1Maingon sa nieve sa ting-init, ug maingon sa ulan sa ting-ani, Mao man ang kadungganan dili angay sa usa ka buang.
1當以愚昧懶惰人為戒夏天落雪，收割時下雨，都不合宜；照樣，愚昧人獲得尊榮，也不合宜。
2Maingon sa gorion sa iyang pagpanaw, maingon sa ayaw sa iyang paglupad, Mao man ang pagpanghimaraut nga walay gipasikaran dili matuman.
2麻雀怎樣飛來飛去，燕子怎樣翻飛；照樣，無故的咒詛也不會臨到人。
3Usa ka pudlos alang sa kabayo, usa ka busal alang sa asno, Ug ang usa ka bunal alang sa likod sa mga buang.
3鞭子是為了打馬，嚼環是為了勒驢；刑杖是為了打愚昧人的背。
4Ayaw gayud pagtubaga ang usa ka buang sumala sa iyang binuang, Tingali unya ikaw mahasama usab kaniya.
4不要照著愚昧人的愚妄回答他，免得你像他一樣。
5Tubaga ang usa ka buang sumala sa iyang binuang, Tingali unya siya mahimong manggialamon sa iyang kaugalingong paghunahuna.
5要照著愚昧人的愚妄回答他，免得他自以為有智慧。
6Kadtong nagapadala ug usa ka panugon pinaagi sa kamot sa usa ka buang, Nagaputol sa iyang kaugalingong mga tiil, ug nagainum diha sa kapildihon.
6藉愚昧人的手傳遞信息的，是自斷己足，自尋煩惱。
7Ang mga paa sa piang magabitay nga nanagtabyog; Ingon niana ang usa ka sambingay sa baba sa mga buang.
7箴言在愚昧人口中，就像瘸子的腿，虛懸無用。
8Maingon sa usa ka tawo nga nagatakgos sa usa ka bato diha sa usa ka saplong, Ingon man usab siya nga nagahatag ug kadungganan sa usa ka buang.
8把榮耀給愚昧人的，就像人把石子繫在投石器上。
9Ingon sa usa ka tunok nga nagalagbas sa kamot sa usa ka palahubog, Mao usab niana ang usa ka sambingay diha sa baba sa mga buang.
9箴言在愚昧人口中，就像荊棘在醉漢手裡。
10Maingon sa usa ka magpapana nga nagasamad sa tanan, Mao man usab siya nga nagasuhol sa usa ka buang ug siya nga nagasuhol kanila nga nagapanlabay.
10雇用愚昧人和過路人的，就像胡亂射傷眾人的弓箭手。
11Maingon sa usa ka iro nga nagabalik sa iyang sinuka, Ingon niana ang usa ka buang nga nagabalikbalik sa iyang binuang.
11愚昧人一再重複他的愚妄，正像狗轉過來，吃自己所吐的。
12Nakita mo ba ang usa ka tawo nga manggialamon sa iyang kaugalingong paghunahuna? Aduna pay labaw nga paglaum sa usa ka buang kay kaniya.
12你見過自以為有智慧的人嗎？愚昧人比他更有指望。
13Ang tapulan nagaingon: Adunay usa ka leon sa dalan; Usa ka leon anaa sa kadalanan.
13懶惰人說：“路上有獅子，廣場上也有獅子。”
14Maingon nga ang pultahan motakoptak-op diha sa iyang mga bisagra, Ingon niana ang tapulan ibabaw sa iyang higdaanan.
14懶惰人在床上翻動，就像門繞著門鉸轉動一樣。
15Ang tapulan nagalubong sa iyang kamot diha sa pinggan; Nakapakapoy na kaniya ang pagdala pag-usab niini ngadto sa iyang baba.
15懶惰人把手放在盤子裡，連拿食物送回口邊也覺得勞累。
16Ang tapulan manggialamon pa sa iyang kaugalingon paghunahuna Kay sa pito ka tawo nga nakahatag ug usa ka katarungan.
16懶惰人看自己，比七個善於應對的人更有智慧。
17Kadtong molabay, ug magabudlay sa iyang kaugalingon sa pagpakig-away nga dili iya, Sama sa usa ka tawo nga nagadakup sa usa ka iro pinaagi sa mga dalunggan.
17提防毀謗及詭詐的人過路的人被激怒，去干涉與自己無關的爭執，就像人揪住狗的耳朵。
18Maingon sa usa ka nabuang tawo nga nagasalibay sa mga agipo, Mga udyong, ug kamatayon,
18人欺騙了鄰舍，卻說：“我不過是開玩笑罷了。”他就像瘋狂的人，投擲火把、利箭和殺人的武器。
19Mao man ang tawo nga nagalimbong sa iyang isigkatawo, Ug nagaingon: Wala ba ako magti-aw lamang?
19
20Tungod sa kakulang sa kahoy nga isugnod ang kalayo mapalong; Ug diin walay witwitan, ang pagpakig-away mohunong.
20沒有柴，火就熄滅；沒有搬弄是非的人，紛爭就平息。
21Maingon nga ang mga uling alang sa mainit nga mga abo, ug ang kahoy nga isugnod alang sa kalayo, Ingon niana ang usa ka makigawayon nga tawo aron sa pagpasilaub sa away.
21好爭競的人，煽動爭端，就像餘燼上加炭，火上加柴一樣。
22Ang mga pulong sa usa ka witwitan maingon sa lamian nga mga hungit, Ug sila mosulod ngadto sa halalum uyamut nga mga bahin.
22搬弄是非的人的言語如同美食；深入人的臟腑。
23Ang mainit nga mga ngabil ug ang usa ka dunot nga kasingkasing Sama sa usa ka sudlanan nga yuta nga hinal-upan sa taya sa salapi.
23嘴唇火熱，心卻奸惡，就像包上銀渣的瓦器。
24Siya nga nagadumot ngalimbong tungod sa iyang mga ngabil; Apan nagahan-ay siya ug limbong sa sulod niya:
24憎惡人的用話語掩飾自己，心裡卻存著詭詐。
25Sa diha nga siya magasulti ug maayo-ayo, ayaw siya pagtohoi; Kay adunay pito ka mga dulumtanan diha sa iyang kasingkasing:
25他的話語雖然動聽，你不可信他，因為他心裡有七樣可厭惡的事。
26Bisan pa nga ang iyang pagdumot nagatabon ug limbong sa iyang kaugalingon, Ang iyang pagkadautan madayag sa atubangan sa katilingban.
26他的怨恨雖然以詭詐掩飾，但他的邪惡必在大會中顯露出來。
27Bisan kinsa nga nagakalot ug usa ka gahong mahulog niana; Ug kadtong nagaligid ug usa ka bato, kini igabalik sa ibabaw niya.
27挖掘陷坑的，自己必掉在其中；輥石頭的，石頭必輥回自己身上。
28Ang usa ka bakakon nga dila nagadumot niadtong iyang gipanamaran; Ug ang usa ka maulog-ulogon nga baba nagabuhat sa kalaglagan.
28虛謊的舌頭憎惡被它傷害的人；諂媚的口造成敗壞。