1Guero handic partituric, ethor cedinIudeaco aldirietara Iordanaren berce aldeaz: eta berriz gendetze bil cedin harengana: eta ohi beçala berriz iracasten cituen.
1 神配合的人不可分开（太19:1-9；路16:18）
2Orduan ethorriric Phariseuéc interroga ceçaten tentatzen çutela, Sori da guiçonac bere emaztea vtzi deçan?
2有法利赛人前来试探耶稣，问他：“丈夫可以休妻吗？”
3Baina harc ihardesten çuela erran ceçan, Cer manatu drauçue Moysesec?
3耶稣回答：“摩西吩咐你们的是什么呢？”
4Eta hec erran ceçaten, Moysesec permettitu dic separationeco letraren scribatzera, eta emaztearen vtzitera.
4他们说：“摩西准许‘人写了休书就可以休妻’。”
5Eta ihardiesten çuela Iesusec erran ciecén, Çuen bihotzeco gogortassunagatic scribatu drauçue manamendu hori.
5耶稣说：“因为你们的心硬，摩西才写这条例给你们。
6Baina creatione hatsetic, arra eta emea eguin cituen Iaincoac.
6但从起初创造的时候， 神是‘造男造女’。
7Hunegatic, vtziren ditu guiçonac bere aita eta ama, eta iunctaturen çayó bere emazteari.
7‘因此人要离开父母，与妻子连合，
8Eta biac içanen dirade haraguibat. Beraz guehiagoric eztirade biga, baina haraguibat.
8二人成为一体了。’这样，他们不再是两个人，而是一体的了。
9Bada Iaincoac iunctatu duena guiçonac ezteçala separa.
9所以 神所配合的，人不可分开。”
10Eta etchean berriz discipuluéc gauçá harçaz beraz interroga ceçaten.
10回到屋子里，门徒再提起这件事来问他。
11Eta harc erran cieçen, Norc-ere vtziren baitu bere emaztea, eta bercebat emazte harturen, adulterio iauquiten du haren contra.
11他对他们说：“谁休妻另娶，谁就是犯奸淫，得罪了妻子。
12Eta baldin emazteac vtzi badeça bere senharra, eta berce batequin ezcon badadi, adulterio iauquiten du.
12如果妻子弃夫另嫁，也是犯了奸淫。”
13Orduan presenta cietzoten haourtcho batzu, hec hunqui litzançat: baina discipuluéc mehatchatzen cituzten, hec presentatzen cituztenac.
13为小孩子按手祝福（太19:13-15；路18:15-17）有人带着小孩子到耶稣跟前，要他抚摩他们；门徒却责备那些人。
14Eta hori ikus ceçanean Iesusec, fascha cedin eta erran ciecén, vtzitzaçue haourtchoac enegana ethortera, eta eztitzaçuela empatcha: ecen horlacoén da Iaincoaren resumá.
14耶稣看见了就生气，对门徒说：“让小孩子到我这里来，不要禁止他们，因为 神的国是属于这样的人的。
15Eguiaz erraiten drauçuet, norc-ere ezpaitu recebituren Iaincoaren resumá haourtcho anço, ezta hartan sarthuren.
15我实在告诉你们，凡是不像小孩子一样接受 神的国的，绝对不能进去。”
16Eta hec bessoetara harturic, escuac hayén gainean eçarriric, benedica citzan.
16于是耶稣把小孩子抱起来，为他们按手祝福。
17Eta hura ilkiten cela bideari lequionçat, norbeitec harengana laster eguinic, eta haren aitzinean belhauricaturic, interroga ceçan, Magistru oná, cer eguinen dut vicitze eternala hereta deçadançat?
17有钱的人难进 神的国（太19:16-30；路18:18-30）耶稣又开始他的行程。那时，有一个人跑过来，跪在他面前，问他说：“良善的老师，我当作什么，才可以承受永生？”
18Eta Iesusec erran cieçon, Cergatic deitzen nauc on? eztuc nehor onic bat baicen, eta hura, Iaincoa.
18耶稣对他说：“你为什么称我是良善的？除了 神一位以外，没有良善的。
19Manamenduac badaquizquic, Ezteçala adultera, Ezteçala hil, Ezteçala ebats, Ezteçala testimoniage falsuric erran, Damuric eztaguioala nehori, Ohoraitzac eure aita eta ama:
19诫命你是知道的：不可杀人，不可奸淫，不可偷盗，不可作假证供，不可欺诈，当孝敬父母。”
20Eta harc ihardesten çuela erran cieçon, Magistruá, horiac guciac beguiratu citiat neure gaztetassunetic.
20他对耶稣说：“老师，这一切我从小都遵守了。”
21Eta Iesusec harenganat behaturic, onhets ceçan, eta erran cieçón, Gauça baten peitu aiz, habil, dituanac sal itzac, eta eman ietzéc paubrey: eta vkanen duc thesaurbat ceruän: eta athor, arreit niri, crutzea harturic.
21耶稣看着他，就爱他，对他说：“你还缺少一件：去变卖你所有的，分给穷人，就必定有财宝在天上，而且你要来跟从我。”
22Eta hura faschaturic hitz hunez, ioan cedin tristeric: ecen on handiac cituen.
22那人听见这话，就变了脸色，忧忧愁愁地走了，因为他的财产很多。
23Orduan inguru behaturic Iesusec dioste bere discipuluey, O cein nequez onhassundunac, Iaincoaren resumán sarthuren diraden!
23耶稣周围观看，对门徒说：“富有的人要进 神的国，是多么难哪！”
24Eta discipuluac spanta citecen hitz hauçaz. Baina Iesusec berriz ihardesten çuela erran ciecén, Haourrác, cein gaitz den abrastassunetan fida diradenac, Iaincoaren resumán sar ditecen.
24门徒都希奇他的话，耶稣又对他们说：“孩子们哪，（有些抄本在此有“倚靠钱财的人”一句）要进 神的国，是多么困难！
25Errachago da cablebat orratzaren çulhotic iragan dadin, ecen ez abratsa Iaincoaren resumán sar dadin.
25骆驼穿过针眼，比有钱的人进 神的国还容易呢！”
26Baina hec are spantago citecen, bere artean cioitela, Eta nor salua ahal daite?
26门徒就更加惊奇，彼此说：“这样，谁可以得救呢？”
27Baina hetarat behaturic Iesusec dio, Guiçonac baithan impossible da, baina ez Iaincoa baithan: ecen gauça guciac possible dirade Iaincoa baithan.
27耶稣看着他们，说：“在人不能，在 神却不然，因为在 神凡事都能。”
28Orduan Pierris has cedin hari erraiten, Huná, guc vtzi citiagu gauça guciac, eta iarreiqui gaitzaizquic hiri.
28彼得对他说：“你看，我们已经舍弃了一切，而且来跟从你了。”
29Eta ihardesten duela Iesusec dio. Eguiaz diotsuet, nehor ezta vtzi duenic etchea, edo anayeac, edo arrebác, edo aita, edo ama, edo emaztea, edo haourrac, edo landác, ene eta Euangelioaren amorecatic.
29耶稣说：“我实在告诉你们，人为着我和福音舍弃了房屋、弟兄、姊妹、母亲、父亲、儿女、田地，
30Recebi ezteçan orain demborá hunetan ehunetan hambát, etche eta anaye, eta arreba, eta ama, eta haour, eta landa, persecutionequin, eta secula ethortecoan vicitze eternala.
30没有不在今生得百倍──就是房屋、弟兄、姊妹、母亲、儿女、田地，同时要受迫害──在来世还要得永生。
31Baina anhitz lehen diradenac, içanen dirade azquen: eta azquenac lehen.
31然而许多在前的将要在后，在后的将要在前。”
32Eta ciraden bidean igaiten ciradela Ierusalemera: eta hayén aitzinean ioiten cen Iesus, eta spantatzen ciraden, eta çarreitzola ciraden beldur. Eta harturic berriz hamabiac, has cequien ethorri behar çaizcan gaucén erraiten:
32第三次预言受难及复活（太20:17-19；路18:31-33）在上耶路撒冷的路途中，耶稣走在前面，门徒希奇，跟从的人也害怕。耶稣又把十二门徒带到一边，把自己将要遭遇的事告诉他们，
33Cioela, huná, igaiten gara Ierusalemera: eta guiçonaren Semea liuraturen da Sacrificadore principalén eta Scribén escuetara, eta hiltzera condemnaturen duté, eta Gentilén escuetaraco duté:
33说：“我们现在上耶路撒冷去，人子要被交给祭司长和经学家，他们要定他的罪，并且把他交给外族人。
34Eta hec escarniaturen dute hura, eta açotaturen, eta thu eguinen draucate, eta hilen duté: baina hereneco egunean resuscitaturen da.
34他们要凌辱他，向他吐唾沫，鞭打他，杀害他，三天以后，他要复活。”
35Orduan ethorten dirade haregana Iacques eta Ioannes Zebedeoren semeac, dioitela, Magistruá, nahi guendiquec cer-ere escaturen baicara, eguin ieçagun.
35不是要人服事而是要服事人（太20:20-28）西庇太的儿子雅各、约翰，来到耶稣跟前，对他说：“老师，我们无论向你求什么，愿你为我们作成。”
36Eta harc erran ciecén, Cer nahi duçue daguiçuedan?
36耶稣说：“要我为你们作什么？”
37Eta hec erran cieçoten, Eman ieçaguc, bata hire escuinean, eta bercea hire ezquerrean iar gaitecen hire glorián.
37他们说：“在你的荣耀里，让我们一个坐在你的右边，一个坐在你的左边。”
38Eta Iesusec erran ciecén, Eztaquiçue ceren esquez çaudeten: edan ahal diroçue nic edaten dudan copá, eta ni batheyatzen naicen baptismoaz batheya ahal çaitezquete?
38耶稣说：“你们不知道你们求的是什么。我喝的杯，你们能喝吗？我受的洗，你们能受吗？”
39Eta hec erran cieçoten, Bay. Eta Iesusec erran ciecén, Nic edaten dudan copá edanen baduçue, eta ni batheyatzen naicen baptismoaz batheyaturen baçarete:
39他们说：“能。”耶稣说：“我喝的杯，你们固然要喝；我受的洗，你们也要受。
40Baina ene escuinean edo ene ezquerrean iartea, ezta ene emaiteco, baina emanen çaye preparatu içan çayeney.
40只是坐在我的左右，不是我可以赐的，而是 神预备赐给谁，就赐给谁。”
41Eta hori ençunic hamarrac has citecen faschatzen Iacquesez eta Ioannesez.
41其他十个门徒听见了，就向雅各、约翰生气。
42Baina Iesusec hec beregana deithuric dioste Badaquiçue ecen nationén gainean seignoriatzea laket çayenéc, hayén gainean seignoriatzen dutela, eta hayén artean handi diradenéc authoritatez vsatzen dutela hayen gainean.
42耶稣把他们叫过来，对他们说：“你们知道各国都有被尊为元首的统治他们，也有官长管辖他们。
43Baina ezta hala içanen çuen artean: aitzitic nor-ere nahi içanen baita handiena içan çuen artean, içanen da çuen cerbitzari.
43但你们中间却不要这样；谁想在你们中间为大的，就要作你们的仆役，
44Eta nor-ere nahi içanen baita çuen artean içan ehen, içanen da gucién cerbitzari.
44谁想在你们中间为首的，就要作大家的奴仆。
45Ecen guiçonaren Semea-ere ezta ethorri cerbitzatu içatera, baina cerbitzatzera, eta bere viciaren anhitzengatic rançoinetan emaitera.
45因为人子来，不是要受人服事，而是要服事人，并且要舍命，作许多人的赎价。”
46Orduan ethorten dirade Iericora: eta hura Iericotic ilkiten cela, eta haren discipuluac eta gendetze handia, Bartimeo Timeoren seme itsua cegoen iarriric, bide bazterrean, esquez:
46治好瞎眼的巴底买（太20:29-34；路18:35-43）他们进了耶利哥。耶稣、门徒和一大群人从耶利哥出来的时候，有一个瞎眼的人，是底买的儿子，名叫巴底买，坐在路旁讨饭。
47Eta ençunic ecen Iesus Nazareno cela, has cedin oihu eguiten eta erraiten, Iesus Dauid-en semeá, auc pietate niçaz.
47他听见是拿撒勒人耶稣，就喊叫，说：“大卫的子孙耶稣啊，可怜我吧！”
48Eta mehatchatzen çuten anhitzec ichil ledin: baina harc vnguiz oihu guehiago eguiten çuen, Dauid-en semeá, auc pietate niçaz.
48许多人斥责他，叫他不要出声；他却更加放声喊叫：“大卫的子孙啊，可怜我吧！”
49Orduan Iesusec gueldituric, mana ceçan, dei ledin. Eta dei ceçaten itsua, ciotsatela, Sporça adi, iaiqui adi: deitzen au.
49耶稣就站住，说：“把他叫过来。”他们就叫那瞎眼的人，对他说：“放心吧，起来，他叫你了。”
50Eta hura, bere mantoa egotzi çuenean, iaiquiric ethor cedin Iesusgana.
50他就丢下衣服，跳起来，走到耶稣那里。
51Eta ihardesten çuela erran cieçón Iesusec, Cer nahi duc daguiadan? Eta itsuac diotsa, Magistruá, ikustea recebi deçadan.
51耶稣对他说：“你要我为你作什么呢？”瞎眼的人对他说：“拉波尼，我要能看见。”
52Eta Iesusec erran cieçón, Oha, eure fedeac saluatu au. Eta bertan recebi ceçan ikustea, eta iairreiquiten çayón Iesusi bidean.
52耶稣说：“去吧，你的信使你痊愈了。”他立刻看见了，就在路上跟随耶稣。