraham duc. Dioste Iesusec, Baldin Abrahamen haour bacinete, Abrahamen obrác eguin cinçaqueizte.

³⁹魔鬼的儿女不肯听主的道他们说：“我们的祖宗是亚伯拉罕。”耶稣说：“你们若是亚伯拉罕的子孙，就必作亚伯拉罕所作的。

⁴⁰Orain bada ni hil nahiz çabiltzate, bainaiz, Iaincoaganic ençun dudan eguia erran drauçuedan guiçona: hori Abrahamec eztu eguin.

⁴⁰现在我把从　神那里听见的真理告诉了你们，你们竟然想杀我，这不是亚伯拉罕所作的。

⁴¹Çuec eguiten dituçue çuen aitaren obrác. Eta erran cieçoten, Gu ezgaituc paillardiçataric iayo: aitabat diagu, baita Iaincoa.

⁴¹你们要作的，正是你们的父要作的。”他们说：“我们不是从淫乱生的；我们只有一位父，就是　神。”

⁴²Erran ciecén bada Iesusec, Baldin Iaincoa çuen aita baliz, maite ninduqueçue ni: ecen ni Iaincoaganic partitu eta ethorri naiz: eta eznaiz neure buruz ethorri, baina harc igorri nau.

⁴²耶稣说：“如果　神是你们的父，你们就必爱我，因为我是从　神那里来的；我已经来到这里。我不是凭着自己来的，而是　神差了我来。

⁴³Cergatic ene lengoagea eztuçue aditzen? ceren ecin ençun baitiroqueçue ene hitza.

⁴³你们为什么不明白我的话呢？因为我的道你们听不进去。

⁴⁴Çuec, aita deabruaganic çarete, eta çuen aitaren desirac eguin nahi dituçue: hura guicerhaile cen hatseandanic, eta eguián eztu perseueratu: ecen eguiaric ezta hartan. Noiz-ere erraiten baitu gueçurra, bere propritic minço da: ecen gueçurti da eta gueçurraren aita.

⁴⁴你们是出于你们的父魔鬼，喜欢按着你们的父的私欲行事。他从起初就是杀人的凶手，不守真理，因为他心里没有真理。他说谎是出于本性，因为他本来就是说谎者，也是说谎的人的父。

⁴⁵Eta ceren nic eguia erraiten baitut, eznauçue sinhesten.

⁴⁵我讲真理，你们却因此不信我。

⁴⁶Norc çuetaric reprehenditzen nau ni bekatuz? eta baldin eguiá erraiten badut, ceren çuec eznauçue sinhesten?

⁴⁶你们中间有谁能指证我有罪呢？我既然讲真理，你们为什么不信我呢？

⁴⁷Iaincoaganic denac, Iaincoaren hitzac ençuten ditu: halacotz çuec eztituçue ençuten, ceren ezpaitzarete Iaincoaganic.

⁴⁷出于　神的，就听　神的话；你们不听，因为你们不是出于　神的。”

⁴⁸Ihardets ceçaten orduan Iuduéc eta erran cieçoten, Eztugu vngui erraiten guc, ecen Samaritano aicela hi, eta deabrua duala?

⁴⁸亚伯拉罕以前耶稣已存在犹太人对耶稣说：“我们说你是撒玛利亚人，并且是鬼附的，不是很对吗？”

⁴⁹Ihardets ceçan Iesusec, Eztut nic deabrua: baina dut ohoratzen, neure Aita, eta çuec desohoratzen nauçue ni.

⁴⁹耶稣回答：“我不是鬼附的。我尊敬我的父，你们却侮辱我。

⁵⁰Eta nic eztut neure gloriá bilhatzen: bada bilhatzen duenic, eta iugeatzen duenic.

⁵⁰我不求自己的荣耀，但有一位是为我求荣耀，并且是审判人的。

⁵¹Eguiaz eguiaz erraiten drauçuet, baldin nehorc ene hitza beguira badeça, herioa eztu ikussiren seculan.

⁵¹我实实在在告诉你们，人若遵守我的道，必定永远不见死亡。”

⁵²Orduan erran cieçoten Iuduéc, Orain eçagutu diagu ecen deabrua duala: Abraham hil içan duc eta Prophetác: eta hic dioc, Baldin nehorc ene hitza beguira badeça, eztu dastaturan herioa seculan.

⁵²犹太人对他说：“现在我们知道你的确是鬼附的。亚伯拉罕死了，先知们也死了，你还说‘人若遵守我的道，必定永远不尝死味’，

⁵³Ala hi gure aita Abraham baino handiago aiz, cein hil içan baita? Prophetac-ere hil içan dituc: nor hic eure buruä eguiten duc?

⁵³难道你比我们的祖宗亚伯拉罕还大吗？他死了，先知们也死了；你把自己当作什么人呢？”

⁵⁴Ihardets ceçan Iesusec, Baldin nic glorificatzen badut neure buruä, ene gloria ezta deus: ene Aita da ni glorificatzen nauena, ceinez erraiten baituçue çuec ecen çuen Iainco dela.

⁵⁴耶稣回答：“如果我荣耀自己，我的荣耀就算不得什么；那使我得荣耀的是我的父，就是你们说是你们的　神的那一位。

⁵⁵Eta eztuçue eçagutzen hura: baina nic eçagutzen dut hura: eta baldin erran badeçat ecen eztudala hura eçagutzen, içanen naiz çuec irudi, gueçurti: baina badaçagut hura, eta haren hitza beguiratzen dut.

⁵⁵可是你们不认识他，我却认识他。如果我说我不认识他，我就像你们一样是说谎的；然而我认识他，也遵守他的道。

⁵⁶Abraham çuen aita aleguera cedin ikus leçançát ene egun haur: eta ikussi vkan du, eta alegueratu içan da.

⁵⁶你们的祖宗亚伯拉罕，因为可以看见我的日子就欢喜，既然看见了，他就很快乐。”

⁵⁷Erran cieçoten bada Iuduéc, Berroguey eta hamar vrthe oraino eztituc, eta Abraham ikussi duc?

⁵⁷犹太人对他说：“你还不到五十岁，怎会见过亚伯拉罕呢？”

⁵⁸Erran ciecén Iesusec, Eguiaz eguiaz erraiten drauçuet, Abraham cedin baino lehen, ni naiz.

⁵⁸耶稣说：“我实实在在告诉你们，亚伯拉罕出生以前，我已经存在了。”

⁵⁹Har ceçaten orduan harri: haren contra aurthiteco: baina Iesus gorde cedin, eta ilki cedin templetic.

⁵⁹于是他们拿起石头要打他。耶稣却躲起来，从殿里出去了。