1Eta guero baçabilan Iesus Galilean: ecen etzén Iudean ebili nahi, ceren Iuduac baitzabiltzan hura hil nahiz.
1耶稣的弟弟也不信他
2Eta hurbil cen Iuduén bestá tabernaclén deitzen cena.
2犹太人的住棚节快到了，
3Erran cieçoten bada bere anayéc, Parti adi hemendic eta habil Iudearát, hire discipuluec-ere ikus ditzatençát hire obra eguiten dituanac.
3耶稣的弟弟就对他说：“你应当离开这里上犹太去，好让你的门徒也可以看见你所行的事；
4Ecen nehorc eztic deus secretuan eguiten, estimationetan içan nahiz dabilanec, baldin gauça hauc eguiten badituc, manifesta ieçoc eure buruä munduari.
4因为没有人想引人注目，却在暗处行事的。你既然行这些事，就应该向世人显明自己。”
5Ecen are haren anayec-ere etzuten sinhesten hura baithan.
5原来连他的弟弟也不信他。
6Dioste bada Iesusec, Ene demborá ezta oraino ethorri: baina çuen demborá bethi da prest.
6耶稣就对他们说：“我的时候还没有到，你们的时候却常常是方便的。
7Ecin munduac gaitzets çaitzaquezte çuec: baina niri gaitz darizt: ceren nic testificatzen baitut harçaz, ecen haren obrác gaichto diradela.
7世人不能恨你们，却憎恨我，因为我指证他们的行为是邪恶的。
8Çuec igan çaitezte besta hunetara: ni eznaiz oraino igaiten besta hunetara, ceren ene demborá ezpaita oraino bethe.
8你们上去过节吧！我现在不上去，因为我的时机还没有成熟。”
9Eta gauça hauc erran cerauztenean egon cedin Galilean.
9他说了这些话以后，仍然住在加利利。
10Eta igan ciradenean haren anayeac, orduan hura-ere igan cedin bestara, ez aguerriz, baina ichilic beçala.
10住棚节时在殿里教导人然而，他的弟弟上去过节以后，他也上去过节，不是公开地去，却是暗中地去。
11Iuduéc bada bilhatzen çuten hura bestán, eta erraiten çuten, Non da hura?
11过节的时候，犹太人寻找耶稣，说：“那人在哪里呢？”
12Eta murmuratione handia cen populuaren artean harçaz: ecen batzuc erraiten çuten Guiçon ona da: eta bercéc erraiten çutén, Ezta: baina seducitzen du populua.
12群众因他纷纷议论，有的说：“他是好人。”有的说：“不，他是欺骗众人的。”
13Badaric-ere nehor frangoqui etzén minço harçaz, Iuduén beldurrez.
13但没有人敢公开讲论他，因为怕犹太人。
14Eta besta ia erdi iragan cenean, igan cedin Iesus templera, eta iracasten ari cen.
14节期当中，耶稣上圣殿去教导人。
15Eta miraz ceuden Iuduac, cioitela, Nolatan hunec letrác daquizqui, ikassi gabe?
15犹太人就希奇，说：“这个人没有学过，怎会通晓经书呢？”
16Ihardets ciecén Iesusec, eta erran ceçan, Ene doctriná ezta enea, baina ni igorri nauenarena.
16耶稣说：“我的教训不是我自己的，而是出于那差我来的。
17Baldin nehorc nahi badu haren vorondatea eguin, eçaguturen du doctrináz, eya Iaincoaganic denez, ala ni neure buruz minço naicenez.
17人若愿意遵行 神的旨意，就会知道这教训是出于 神，还是我凭着自己的意思说的。
18Bere buruz minço dena, bere gloriaren bilha dabila: baina bera igorri duenaren gloriaren bilha dabilana, da eguiati, eta iniustitiaric hura baithan ezta.
18那凭着自己的意思说的，是求自己的荣誉；但那寻求差他来者的荣耀的，才是真诚的人，在他里面没有不义。
19Eztrauçue Moysesec eman Leguea? eta ezpaitu çuetaric batec-ere obratan eçarten Leguea? Cergatic çabiltzate ni hil nahiz?
19摩西不是曾经把律法传给你们吗？你们竟然没有一个人遵行律法。你们为什么想要杀我呢？”
20Ihardets ceçan populuac eta erran, Deabrua duc hic: nor dabila hi hil nahiz?
20群众回答：“你是鬼附的，谁想要杀你呢？”
21Ihardets ceçan Iesusec eta erran ciecén, Obrabat eguin dut, eta guciac miraz çaudete.
21耶稣说：“我行了一件事，你们都以为希奇。
22Baina halere Moysesec eman drauçue Circoncisionea, (ez Moysesganic denez, baina Aitetaric) eta Sabbathoan circonciditzen duçue guiçona.
22摩西曾经把割礼传给你们（其实割礼不是从摩西开始的，而是从列祖开始的），因此，你们在安息日也给人行割礼。
23Baldin Circoncisionea recebitzen badu guiçonac Sabbathoan, Moysesen Leguea hauts eztadinçát: asserre çarete ene contra ceren guiçon-bat ossoqui sendatu dudan Sabbathoan?
23如果人在安息日行割礼，为的是要遵守摩西的律法，那么我在安息日使一个人痊愈，你们就向我生气吗？
24Ezteçaçuela iugea apparentiaren araura, baina iugemendu bidezco batez iugea eçaçue.
24不要按外貌判断人，总要公公平平地判断人。”
25Erraiten çutén bada Ierusalemetar batzuc, Ezta haur hiltzeco bilhatzen dutena?
25他是基督吗？当时，有些耶路撒冷人说：“这不是他们想要杀的人吗？
26Eta huna, frangoqui minço da, eta eztraucate deus eguiten: ala eguiazqui eçagutu othe luqueite Gobernadoréc, ecen haur dela eguiazqui Christ?
26你看，他还在公开地讲话，竟然没有人对他说什么，难道官长们真的认为这个人就是基督吗？
27Baina haur badaquigu nondic den: baina Christ dathorrenean, nehorc eztu iaquinen nondic daten.
27可是我们知道这个人是从哪里来的，只是基督来的时候，没有人知道他是从哪里来的！”
28Oihuz cegoen bada Iesus templean, iracasten çuela eta erraiten, Eta ni nauçue eçagutzen, eta nondic naicén badaquiçue, eta neure buruz eznaiz ethorri, baina da eguiati ni igorri nauena, cein ezpaituçue çuec eçagutzen.
28当时耶稣在殿里教导人，大声说：“你们以为认识我，也知道我从哪里来，其实我不是凭着自己的意思来的，但那差我来的是真实的，你们却不认识他。
29Baina nic eçagutzen dut hura, ceren harenganic bainaiz, eta harc igorri bainau.
29然而我认识他，因为我从他那里来，也是他差我来的。”
30Orduan hura hatzaman nahiz çabiltzan: baina nehorc etzitzan escuac eçar haren gainean, ecen etzén oraino ethorri haren orena.
30于是他们想逮捕他，只是没有人下手，因为他的时候还没有到。
31Eta gendetzecoataric anhitzec sinhets ceçaten hura baithan, eta erraiten çutén, Christec dathorrenean guehiago miraculu eguinen othe du, hunec eguiten dituenac baino?
31群众中有许多人信了他。他们说：“基督来的时候，他所行的神迹，能比这人所行的更多吗？”
32Ençun ceçaten Phariseuéc gendetzea hauén gainean harçaz murmuratzen: eta igor citzaten Phariseuéc eta Sacrificadore principaléc officierac hura hatzaman leçatençát.
32法利赛人等想逮捕耶稣法利赛人听见群众纷纷议论这些关于耶稣的事，祭司长和法利赛人就派差役去逮捕耶稣。
33Erran ciecén bada Iesusec, Oraino dembora gutibatetacotz çuequin naiz, guero banoa igorri nauènaganát.
33于是耶稣说：“我跟你们在一起的时候不多了，我要回到那差我来的那里去。
34Bilhaturen nauçue eta ez eridenen: eta non ni içanen bainaiz, hara çuec ecin ethor çaitezquete.
34你们要寻找我，却找不着；我所在的地方，你们是不能去的。”
35Erran ceçaten bada Iuduéc elkarren artean, Norat haur ioaiteco da, guc ezpaitugu eridenen? ala Grecoén artean barreyatuac diradenetarat ioaiteco da, eta Grecoén iracastera?
35犹太人彼此说：“这个人要到哪里去，使我们找不着他呢？难道他要到散居在希腊人中的犹太人那里，去教导希腊人吗？
36Ceric da erran duen propos haur, Bilhaturen nauçue, eta ez eridenen: eta non ni içanen bainaiz, hara çuec ecin ethor çaitezquete?
36他说‘你们要寻找我，却找不着；我所在的地方，你们是不能去的’这话，是什么意思呢？”
37Eta bestaco azquen egun handian eriden cedin Iesus han, eta oihuz cegoen, cioela, Baldin nehor egarri bada, bethor enegana eta edan beça
37信的人要接受圣灵节期的最后一天，就是最隆重的那一天，耶稣站着高声说：“人若渴了，可以到我这里来喝！
38Ni baithan sinhesten duenari, Scripturác dioen beçala, vr vicizco fluuioac iariaturen çaizca bere sabeletic.
38信我的人，就像圣经所说的，从他的腹中要涌流出活水的江河来。”
39(Eta haur erraiten çuen hura baithan sinhesten çutenéc recebitzeco çuten Spirituáz: ecer oraino Spiritu saindua etzén eman, ceren Iesus oraino ezpaitzén glorificatu)
39他这话是指着信他的人要接受圣灵说的；那时圣灵还没有降临，因为耶稣还没有得着荣耀。
40Anhitzec bada gendetzecoetaric propos haur ençun çutenean, erraiten çuten, Haur da eguiazqui Propheta hura.
40群众因耶稣起了纷争群众中有人听了这些话，就说：“这真是‘那位先知’！”
41Bercéc erraiten çutén, Haur da Christ. Eta batzuc erraiten çutén, Alabaina Galileatic ethorriren da Christ?
41另有人说：“他是基督。”还有人说：“基督是从加利利出来的吗？
42Eztu Scripturac erraiten, ecen Dauid-en hacitic, eta Bethlehemgo Dauid egoiten cen burgutic Christ ethorriren dela?
42圣经不是说基督是大卫的后裔，是从大卫本乡伯利恒出来的吗？”
43Dissensione eguin cedin bada populuaren artean harengatic.
43群众因为耶稣的缘故，就起了纷争。
44Eta hetaric batzuc nahi çuten hatzaman, baina nehorc etzitzan eçar haren gainea escuac
44他们中间有人想逮捕耶稣，只是没有人下手。
45Ethor citecen bada officierac Sacrificadore principaletara eta Phariseuetara, eta hec erran ciecén, Cergatic eztuçue hura ekarri?
45官长不信耶稣差役回到祭司长和法利赛人那里。他们就问差役：“你们为什么没有把他带来？”
46Ihardets ceçaten officieréc, Egundano ezta hala minçatu guiçonic, nola guiçon haur.
46差役回答：“从来没有人像他这样讲话的！”
47Halacotz ihardets ciecen Phariseuéc, Ezothe cinatezte çuec-ere seducitu?
47法利赛人说：“连你们也受了欺骗吗？
48Ala Gobernadoretaric edo Phariseuetaric batec-ere sinhetsi du hura baithan?
48官长或法利赛人中间有谁是信他的呢？
49Baina populu Leguea cer den eztaquian haur, maradicatua da.
49至于这群不明白律法的人，他们是可咒诅的。”
50Dioste Nicodemo harengana gauaz ethorri içan cenac, cein baitzén hetaric bat,
50他们当中有一个人，就是以前来见耶稣的尼哥德慕，对他们说：
51Ala gure Legueac condemnatzen du nehor, bera behin ençun gabe, eta cer eguin duen eçagutu gabe?
51“如果不先听取人的口供，查明他所作的事，我们的律法怎能把他定罪呢？”
52Ihardets ceçaten eta erran cieçoten, Ezaiz hi-ere Galileaco? informadi, eta iaquic ecen Galileatic Prophetaric eztela ilki.
52他们回答：“你也是从加利利出来的吗？你去考查一下，就知道先知是不会从加利利兴起的。”
53Eta itzul cedin batbedera cein bere etcherát.
53于是各人都回家去了。（后期抄本才加上7:53-8:11）